ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
સુરત/ગ્લોબલ — પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) યુદ્ધની આગ હવે માત્ર ખનિજ તેલ (Oil) પૂરતી સીમિત નથી રહી. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલો સાથેના ભીષણ સાર્વભૌમત્વ જંગ વચ્ચે, તેહરાને હવે વિશ્વની આર્થિક કરોડરજ્જુ સમાન ‘ડિજિટલ હાઇવે’ પર નજર બગાડી છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતા તેલના જહાજો રોક્યા બાદ, ઇરાને હવે સમુદ્રના તળિયે બિછાવેલી ઇન્ટરનેટની અંડરસી કેબલ્સ (Undersea Cables) ને પોતાનું નવું હથિયાર બનાવવાનો સત્તાવાર સંકેત આપ્યો છે.
ઇરાની સૈન્યના પ્રવક્તા ઇબ્રાહિમ ઝોલફાઘારીએ સોશિયલ મીડિયા પર ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે કે, “અમે ઇન્ટરનેટ કેબલ્સ પર પણ ટેક્સ (Transit Fees) લગાવીશું.” આ એક એવો માસ્ટરસ્ટ્રોક છે જે ગૂગલ, મેટા, માઇક્રોસોફ્ટ અને એમેઝોન જેવી વૈશ્વિક ટેક જાયન્ટ્સ માટે ‘ડિજિટલ લોકડાઉન’ જેવી સ્થિતિ સર્જી શકે છે.
શું છે ઇરાનનો ‘ડિજિટલ ટોલ બૂથ’ પ્લાન?
ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) સાથે જોડાયેલી ન્યૂઝ એજન્સી તસ્નીમના અહેવાલો મુજબ, ઇરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને માત્ર એનર્જી ચોકપોઇન્ટ નહીં, પણ “ડિજિટલ પાવર લીવર” તરીકે વિકસાવવા માટે ૩-સ્ટેપ પ્લાન પર કામ કરી રહ્યું છે:
- ટ્રાન્ઝિટ ટેક્સ અને લાયસન્સ ફી: હોર્મુઝની નીચેથી પસાર થતી તમામ ફાઇબર-ઓપ્ટિક કેબલ્સ ઓપરેટ કરતી વિદેશી કંપનીઓ પાસેથી વાર્ષિક અબજો ડોલરનો ‘ટોલ ટેક્સ’ વસૂલવો.
- ઇરાની કાયદાનું પાલન: ગૂગલ (Google), મેટા (Meta) અને એમેઝોન (Amazon) જેવી ટેક કંપનીઓનો ડેટા જો આ વિસ્તારમાંથી પસાર થાય, તો તેમણે ફરજિયાત ઇરાનના નિયમો હેઠળ કામ કરવું પડશે.
- રિપેરિંગ પર એકહથ્થુ સત્તા: જો સમુદ્રની અંદર કેબલ ખરાબ થાય, તો તેની જાળવણી અને રિપેરિંગનો તમામ હક માત્ર ઇરાની કંપનીઓને જ આપવો.
ગૂગલ, મેટા અને એમેઝોન કેમ ફસાયા ધર્મસંકટમાં?
આ આખીય રમત પાછળ ઇરાનનું ભેજાબાજ ગણિત છુપાયેલું છે. અમેરિકી પ્રતિબંધો (US Sanctions) ના કારણે ગૂગલ કે માઇક્રોસોફ્ટ જેવી અમેરિકન કંપનીઓ કાયદાકીય રીતે ઇરાનને એક પણ રૂપિયો ચૂકવી શકે તેમ નથી. જો આ કંપનીઓ ફી ચૂકવે તો અમેરિકામાં જેલભેગી થાય, અને જો ન ચૂકવે તો ઇરાન પોતાના અંડરવોટર ડ્રોન્સ કે ડાઇવર્સ દ્વારા કેબલ બ્લોક અથવા ડિસ્ટર્બ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ એક પ્રકારની “ડિજિટલ ખંડણી” (Protection Fee) જેવી સ્થિતિ છે.
તમારા વોટ્સએપ ચેટ્સ અને ઇન્સ્ટા રીલ્સ પર શું અસર થશે?
વિશ્વનો ૯૯% ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિક અને દૈનિક ૧૦ ટ્રિલિયન ડોલરના નાણાકીય વ્યવહારો આ અંડરસી કેબલ્સ પર નિર્ભર છે.
- લેટન્સી (સ્પીડ લોસ): જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કેબલ બંધ થાય કે ડેટા રૂટ ડાયવર્ટ કરવો પડે, તો ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિકને આફ્રિકા ફરીને લાંબો રસ્તો કાપવો પડશે. પરિણામે, ઓનલાઇન ગેમિંગમાં લેગ (Lag) આવશે, 4K સ્ટ્રીમિંગ ધીમું પડશે અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજ ખોરવાશે.
- ડેટા મોનિટરિંગનો ખતરો: જો ટેક કંપનીઓ ઇરાનની શરતો માને, તો ખાડી દેશો (UAE, કતાર, સાઉદી) નો અબજો યુઝર્સનો ડેટા ઇરાની એજન્સીઓની નજરે ચડી શકે છે.
- ભારત પર પ્રભાવ: ભારતના આઇટી આઉટસોર્સિંગ સેક્ટર અને યુરોપ-એશિયા વચ્ચે ચાલતી બેન્કિંગ સિસ્ટમ (SWIFT) માટે હોર્મુઝ એક મોટો ડિજિટલ કોરિડોર છે. અહીં સર્જાનારી નાની ખામી પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને કરોડો ડોલરનો ફટકો મારી શકે છે.
ધર્મેશની નજરે: આ યુદ્ધ હવે ‘વાઇરસ’ કે ‘તેલ’ નું નથી, ‘ડેટા’ નું છે!
આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ કાયદા (UNCLOS) મુજબ કોઈ દેશ મુક્ત સમુદ્રી માર્ગના કેબલ્સ રોકી ન શકે, પણ ઇરાન અત્યારે કોઈ કાયદા માનવાના મૂડમાં નથી. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ આ બાબતે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારો સાથે તાકીદની બેઠક યોજી હોવાના અહેવાલો છે. એક વાત સાફ છે — ૨૦૨૬નું આ યુદ્ધ માત્ર સરહદો પર નથી લડાતું, તે આપણા સ્માર્ટફોન અને ડેટા સેન્ટર્સના વાયર સુધી પહોંચી ગયું છે. ઓઇલના કુવા સળગ્યા પછી હવે ડિજિટલ દુનિયાનો વારો છે!
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- વર્તમાન સ્થિતિ: આ લેખ તાજેતરમાં ઇરાની લશ્કરી પ્રવક્તા દ્વારા ટ્વિટર (X) પર કરાયેલી જાહેરાત અને તસ્નીમ ન્યૂઝના અહેવાલો પર આધારિત છે.
- સ્પષ્ટતા: આ ગ્લોબલ બ્લેકઆઉટ નથી, પરંતુ ગૂગલ અને મેટા જેવી કંપનીઓ પર દબાણ લાવવાની ઇરાનની આર્થિક ચાલ છે, જેનાથી ઇન્ટરનેટ સ્પીડ અને ડેટા સિક્યોરિટી જોખમાશે.