ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
વોશિંગ્ટન / રિયાધ — પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) નું યુદ્ધ અત્યારે એવા નાજુક મોડ પર આવી ગયું છે જ્યાં એક નાની ભૂલ પણ ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ (World War 3) છેડી શકે છે. આજે ૧૯ મે, ૨૦૨૬ના રોજ વ્હાઇટ હાઉસથી આવેલા એક અહેવાલે સમગ્ર વિશ્વના શ્વાસ અધ્ધર કરી દીધા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે, તેઓ ઇરાનના લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર એક બહુ મોટો અને વિનાશક સૈન્ય હુમલો (Planned Military Attack) કરવાનો આદેશ આપી ચૂક્યા હતા, પરંતુ છેલ્લી સેકન્ડોમાં ખાડી દેશો (Gulf Leaders) ના નેતાઓની ભાવુક અપીલ બાદ તેમણે આ પ્લાન હાલ પૂરતો રોકી દીધો છે.
જો કે, ટ્રમ્પે આ નરમ વલણની સાથે જ તેહરાનને અત્યાર સુધીની સૌથી આકરી અને તાકીદની નવી ચેતવણી (Fresh Warning) પણ આપી દીધી છે કે, “આ અમારો છેલ્લો આઉટલેટ છે, હવે જો ભૂલ કરી તો ઇરાન નકશામાંથી ગાયબ થઈ જશે.”
છેલ્લી ઘડીએ કેમ અટક્યો ‘મિસાઇલ એટેક’? (The 3 Key Factors)
પેન્ટાગોનના અંદરના સૂત્રો મુજબ, અમેરિકાના યુદ્ધવિમાનો અને મિસાઇલો ઇરાનના કમ અને બુશેહર ન્યુક્લિયર સાઇટ્સને ટાર્ગેટ કરવા માટે લોક થઈ ચૂક્યા હતા, પણ આ ૩ મોટી ઘટનાઓએ બાજી પલટી નાખી:
- સાઉદી અને UAE ની ગુપ્ત મધ્યસ્થતા: ગઈકાલે UAE ના બરાકાહ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ પર થયેલા ડ્રોન હુમલા અને ૮૦ દિવસથી બંધ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના કારણે ખાડી દેશો પહેલેથી જ ડરમાં છે. સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન અને UAE ના પ્રમુખે ટ્રમ્પને ફોન કરીને હુમલો ન કરવા વિનંતી કરી હતી.
- પ્રાદેશિક વિનાશનો ભય: ખાડી દેશોના નેતાઓએ ટ્રમ્પને સમજાવ્યા કે જો અમેરિકા ઇરાન પર સીધો હુમલો કરશે, તો ઇરાન પલટવાર કરીને સાઉદી, કુવૈત અને આખાય દુબઈના ઓઇલ ફિલ્ડ્સ અને શહેરોને મિસાઇલોથી નષ્ટ કરી દેશે.
- તેલ બજારમાં હાહાકારની બીક: ક્રૂડ ઓઇલ પહેલા જ $૧૦૨ ને પાર થઈ ગયું છે. જો અમેરિકા હુમલો કરત તો તેલ સીધું $૧૫૦ પર પહોંચી જાત, જે અમેરિકા અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે આત્મઘાતી સાબિત થાત.
૧. “મેં ઓર્ડર પાછો ખેંચ્યો છે, પણ મિસાઇલો હજુ લોડેડ છે” — ટ્રમ્પ
ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર અને વ્હાઇટ હાઉસની પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ યુદ્ધથી ડરતા નથી. તેમણે કહ્યું, “અમે ઇરાનના ૩ કમાન્ડ સેન્ટર્સને સેકન્ડોમાં ઉડાવી દેવા માટે તૈયાર હતા. કમાન્ડરોએ મને પૂછ્યું કે કેટલા લોકો મરશે? જવાબ મળ્યો—આશરે ૧૫૦ થી ૨૦૦ ઇરાની સૈનિકો. મને લાગ્યું કે ખાડીના નેતાઓની શાંતિની અપીલ વચ્ચે આટલા લોકોનો જીવ લેવો અત્યારે યોગ્ય નથી. એટલે મેં એટેકના ૧૦ મિનિટ પહેલા જ ઓર્ડર હોલ્ડ પર મૂક્યો છે.”
