ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ગંભીર લશ્કરી સંઘર્ષ વચ્ચે ભારતીય વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે ઈરાની વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી સાથે ટેલિફોન પર વાતચીત કરી. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના એક સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયાની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અને વેપારી જહાજોની સુરક્ષા અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરી.
ઈરાને અમેરિકા સામે લગાવ્યા આરોપો
યુએસ અને ઈઝરાયલે ઈરાન પર સંયુક્ત લશ્કરી હુમલો શરૂ કર્યા પછી જયશંકરની અરાઘચી સાથેની આ ત્રીજી વાતચીત હતી. વાતચીત દરમિયાન ઈરાની વિદેશ મંત્રી અરાઘચીએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને પર્સિયન ગલ્ફમાં દરિયાઈ સુરક્ષાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. તેમણે મુખ્યત્વે કહ્યું કે આ ક્ષેત્રમાં શિપિંગ અને દરિયાઈ ટ્રાફિક માટે અસુરક્ષિત પરિસ્થિતિ અમેરિકા અને ઈઝરાયલની આક્રમક અને અસ્થિર ક્રિયાઓનું સીધું પરિણામ છે. ઈરાને દરિયાઈ સુરક્ષા પ્રત્યેના તેના સૈદ્ધાંતિક અભિગમનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને આ કટોકટી માટે અમેરિકાને જવાબદાર ઠેરવવા અપીલ કરી.
જયશંકરે ઇરાનના વિદેશમંત્રી સાથે શું કરી વાતચીત ?
જયશંકરે સોશિયલ મીડિયા પર પણ પોસ્ટ કરી હતી કે આજે સાંજે, મેં ઈરાની વિદેશ મંત્રી અરાઘચી સાથે સંઘર્ષ સંબંધિત નવીનતમ વિકાસ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી. અમે સંપર્કમાં રહેવા સંમત થયા હતા. ઈરાને દેશના નવા સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે મોજતબા ખામેનેઇની નિમણૂકની જાહેરાત કર્યા પછી બંને વિદેશ મંત્રીઓ વચ્ચે આ પહેલી ફોન વાતચીત હતી. સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે મોજતબાની નિમણૂકની જાહેરાત તેમના પિતા, આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઇની યુએસ-ઇઝરાયલી લશ્કરી હુમલામાં હત્યા થયાના થોડા દિવસો પછી આવી હતી.
જયશંકર અને અરાઘચી વચ્ચેની વાતચીતમાં 4 માર્ચે શ્રીલંકા નજીક અમેરિકાએ ઈરાની યુદ્ધ જહાજ ડૂબાડવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે કેમ તે તાત્કાલિક જાણી શકાયું નથી. ઈરાન દ્વારા પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનના અખાત વચ્ચેના સાંકડા દરિયાઈ પરિવહન માર્ગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વર્ચ્યુઅલ રીતે અવરોધિત કર્યા પછી વૈશ્વિક સ્તરે તેલ અને ગેસના ભાવમાં વધારો થયો છે. જયશંકરે ઈરાન અને પ્રદેશમાં વિકાસ અંગે અરાઘચીને ભારતની ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી.જયશંકરે જર્મન વિદેશ મંત્રી જોહાન વાડેફુલ અને દક્ષિણ કોરિયાના વિદેશ મંત્રી ચો હ્યુન સાથે પણ વાત કરી અને પશ્ચિમ એશિયામાં કટોકટી પર વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું.
મહાયુદ્ધનો આજે 12મો દિવસ
આ રાજદ્વારી વાટાઘાટો એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે આ પ્રદેશમાં ભીષણ લશ્કરી મુકાબલો ચાલી રહ્યો છે. તણાવ વચ્ચે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વર્ચ્યુઅલ રીતે અવરોધિત કરી દીધો છે જે એક સાંકડો પરંતુ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે જેના દ્વારા વૈશ્વિક તેલ અને કુદરતી ગેસ (LNG) વેપારનો લગભગ 20% ભાગ પસાર થાય છે.
ભારતની ચિંતા વધી
ભારત માટે, આ યુદ્ધ ફક્ત ભૂ-રાજકીય મુદ્દો નથી. પરંતુ તેના સીધા આર્થિક અને માનવતાવાદી પરિણામો છે જેના સંદર્ભમાં વિદેશ મંત્રી સતત રાજદ્વારી જોડાણમાં વ્યસ્ત છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના 85% થી વધુ આયાત કરે છે. વેપાર માર્ગોના વિક્ષેપને કારણે તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર અને પુરવઠા શૃંખલા માટે નોંધપાત્ર ખતરો છે.
અંદાજે 10 મિલિયન ભારતીય નાગરિકો ગલ્ફ દેશોમાં રહે છે. તેમની સલામતી ભારત સરકાર માટે ટોચની પ્રાથમિકતા છે. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે વેપારી જહાજો પરના હુમલાઓનો સખત વિરોધ કરે છે. નવી દિલ્હીએ સતત હિમાયત કરી છે કે હિંસાનો અંત આવવો જોઈએ અને સંવાદ અને રાજદ્વારી દ્વારા શક્ય તેટલી વહેલી તકે શાંતિ પુનઃસ્થાપિત થવી જોઈએ.