ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live

રોમ / સુરત — આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને ડિપ્લોમસી (મુત્સદ્દીગીરી) ના ઇતિહાસમાં ક્યારેય એવું બન્યું છે કે કોઈ શક્તિશાળી દેશના વડાપ્રધાન બીજા દેશના પ્રમુખને માત્ર ૧ રૂપિયાની ચોકલેટ ગિફ્ટ કરે અને આખી દુનિયામાં તેની ચર્ચા થઈ જાય? જી હા, ૨૧ મે, ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક મીડિયા પર અત્યારે ‘મેલોડી ડિપ્લોમસી’ (Melodi Diplomacy) નો નવો અધ્યાય સુપર ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યો છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના તાજેતરના ઇટાલી પ્રવાસ દરમિયાન ત્યાંના લોકપ્રિય વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોની (Giorgia Meloni) ને ભારતની આઇકોનિક અને ૯૦ના દાયકાની યાદો સાથે જોડાયેલી ₹૧ વાળી ‘મેલોડી ચોકલેટ’ (Melody Chocolate) ભેટમાં આપી છે. ઇન્ટરનેટ પર સવાલ પૂછાઈ રહ્યો છે કે, ‘મેલોડી ઇતની ચોકલેટી ક્યું હૈ?’ ના ફેમસ સ્લોગન પાછળ પીએમ મોદીની કઈ વ્યુહાત્મક ચાલ છુપાયેલી છે, અને આ મુલાકાતથી ભારતના હાથમાં કઈ મોટી વૈશ્વિક જીત આવી છે?

ચોકલેટ પાછળનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: ‘મેલોડી’ ગિફ્ટના ૪ મુખ્ય અર્થ (The Core Strategy)

આઈઆઈટી-આઈઆઈએમ ભણેલા આઈએએસ અધિકારી દિવ્યા મિત્તલની શિક્ષણ પ્રણાલી પરની પોસ્ટ અને બંગાળમાં ‘ભાઈપો ટેક્સ’ ના ક્રેકડાઉન વચ્ચે, ગ્લોબલ હાઈ-પ્રોફાઈલ ડિપ્લોમસીના આ રસપ્રદ કિસ્સાના ૪ મુખ્ય પાસા નીચે મુજબ છે:

1. સોફ્ટ પાવર અને કલ્ચરલ કનેક્ટ: પીએમ મોદી વૈશ્વિક નેતાઓને મોંઘી ભેટો આપવાને બદલે હંમેશા ભારતના લોકલ કલ્ચર અને રુટ્સ સાથે જોડાયેલી વસ્તુઓ આપવા માટે જાણીતા છે. ચોકલેટનું નામ ‘Melody’ અને સોશિયલ મીડિયા પર બંને નેતાઓ માટે વપરાતું હેશટેગ #Melodi એકબીજા સાથે પરફેક્ટ મેચ થાય છે.
2. સોશિયલ મીડિયા હાઇપનો વ્યુહાત્મક ઉપયોગ: જ્યોર્જિયા મેલોની ડિજિટલ સ્પેસમાં અત્યંત એક્ટિવ છે. પીએમ મોદીએ આ નાનકડી ભેટ દ્વારા બંને દેશોના યુવાનો અને સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સને એક પ્લેટફોર્મ પર લાવી દીધા છે, જેનાથી ભારત-ઇટાલીના સંબંધોને અભૂતપૂર્વ પબ્લિસિટી મળી છે.
3. તુષ્ટિકરણ અને વિપક્ષી નેરેટિવનો સફાયો: પશ્ચિમ બંગાળમાં જેમ હુમાયુ કબીર બકરીદ પહેલા કુરબાની પર ઉશ્કેરણીજનક નિવેદન આપીને આંતરિક તણાવ વધારે છે, તેની સામે પીએમ મોદી વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ’ અને હળવાશભરી મૈત્રીપૂર્ણ છબી રજૂ કરીને વિપક્ષોના કડવા નેરેટિવને કચડી નાખે છે.
4. યુરોપમાં ભારતનો સૌથી મજબૂત સાથી: બ્રિટન અને ફ્રાન્સ સિવાય ઇટાલી હવે યુરોપિયન યુનિયન (EU) માં ભારતનો નવો પાવરહાઉસ પાર્ટનર બનીને ઉભરી આવ્યું છે.

