ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
સુરત/ગ્લોબલ — વૈશ્વિક બજાર અને સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર મોંઘવારીનો વધુ એક મોટો આકરો પ્રહાર થયો છે. આજે ૧૮ મે, ૨૦૨૬ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil) ના ભાવમાં અચાનક ૨% નો મસમોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) ના યુદ્ધમેદાનમાંથી આવેલા એક ભયાનક અહેવાલે સપ્લાય ચેઈનની ચિંતા વધારી દીધી છે — સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના અબુ ધાબી સ્થિત બરાકાહ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ (Barakah Nuclear Plant) પર શંકાસ્પદ ડ્રોન હુમલો કરવામાં આવ્યો છે.
આ હુમલો એવા સમયે થયો છે જ્યારે વૈશ્વિક તેલ વ્યાપારની કરોડરજ્જુ ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ની નાકાબંધીને આજે સતત ૮૦ દિવસ પુરા થયા છે. યુદ્ધના આ લાંબા ખેંચાતા દોરે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને વેન્ટિલેટર પર લાવી દીધું છે.
આજના માર્કેટના આંચકાજનક આંકડા (Oil Market Today)
દુનિયાભરના કમોડિટી માર્કેટ્સમાં તેલના ભાવ અત્યારે રોકેટ ગતિએ વધી રહ્યા છે:
- બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude): ૨% ના ઉછાળા સાથે ભાવ $૧૦૨.૫૦ પ્રતિ બેરલ ની સપાટી વટાવી ગયો છે.
- WTI ક્રૂડ (West Texas Intermediate): અમેરિકી સ્ટાન્ડર્ડ ક્રૂડ પણ ૧.૮% વધીને $૯૭.૮૦ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
- આગામી અંદાજ: જો આગામી ૪૮ કલાકમાં ખાડી દેશોમાં તણાવ ઓછો નહીં થાય, તો ગોલ્ડમેન સૅક્સ (Goldman Sachs) ના મતે ક્રૂડ $૧૧૫ સુધી પહોંચી શકે છે.
૧. બરાકાહ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ પર હુમલો: કેમ ફાટી નીકળ્યો ગભરાટ?
UAE નો બરાકાહ પ્લાન્ટ આરબ જગતનો પહેલો ઓપરેશનલ પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ છે, જે સમગ્ર દેશની ૨૫% વીજળી પૂરી પાડે છે.
- હુમલાની વિગત: પ્રારંભિક અહેવાલો મુજબ, ઇરાન સમર્થિત જૂથો દ્વારા છોડવામાં આવેલા ત્રણ આત્મઘાતી ડ્રોન પ્લાન્ટના આઉટર પ્રોટેક્શન ઝોનમાં ત્રાટક્યા હતા. જો કે, શાર્જા અને અબુ ધાબીની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે બે ડ્રોનને હવામાં જ તોડી પાડ્યા હતા, પણ એક ડ્રોન ગ્રીડ સબસ્ટેશન નજીક પડતા આગ લાગી હતી.
- તેલ બજાર પર અસર: પ્લાન્ટ સેફ હોવા છતાં, આ હુમલાએ સાબિત કરી દીધું કે ખાડી દેશોનું એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હવે સુરક્ષિત નથી. સાઉદી અરેબિયા અને UAE ના ઓઇલ ફિલ્ડ્સ પણ હવે સીધા નિશાના પર છે, જેના કારણે ટ્રેડર્સે ગભરાટમાં આવીને બાઈંગ (Buying) શરૂ કરી દીધું છે.
૨. હોર્મુઝ બંધ થવાના ૮૦ દિવસ: ઈતિહાસની સૌથી લાંબી કટોકટી
૧૯૭૩ ના ઓઇલ સંકટ પછી આ દુનિયાની સૌથી મોટી એનર્જી કટોકટી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાના ૮૦ દિવસ એટલે:
- દૈનિક ૨ કરોડ બેરલ તેલ ગાયબ: દુનિયાને મળતું ૨૦% ઓઇલ માર્કેટમાંથી ગાયબ થઈ ગયું છે.
- વૈશ્વિક ઇમરજન્સી: ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) એ પહેલા જ ‘એનર્જી લોકડાઉન’ ની ગાઇડલાઇન્સ જાહેર કરીને દેશોને વીકએન્ડ પર પ્રાઇવેટ ગાડીઓ ન ચલાવવાની સલાહ આપી છે.
- રિઝર્વ ખાલી થવાનો ડર: ભારત, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશો અત્યારે પોતાના ‘સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ’ (કટોકટી માટે સાચવેલું તેલ) ના સહારે ચાલી રહ્યા છે, જે હવે આગામી થોડા અઠવાડિયામાં ખતમ થવાની અણી પર છે.
ભારત અને તમારા ખિસ્સા પર આની શું અસર થશે?
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને નાણાં મંત્રાલય અત્યારે હાઈ-લેવલ મોનિટરિંગ કરી રહ્યા છે. ભારતીય બજાર માટે આ ડબલ ફટકો છે:
- પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં ભડકો: જો વૈશ્વિક સ્તરે તેલ ૨% મોંઘું થાય, તો ભારતમાં ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (IOC, BPCL) પર લિટર દીઠ ₹૩ થી ₹૫ નો બોજ વધે છે. આગામી દિવસોમાં દેશમાં ફ્યુઅલ રેશનિંગ (નિયંત્રિત સપ્લાય) ની નોબત આવી શકે છે.
- રૂપિયો નબળો પડશે: ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૫% તેલ આયાત કરે છે. મોંઘું તેલ ખરીદવા માટે ભારતે વધુ ડોલર ચૂકવવા પડશે, જેનાથી ભારતીય રૂપિયો (INR) ડોલર સામે ઐતિહાસિક નીચલી સપાટીએ જઈ શકે છે.
ધર્મેશની નજરે: ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિ ફ્લોપ, કિંમત આપણે ચૂકવી રહ્યા છીએ!
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભલે ચીન જઈને $૧૭ અબજના ખેતીવાડી સોદા કરીને પોતાની પીઠ થાબડતા હોય, પણ પશ્ચિમ એશિયાની અસલી આગ ઓલવવામાં વ્હાઇટ હાઉસ સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયું છે. ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ ના નામે શરૂ થયેલું યુદ્ધ હવે પરમાણુ પ્લાન્ટ્સ સુધી પહોંચી ગયું છે. જ્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો રૂટ ખુલશે નહીં, ત્યાં સુધી દુનિયાની કોઈ તાકાત તેલના ભાવને વધતા રોકી શકશે નહીં. સામાન્ય માણસે હવે ગાડીઓ ઓછી ચલાવીને ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટર કે પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ તરફ વળવાનો સમય પાકો થઈ ગયો છે!
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- ફેક્ટ-ચેક: UAE સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બરાકાહ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટના મુખ્ય રિએક્ટર સુરક્ષિત છે અને રેડિયેશન લીકેજનો કોઈ જ ખતરો નથી.
- ડેટા સ્ોર્સ: આ લેખ ૧૮ મે, ૨૦૨૬ના રોજ ન્યૂયોર્ક મર્કેન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (NYMEX) અને બ્લૂમબર્ગના ઓઇલ માર્કેટ લાઇવ ડેટાના આધારે લખાયો છે.