૨. ઇરાનને ‘લાસ્ટ વોર્નિંગ’: જો પરમાણુ સેન્ટર શરૂ કર્યું તો ખેર નથી
ભલે હુમલો અટકાવી દેવાયો હોય, પણ ટ્રમ્પે ઇરાનને ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે આ કોઈ અમેરિકાની નબળાઈ નથી. જો ઇરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી તેલના જહાજોનો રસ્તો તાત્કાલિક ન ખોલ્યો અથવા યુરેનિયમનું સંવર્ધન (Uranium Enrichment) બંધ ન કર્યું, તો આગામી હુમલો કોઈની પણ વિનંતી વગર કરવામાં આવશે અને તે અત્યાર સુધીનો સૌથી ભયાનક હુમલો હશે.
૩. ચાઇના ડીલ અને ટ્રમ્પની નવી વહાલા-દવલાની નીતિ
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પના આ યુ-ટર્ન (U-turn) પાછળ તેમની તાજેતરની ચીન મુલાકાત પણ જવાબદાર છે. ચીન સાથે $૧૭ અબજનો ખેતીવાડી કરાર કર્યા પછી શી જિનપિંગે પણ ટ્રમ્પ પર ઇરાન મામલે દબાણ લાવ્યું હતું. વ્હાઇટ હાઉસ અત્યારે એકબાજુ પૂણેના નીટ પેપર લીક (NEET Paper Leak) જેવા કૌભાંડો પર નજર રાખી રહેલી ભારત સરકાર અને ડચ વડાપ્રધાન વચ્ચે ચાલી રહેલી કૂટનીતિક ખેંચતાણ પર પણ નજર રાખી રહ્યું છે, કારણ કે એશિયામાં ભારતનું સ્ટેન્ડ પણ ખૂબ મહત્વનું છે.
ધર્મેશની નજરે: વાવાઝોડા પહેલાની આ શાંતિ છે!
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આપણે જેટલા ઓળખીએ છીએ તે પ્રમાણે તેઓ ક્યારેય પોતાના સૈન્ય ઓપરેશનો અટકાવતા નથી. છેલ્લી ઘડીએ હુમલો રોકવો એ દર્શાવે છે કે બેકચેનલ ડિપ્લોમસી (ગુપ્ત વાટાઘાટો) ખૂબ જોરશોરથી ચાલી રહી છે. સાઉદી અરેબિયા અને UAE અત્યારે પોતાની સુરક્ષા માટે અમેરિકાના ખભા પર બંદૂક મૂકી રહ્યા છે, કારણ કે તેઓ જાણે છે કે ઇરાન જો ભડકશે તો સૌથી પહેલા દુબઈ અને રિયાધ સળગશે.
આ કોઈ કાયમી શાંતિ નથી, પરંતુ માત્ર થોડા દિવસોની મિલિટરી બ્રેક છે. તેલના ભાવ અત્યારે ભલે ૨% ઉછળ્યા પછી થોડા સ્થિર થયા હોય, પણ જો તેહરાને આ ચેતવણી હવામાં ઉડાવી દીધી, તો આગામી થોડા દિવસોમાં પશ્ચિમ એશિયામાં જે વિસ્ફોટ થશે, તેની કિંમત સમગ્ર વિશ્વની કોર્પોરેટ કંપનીઓ અને સામાન્ય ગ્રાહકોએ મોંઘવારી સ્વરૂપે ચૂકવવી પડશે!
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- વર્તમાન અપડેટ: પેન્ટાગોને પુષ્ટિ કરી છે કે ખાડી વિસ્તારમાં યુએસ નેવીના ફિફ્થ ફ્લીટ (Fifth Fleet) અને બી-૫૨ બોમ્બર્સ હજુ પણ હાઇ-એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
- ઇરાનનો પ્રતિક્રિયા: ઇરાનના વિદેશ મંત્રાલયે ટ્રમ્પના આ નિવેદનને ‘સાયકોલોજિકલ વોરફેર’ (માનસિક યુદ્ધ) ગણાવ્યું છે અને કહ્યું છે કે તેઓ કોઈપણ હુમલાનો સામનો કરવા સક્ષમ છે.