ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live

કોલકાતા / સુરત — પશ્ચિમ બંગાળ (West Bengal) ના રાજકારણ અને વહીવટી તંત્રમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી સૌથી વધુ ગાજેલો શબ્દ એટલે ‘ભાઈપો ટેક્સ’ (Bhaipo Tax). ૨૧ મે, ૨૦૨૬ના રોજ બંગાળના સત્તાવાર ગલિયારાઓમાંથી મળતા અહેવાલો મુજબ, રાજ્ય સરકારે કાયદો અને વ્યવસ્થાની છબી સુધારવા માટે આ ગેરકાયદેસર વસૂલાત નેટવર્ક સામે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ક્રેકડાઉન (Cracked Down) શરૂ કર્યો છે.

પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારીના નજીકના સાથીની હત્યાના મુખ્ય આરોપીને યુપી પોલીસે જે રીતે મુઝફ્ફરનગરથી દબોચી લીધો, ત્યારબાદ બંગાળમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે સ્થાનિક પોલીસ અને સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ (STF) પર ભારે દબાણ હતું. આ આંતરિક કટોકટી વચ્ચે સરકારે આખરે આ કુખ્યાત ટેક્સ સિન્ડિકેટને જડમૂળથી ઉખાડી ફેંકવા કમર કસી છે.

શું છે આ ‘ભાઈપો ટેક્સ’? સરળ ભાષામાં સમજો (The Core Mechanism)

બંગાળી ભાષામાં ‘ભાઈપો’ (Bhaipo) નો અર્થ ‘ભત્રીજો’ (Nephew) થાય છે. બંગાળના રાજકીય અને વેપારી વર્તુળોમાં આ કોઈ સત્તાવાર સરકારી ટેક્સ નથી, પરંતુ એક છૂપો માફિયા ટેક્સ અથવા ‘હપ્તા વસૂલાત’ (Extortion) નું નેટવર્ક છે.

• મોડસ ઓપરેન્ડી: બંગાળમાં સ્થાનિક ફેક્ટરીઓ, સરકારી કોન્ટ્રાક્ટરો, રિયલ એસ્ટેટ બિલ્ડરો અને કોલસા-રેતીના વેપારીઓએ પોતાનો ધંધો શાંતિથી ચલાવવા માટે સ્થાનિક રાજકીય ગુંડાઓ અને સિન્ડિકેટને એક ચોક્કસ હિસ્સો (કમિશન) ચૂકવવો પડતો હતો.
• નામકરણ: વિરોધ પક્ષોનો આક્ષેપ છે કે આ વસૂલાતનો મોટો હિસ્સો સત્તાધારી પક્ષના એક પ્રભાવશાળી ‘ભત્રીજા’ નેતાના ઈશારે ચાલતા આખા નેટવર્ક સુધી પહોંચતો હતો, તેથી જ જનતા અને વેપારીઓમાં આ ગેરકાયદેસર ઉઘરાણી ‘ભાઈપો ટેક્સ’ તરીકે કુખ્યાત થઈ ગઈ હતી.

સરકારે કેમ અચાનક આકરા એક્શન લીધા? ૪ મુખ્ય કારણો

મુંબઈના ₹૬૦૦ કરોડના રેલવે જમીન વિવાદ અને ઝારખંડમાં નક્સલીઓના સરેન્ડર વચ્ચે બંગાળમાં આ ક્રેકડાઉન થવા પાછળ નીચે મુજબના વ્યુહાત્મક કારણો છે:

1. ઉદ્યોગોનું પલાયન અને આર્થિક મંદી: બેંગલુરુના ખાલી થતા કાફે અને ગ્લોબલ ઇરાન યુદ્ધના લીધે દેશમાં પહેલેથી જ આર્થિક દબાણ છે. આ ગેરકાયદેસર ટેક્સના ત્રાસથી કંટાળીને અનેક મોટા ઉદ્યોગપતિઓ બંગાળ છોડીને અન્ય રાજ્યોમાં શિફ્ટ થઈ રહ્યા હતા, જેનાથી બંગાળ સરકારની તિજોરીને ફટકો પડતો હતો.
2. કેન્દ્રીય એજન્સીઓ (ED-CBI) નો ગાળિયો: ઈડી અને સીબીઆઈએ તાજેતરમાં જ કોલસા ચોરી અને રેશન કૌભાંડમાં મની લોન્ડ્રિંગના આંતરરાષ્ટ્રીય રૂટ્સ શોધી કાઢ્યા છે. કેન્દ્રીય એજન્સીઓની કડકાઈથી બચવા માટે રાજ્ય સરકારે પોતે જ આ લોકલ સિન્ડિકેટને તોડવી પડી છે.
3. વેપારીઓનો આક્રોશ: અમદાવાદના જ્વેલરી શોરૂમ કેસની જેમ જ, જ્યારે સ્થાનિક સ્તરે બિઝનેસ અસુરક્ષિત બને છે ત્યારે રોકાણકારો પીછેહઠ કરે છે. બંગાળના ચેમ્બર ઓફ કોમર્સે સરકારને અલ્ટીમેટમ આપ્યું હતું.
4. રાજકીય છબી સુધારવાનો પ્રયાસ: આગામી સ્થાનિક ચૂંટણીઓ પહેલાં સરકાર પોતાની ‘ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત’ છબી બતાવવા માંગે છે, જેથી વિપક્ષના સૌથી મોટા હથિયારને જ બુઠ્ઠું કરી શકાય.

