ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
મુંબઈ / સુરત — ભારતના આર્થિક પાટનગર મુંબઈ (Mumbai) માંથી કાયદો અને વ્યવસ્થાને હચમચાવી મૂકે તેવા મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. મુંબઈના એક અત્યંત વ્યસ્ત રેલવે કોરિડોર નજીક આવેલી આશરે ₹૬૦૦ કરોડની કિંમતી રેલવે જમીન (Rs 600 Crore Railway Land) ને ખાલી કરાવવા માટે ગયેલી વેસ્ટર્ન રેલવે અને બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) ની ટીમ પર હજારોની મેદનીએ પથ્થરમારો કરી દીધો છે.
આગામી દિવસોમાં આવી રહેલા તહેવારો અને ઈદના માહોલ વચ્ચે ૫૦૦થી વધુ ગેરકાયદેસર ઝૂંપડાંઓ (500 Hutments) ને તોડી પાડવાની આ વિશાળ ઝુંબેશ (Massive Eviction Drive) શરૂ થતાં જ સ્થાનીક રાજકારણ ગરમાયું હતું, અને જોતજોતામાં આ આખું ઓપરેશન એક ભયાનક હિંસક અંધાધૂંધી અને સંગ્રામ (Exploded into Chaos) માં ફેરવાઈ ગયું છે. ભીડને વિખેરવા માટે મુંબઈ પોલીસને લાઠીચાર્જ અને ટીયરગેસના શેલ છોડવાની ફરજ પડી છે.
ડિમોલિશન ગ્રાઉન્ડ શૂન્ય: હિંસા ફાટી નીકળવા પાછળના ૪ મુખ્ય કારણો
રાંચીમાં જ્યારે ૨૭ માઓવાદીઓએ સરન્ડર કરીને શાંતિનો માર્ગ અપનાવ્યો છે, ત્યારે દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈના હાર્દ સમાન વિસ્તારમાં આ ડ્રાઈવ કેમ આટલી હિંસક બની, તેના મુખ્ય ૪ પાસા નીચે મુજબ છે:
- ₹૬૦૦ કરોડની પ્રાઇમ પ્રોપર્ટી: વેસ્ટર્ન અને સેન્ટ્રલ લાઇનને જોડતા પ્રોજેક્ટ માટે રેલવેની આ જમીન વર્ષોથી ગેરકાયદેસર દબાણ હેઠળ હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના કડક આદેશ બાદ રેલવેએ આ જમીનનો કબજો લેવાની ફરજ પડી હતી.
- ઈદ અને તહેવારોનો ડર (Eid Fears): સ્થાનીક રહેવાસીઓ અને ધાર્મિક નેતાઓનો દાવો છે કે ઈદના પવિત્ર તહેવાર આડે હવે ગણતરીના દિવસો બાકી છે, ત્યારે ચોમાસાની શરૂઆત પહેલા જ ૫૦૦ પરિવારોને બેઘર કરવા એ અમાનવીય છે. આ ઈમોશનલ કાર્ડના લીધે ભીડ ઉશ્કેરાઈ હતી.
- રાજકીય વોટબેંક અને ઉશ્કેરણી: બંગાળની રાજકીય હિંસા અને સુરેન્દ્રનગરની ઘટનાઓની જેમ જ, અહીં પણ સ્થાનીક નેતાઓએ ડિમોલિશન અટકાવવા માટે હજારો લોકોને રસ્તા પર ઉતારી દીધા અને જેસીબી (JCB) મશીનોની સામે માનવ સાંકળ બનાવી દીધી.
- અચાનક પથ્થરમારો અને ઘેરાબંધી: પોલીસ અને BMCની ટીમ હજુ નોટિસ વાંચીને કાર્યવાહી શરૂ કરે તે પહેલા જ આસપાસની બહુમાળી ઇમારતો અને ધાબા પરથી પથ્થરો અને કાચની બોટલો ફેંકવાનું શરૂ કરી દેવાયું, જેમાં અનેક રેલવે અધિકારીઓ અને પોલીસ જવાનો ઘાયલ થયા છે.
૧. ‘બાબાના બુલડોઝર’ જેવી કડકાઈ મુંબઈમાં લાવવાનો પ્રયાસ
યુપીમાં સીએમ યોગી આદિત્યનાથે જે રીતે રસ્તા પર નમાજ અને ગેરકાયદેસર અતિક્રમણ સામે “દૂસરા તરીકા” વાપરવાની ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે, તે જ તર્જ પર મહારાષ્ટ્ર સરકાર અને રેલવે પ્રશાસન પણ આ વખતે ઝૂકવાના મૂડમાં નથી. રેલવેના વરિષ્ઠ કમિશનરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, “આ દેશની સંપત્તિ છે. બુલેટ ટ્રેન અને મેટ્રો જેવા રાષ્ટ્રીય વિકાસના કામો ગેરકાયદેસર વસાહતોના કારણે રોકી શકાય નહીં. ઈદ કે અન્ય કોઈ તહેવારના નામે સરકારી જમીન પર કાયમી કબ્જો કરી શકાય નહીં.”
