ભારતમાં આ વર્ષે માર્ચ મહિનાથી જ ઉનાળાની અસર તીવ્ર બની ગઈ છે. ઘણા રાજ્યોમાં મહત્તમ તાપમાન 35 થી 38 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. મહારાષ્ટ્રના અકોલામાં તાપમાન 38.5 ડિગ્રી સુધી નોંધાયું છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આગાહી કરી છે કે માર્ચથી મે વચ્ચે સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમી અને હીટવેવ (ગરમીના મોજા) જોવા મળશે.

ક્યાં વિસ્તારોમાં વધુ અસર?

રાજસ્થાન, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને ઓડિશા જેવા રાજ્યોમાં ગરમીનું પ્રમાણ વધુ છે. ખાસ કરીને ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના વિસ્તારોમાં આ અઠવાડિયે દિવસનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં 4-6 ડિગ્રી વધુ રહી શકે છે. ગુજરાત અને આંધ્રપ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં અસામાન્ય ગરમીના મોજાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. માર્ચથી મે વચ્ચે પૂર્વીય ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, છત્તીસગઢ, તેલંગાણા, રાયલસીમા, ગુજરાત અને રાજસ્થાન સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત બની શકે છે. આ વિસ્તારો પહેલાથી જ ગરમી માટે સંવેદનશીલ ગણાય છે.

સૌથી ગરમ ફેબ્રુઆરી

આ વર્ષે ફેબ્રુઆરી 1901 પછીનો પાંચમો સૌથી ગરમ ફેબ્રુઆરી રહ્યો છે. સરેરાશ તાપમાન 21.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું, જે સામાન્ય કરતાં લગભગ 1 ડિગ્રી વધારે હતું. આ મહિનામાં કોઈ શીત લહેર કે ઠંડા દિવસો નોંધાયા નહોતા. IMDના વડા ડૉ. મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ જણાવ્યું હતું કે 2001 પછીનો સૌથી ઓછો અને 1901 પછીનો ત્રીજો સૌથી ઓછો વરસાદ ફેબ્રુઆરીમાં નોંધાયો છે. છેલ્લા બે મહિનામાં સમગ્ર દેશમાં લગભગ 60 ટકા વરસાદની ખાધ રહી છે. નવ પશ્ચિમી વિક્ષેપો આવ્યા હતા, પરંતુ મોટાભાગના નબળા રહ્યા અને નોંધપાત્ર વરસાદ ન લાવ્યા.

અલ નીનો શું છે?

WMO મુજબ, હાલ લા નીના પરિસ્થિતિઓ સમાપ્ત થઈ રહી છે અને ENSO-તટસ્થ સ્થિતિમાં પરિવર્તન થઈ રહ્યું છે. જુલાઈ પછી અલ નીનો સક્રિય થવાની સંભાવના વધી રહી છે. અલ નીનો એ પ્રશાંત મહાસાગરના વિષુવવૃત્તીય ક્ષેત્રમાં દરિયાઈ સપાટીનું પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થવાની ઘટના છે. તે દર 2 થી 7 વર્ષે બને છે. તેની અસરથી ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં વરસાદ ઓછો પડે છે અને તાપમાન વધી જાય છે. WMOના સેક્રેટરી જનરલ સેલેસ્ટે સાઉલોએ જણાવ્યું હતું કે 2023-24નું અલ નીનો રેકોર્ડ પરના પાંચ સૌથી મજબૂત ઘટનાઓમાંનું એક હતું અને 2024ના વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારો લાવ્યું હતું.

શું રહેશે અસર?

WMO મુજબ, મે-જુલાઈ દરમિયાન તટસ્થ પરિસ્થિતિઓની 60 ટકા શક્યતા છે, જ્યારે અલ નીનોની સંભાવના 40 ટકા સુધી વધી શકે છે. માર્ચથી મે 2026 દરમિયાન વૈશ્વિક જમીન સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની શક્યતા છે. વિશેષજ્ઞોના કહેવા મુજબ, જો અલ નીનો સક્રિય થશે તો ચોમાસું સામાન્ય કરતાં નબળું રહી શકે છે અને પાણીની અછત તથા કૃષિ પર અસર પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો : The Kerala Story 2 : હોળી પહેલા ધ કેરળ સ્ટોરી 2 નો બોક્સ ઓફિસ પર ધમાકો