લેખક: ધર્મેશ પ્રજાપતિ

નમસ્કાર મિત્રો, હું ધર્મેશ પ્રજાપતિ. આજે ૧૧ મે ૨૦૨૬ ના રોજ આપણે મુંબઈની ગલીઓમાંથી આવતી એક એવી પ્રેરણાદાયી કહાની વિશે વાત કરીશું, જે સાબિત કરે છે કે જો મનમાં કશુંક કરવાની તમન્ના હોય, તો કચરો પણ ‘કરન્સી’ (ચલણ) બની શકે છે. મુંબઈના ભાંડુપ વિસ્તારમાં રહેતા શક્તિ યાદવની એક નાનકડી પહેલે અત્યાર સુધી ૪૫,૦૦૦ થી વધુ લોકોને ગરમાગરમ ભોજન પૂરું પાડ્યું છે, અને બદલામાં લાખો પ્લાસ્ટિકની બોટલોને રિસાયકલ કરી છે.

એક આઈટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોફેશનલ તરીકે હું જોઉં છું કે આ એક ‘રિસોર્સ ઓપ્ટિમાઇઝેશન’ (Resource Optimization) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. શક્તિ યાદવે એવી રીતે ‘ઇનપુટ’ (પ્લાસ્ટિક) લીધું છે જે પર્યાવરણ માટે જોખમી હતું અને તેનું ‘આઉટપુટ’ (ભોજન) એવું આપ્યું જે સમાજ માટે અમૃત સમાન છે. ચાલો, આ ‘બાય ફૂડ વિથ પ્લાસ્ટિક’ (Buy Food With Plastic) મિશનને સમજીએ.

---

૧. બાળપણની પીડામાંથી જન્મેલું મિશન

શક્તિ યાદવ માટે આ કોઈ માત્ર બિઝનેસ મોડલ નથી, પણ તેમનો અંગત અનુભવ છે.

• પૂર અને પ્લાસ્ટિક: ભાંડુપમાં મોટા થયેલા શક્તિએ જોયું હતું કે ચોમાસામાં ગટરના ગંદા પાણી ઘરોમાં ઘૂસી જતા હતા. તેનું મુખ્ય કારણ હતું પ્લાસ્ટિક કચરો, જે ગટરની ‘બેન્ડવિડ્થ’ (જગ્યા) ને ચોક કરી નાખતો હતો.
• વિચારનો જન્મ: કોર્પોરેટ નોકરી છોડીને તેમણે નક્કી કર્યું કે તેઓ આ સમસ્યાનું મૂળમાંથી નિવારણ લાવશે. તેમણે ૨૦ પ્લાસ્ટિકની બોટલના બદલામાં એક સમયનું પૌષ્ટિક ભોજન આપવાનું શરૂ કર્યું.

૨. લિંકિંગ સોલ્યુશન: ભૂખ અને પ્રદૂષણનો અંત

આ આઈડિયા એકસાથે બે મોટી સમસ્યાઓને ‘પેચ’ (Patch) કરી રહ્યો છે:

• ડિગ્નિટી સાથે ભોજન: ગરીબ અને રોજમદાર પરિવારોના બાળકો કચરો વીણે છે, પણ અહીં તેમને ભીખ નથી માંગવી પડતી. તેઓ મહેનતથી પ્લાસ્ટિક ભેગું કરે છે અને સન્માન સાથે ભોજન મેળવે છે.
• અત્યાર સુધીનું ‘પરફોર્મન્સ’: શક્તિ યાદવની ટીમે અત્યાર સુધી ૪૫,૦૦૦ થી વધુ ભોજન પીરસ્યા છે અને ૧ લાખથી વધુ પ્લાસ્ટિક આઈટમ્સ એકઠી કરી છે.

---

૩. રિસાયકલિંગ પ્રોટોકોલ: મુંબઈથી વિદેશ સુધી

આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ભોજન આપીને અટકી નથી જતો. એકત્રિત થયેલા પ્લાસ્ટિકનું ‘ડેટા પ્રોસેસિંગ’ (Recycling) પણ અદભૂત છે:

• અપસાયકલિંગ: એકઠું થયેલું પ્લાસ્ટિક તેમના મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટમાં મોકલવામાં આવે છે, જ્યાંથી ઘરવપરાશની ઉપયોગી વસ્તુઓ બનાવવામાં આવે છે.
• ગ્લોબલ ઇમ્પેક્ટ: આ રિસાયકલ કરેલી પ્રોડક્ટ્સ આજે જાપાન, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ અને જર્મની જેવા દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. મુંબઈની ગટરોમાં અટવાયેલું પ્લાસ્ટિક આજે વિદેશના ઘરોમાં ‘યુઝફૂલ પ્રોડક્ટ’ બનીને પહોંચ્યું છે.

---

૪. ધર્મેશનું ટેકનિકલ એનાલિસિસ: ‘ધ સસ્ટેનેબલ આર્કિટેક્ચર’

એક એડમિનિસ્ટ્રેટર તરીકે હું શક્તિ યાદવના કાર્યને આ રીતે જોઉં છું:

1. વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ ૨.૦: સામાન્ય રીતે સરકાર કચરો હટાવવા માટે ‘પુશ મોડલ’ (ફોર્સ) વાપરે છે, પણ શક્તિએ ‘પુલ મોડલ’ (ઇન્સેન્ટિવ/ભોજન) વાપર્યું છે, જે વધુ અસરકારક છે.
2. ક્રાઉડસોર્સિંગ ક્લીનલીનેસ: જ્યારે સામાન્ય નાગરિક કે બાળક સફાઈ અભિયાનનો ભાગ બને છે, ત્યારે તે સિસ્ટમમાં ‘ઓર્ગેનિક ગ્રોથ’ લાવે છે.
3. સલાહ: શક્તિ યાદવની જેમ આપણે પણ આપણા સ્તરે નાના ‘ઇનોવેશન’ કરી શકીએ છીએ. કચરો એ સમસ્યા નથી, પણ જો તેને યોગ્ય રીતે ‘પ્રોસેસ’ કરવામાં ન આવે તો તે ‘બગ’ (ભૂલ) છે.

નિષ્કર્ષ

મુંબઈ વિશે કહેવાય છે કે ‘મુંબઈ કોઈને ભૂખ્યું નથી ઊંઘવા દેતું’. શક્તિ યાદવ આ કહેવતને ‘પ્લાસ્ટિક-ટુ-પ્લેટ’ મોડલ દ્વારા સાચી સાબિત કરી રહ્યા છે. આજે ભારતભરમાં ‘ગાર્બેજ કેફે’ (Garbage Cafés) ના જે કોન્સેપ્ટ શરૂ થયા છે, તે આપણા દેશના ઉજ્જવળ ભવિષ્યના ‘સિક્યુરિટી અપડેટ્સ’ છે.

મિત્રો, તમારા મતે શું સરકાર દ્વારા દરેક વોર્ડમાં આવી ‘પ્લાસ્ટિક ફોર ફૂડ’ સિસ્ટમ ફરજિયાત કરવી જોઈએ? કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવજો.

---

કનેક્ટ વિથ શક્તિ યાદવ અને ધર્મેશ પ્રજાપતિ: +91 7359585035 Call / WhatsApp

વેબસાઇટ: ambeinfotech.com

વધુ વાંચો: newsforyou.live

વિશેષ નોંધ: આ લેખ ‘The Better India’ ના અહેવાલ અને શક્તિ યાદવના સામાજિક કાર્યો પર આધારિત છે. અમારો હેતુ પ્રેરણાદાયી કાર્યોને તમારા સુધી પહોંચાડવાનો છે.