૨. રેલવે સેવાનો કલાકો સુધી ચક્કાજામ
આ હિંસક ઘર્ષણની સીધી અસર મુંબઈની જીવાદોરી સમાન લોકલ ટ્રેન (Mumbai Local) પર પડી હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ રેલવે ટ્રેક પર ઉતરી આવીને ટ્રેનો અટકાવી દીધી હતી, જેના કારણે લાખો મુસાફરો કલાકો સુધી અટવાઈ પડ્યા હતા. બેંગલુરુના ખાલી થતા કાફે અને ગ્લોબલ તેલ સંકટ વચ્ચે મુંબઈ જેવા આર્થિક કેન્દ્રમાં કલાકો સુધી ટ્રેનો બંધ રહેવી એટલે કરોડો રૂપિયાનું આર્થિક નુકસાન વેઠવું.
૩. પુનર્વસન (Rehabilitation) નો મોટો પેચ
ઝૂંપડપટ્ટીના રહેવાસીઓનો આક્ષેપ છે કે તેઓ છેલ્લા ૩૦ વર્ષથી અહીં રહે છે અને તેમની પાસે વોટર આઈડી તેમજ વીજળીના બિલ છે. સરકાર તેમને વૈકલ્પિક જગ્યા (એસઆરએ ફ્લેટ) આપ્યા વગર સીધા બુલડોઝર ફેરવી રહી છે. જો કે, BMCનું કહેવું છે કે લાયક પાત્ર ધરાવતા લોકોને પહેલેથી જ નોટિસ આપીને શિફ્ટ થવા જણાવાયું હતું, પણ માફિયાઓ આ જમીન ખાલી કરવા દેવા માંગતા નથી.
ધર્મેશની નજરે: કાયદાના અમલમાં ધર્મને વચ્ચે લાવવો કેટલો યોગ્ય?
અમદાવાદમાં જે રીતે કરોડોની લૂંટ કરનારા માસ્ટરમાઇન્ડ પકડાય છે અને વલસાડમાં હત્યાના ભેદ ઉકેલાય છે, તે દર્શાવે છે કે કાયદો પોતાનું કામ કરે જ છે. પરંતુ મુંબઈનો આ કિસ્સો એક ગંભીર સવાલ ઉભો કરે છે. જ્યારે પણ દેશમાં ગેરકાયદેસર દબાણો હટાવવાની વાત આવે, ત્યારે જાણીજોઈને તહેવારો, ઈદ કે ચોમાસાના બહાના હેઠળ કાયદાને કેમ બંધક બનાવવામાં આવે છે?
₹૬૦૦ કરોડની સરકારી જમીન પર કબ્જો જમાવીને બેઠેલા માફિયાઓ ગરીબોને આગળ ધરીને પોતાનો સ્વાર્થ સાધી રહ્યા છે. ભાવનાઓ પોતાની જગ્યાએ સાચી હોઈ શકે, પણ દેશનો વિકાસ અને સુરક્ષા સર્વોપરી છે. મુંબઈ પોલીસે જે રીતે સંયમ રાખીને સ્થિતિ પર કાબૂ મેળવ્યો છે તે આવકારદાયક છે. સરકારે હવે કોઈપણ દબાણ વગર આ ડિમોલિશન પૂરું કરવું જ જોઈએ, કારણ કે જો આજે મુંબઈ ઝૂકી ગયું, તો ભવિષ્યમાં દેશના કોઈપણ ખૂણેથી ગેરકાયદેસર દબાણો ક્યારેય હટાવી શકાશે નહીં!
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- વર્તમાન સ્થિતિ: ટ્રેક અને આસપાસના વિસ્તારોમાં રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF) ની બે ટુકડીઓ તૈનાત કરી દેવામાં આવી છે. રેલવે ટ્રેક પરથી પથ્થરો હટાવીને ટ્રેન વ્યવહાર ધીમે-ધીમે પૂર્વવત કરાયો છે.
- કાયદાકીય પગલાં: મુંબઈ પોલીસે સરકારી કર્મચારીઓ પર હુમલો કરવા, રાયોટિંગ (દંગા) કરવા અને જાહેર સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવા બદલ ૨૦૦થી વધુ અજાણ્યા લોકો સામે એફઆઈઆર (FIR) નોંધીને ધરપકડના ચક્રો ગતિમાન કર્યા છે.