૧. ડઝનબંધ ‘સિન્ડિકેટ નેતાઓ’ જેલ ભેગા: સર્ચ ઓપરેશન શરૂ

બંગાળ એસટીએફ (STF) દ્વારા કોલકાતા, હાવડા, અસનસોલ અને ૨૪ પરગણા જિલ્લામાં એકસાથે ૫૦થી વધુ સ્થળો પર દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે. સરકારી કોન્ટ્રાક્ટરો પાસે બળજબરીથી ચેક સાઇન કરાવનારા અને ઓનલાઇન મની ટ્રાન્સફર મંગાવનારા ૨૫થી વધુ હાઈ-પ્રોફાઈલ ‘સિન્ડિકેટ ઓપરેટર્સ’ ની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ ઓપરેશન એટલું ગુપ્ત રખાયું હતું કે સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનોને પણ છેલ્લી ઘડીએ જાણ કરવામાં આવી હતી.

૨. અમેરિકાની બિગ ટેક ચોરી જેવો જ ડિજિટલ ખેલ!

જેમ અમેરિકાની બિગ ટેક કંપનીઓ ભારતીય મજૂરોના કેમેરા ડેટા ચોરીને રોબોટ્સ ટ્રેન કરે છે, તેમ જ આ ભાઈપો ટેક્સના વસૂલાતખોરો પણ અત્યાધુનિક ડિજિટલ કૂપન્સ અને કોડેડ વોટ્સએપ મેસેજિંગ એપનો ઉપયોગ કરતા હતા. વેપારીઓને ડરાવવા માટે ડાર્ક વેબ અને આઈપી એડ્રેસ બદલીને ધમકીભર્યા કોલ કરાતા હતા. પોલીસે આ આખા સાયબર નેટવર્કને બ્લોક કરી દીધું છે.

ધર્મેશની નજરે: વાઈબ્રન્ટ બંગાળ માટે આ કેન્સરનું ઓપરેશન જરૂરી હતું!

બંગાળની ધરતી રવીન્દ્રનાથ ટાગોર અને સુભાષચંદ્ર બોઝની છે, પણ દુર્ભાગ્યે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તે રાજકીય હિંસા અને ‘સિન્ડિકેટ રાજ’ માટે બદનામ થઈ ગઈ હતી. સુરેન્દ્રનગરની મર્ડર મિસ્ટ્રી હોય કે વલસાડની ક્રૂરતા—સામાન્ય ગુનાઓ વ્યક્તિગત હોય છે, પણ જ્યારે ગુનાખોરી સંસ્થાગત (Institutionalized) બની જાય અને ‘ટેક્સ’ નું રૂપ લઈ લે, ત્યારે તે આખા રાજ્યના અર્થતંત્રને કંગાળ કરી નાખે છે.

યુપીમાં સીએમ યોગી આદિત્યનાથ જેમ ગુનેગારોને ‘દૂસરા તરીકા’ થી સીધા દોર કરે છે, તેવી જ લોખંડી ઈચ્છાશક્તિની જરૂર બંગાળને પણ હતી. સરકારે આ ક્રેકડાઉન માત્ર દેખાડા ખાતર ન કરવો જોઈએ, પણ આ ‘ભાઈપો ટેક્સ’ ના અસલી આકાઓ ગમે તેટલા મોટા રાજનેતા હોય, તેમને જેલના સળિયા પાછળ ધકેલવા જ જોઈએ. તો જ બંગાળના વેપારીઓ મુક્ત મને ધંધો કરી શકશે અને સોનાર બાંગ્લા સાચા અર્થમાં સમૃદ્ધ બનશે!

એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)

• વર્તમાન સ્થિતિ: બંગાળના મુખ્ય સચિવે તમામ જિલ્લા કલેક્ટરોને આદેશ આપ્યો છે કે જો કોઈ વેપારી ફરિયાદ કરે કે તેની પાસે કોઈ વધારાનો ટેક્સ માંગવામાં આવી રહ્યો છે, તો ૨૪ કલાકમાં એક્શન લેવાશે.
• હેલ્પલાઇન નંબર: રાજ્ય સરકારે એક ગુપ્ત એન્ટી-એક્સ્ટોર્શન હેલ્પલાઇન નંબર જાહેર કર્યો છે, જેના પર વેપારીઓ પોતાની ઓળખ છુપાવીને ભાઈપો ટેક્સ વસૂલનારાઓની માહિતી આપી શકશે.