૧. ઇટાલી પ્રવાસથી ભારતને શું ફાયદો થયો? (What India Gained)

આ પ્રવાસ માત્ર ચોકલેટ અને સેલ્ફી પૂરતો સીમિત નહોતો. યુપીમાં સીએમ યોગી આદિત્યનાથ જેમ કાયદો તોડનારા સામે ‘દૂસરા તરીકા’ વાપરે છે, તેમ જ પીએમ મોદીએ પણ ચીનના વન બેલ્ટ વન રોડ (BRI) પ્રોજેક્ટને તોડવા માટે ‘ઇન્ડિયા-મિડલ ઇસ્ટ-યુરોપ ઇકોનોમિક કોરિડોર’ (IMEC) પર ઇટાલીની મહોર લગાવી દીધી છે. ઇટાલીએ સત્તાવાર રીતે ચીનના પ્રોજેક્ટને લાત મારી દીધી છે, જે ભારતની બહુ મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય જીત છે.

૨. ગ્લોબલ ઇંધણ સંકટ વચ્ચે સંરક્ષણ અને ઉર્જા કરાર

મે ૨૦૨૬માં ચાલી રહેલા ઇરાન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક તેલ સંકટના કારણે કાચા તેલના ભાવ આસમાને છે, જેના લીધે બેંગલુરુ એરપોર્ટ પર એર ઇન્ડિયાના વિમાન જેવી એવિએશન કંપનીઓ પણ દબાણમાં છે. આ વૈશ્વિક મંદી વચ્ચે ભારતે ઇટાલી સાથે ગ્રીન હાઇડ્રોજન, રિન્યુએબલ એનર્જી અને મિલિટરી ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (Defence Deals) ના કરાર કર્યા છે. હવે ભારતની સરહદોની સુરક્ષા માટે ઇટાલી ડિફેન્સ સેક્ટરમાં ભારતમાં મોટું રોકાણ કરશે.

૩. સાયબર અને સેમિકન્ડક્ટર સેક્ટરમાં પાર્ટનરશિપ

અમેરિકાની બિગ ટેક કંપનીઓ જેમ ભારતીય મજૂરોના કેમેરા ડેટા ચોરીને રોબોટ્સ ટ્રેન કરી રહી છે, તેવા ટેક-સંસ્થાનવાદ સામે ભારતે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી છે. ભારત અને ઇટાલીએ નેક્સ્ટ જનરેશન સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ અને સાયબર સિક્યોરિટી સ્પેસમાં ટેકનોલોજીકલ સહયોગ વધારવા માટે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

ધર્મેશની નજરે: ૧ રૂપિયાની ચોકલેટમાં અબજો ડોલરની ડિપ્લોમસી!

સુરેન્દ્રનગરની મર્ડર મિસ્ટ્રી હોય કે અમદાવાદની કરોડોની લૂંટ—સ્થાનિક સ્તરે ગુનેગારો નાની નાની બાબતો માટે લોહી વહાવે છે, જ્યારે વૈશ્વિક મંચ પર પીએમ મોદી માત્ર ૧ રૂપિયાની ચોકલેટથી આખા દેશનું દિલ જીતી લે છે અને અબજો ડોલરની ડીલ ફાઇનલ કરી નાખે છે. આને કહેવાય અસલી વિદેશ નીતિ!

જ્યારે ભારતનો કોઈ વડાપ્રધાન વિદેશની ધરતી પર જાય છે અને ત્યાંની સત્તાધારી નેતા ભારતની સંસ્કૃતિ અને મિત્રતાના વખાણ કરે છે, ત્યારે દરેક હિન્દુસ્તાનીનું સીનું ગર્વથી પહોળું થઈ જાય છે. મેલોડી ડિપ્લોમસીએ સાબિત કરી દીધું છે કે ૨૦૨૬ના આ આધુનિક યુગમાં સંબંધો માત્ર સરકારી ફાઇલો કે મિસાઇલોથી નથી સુધરતા, પણ આત્મીયતા અને પરસ્પર સન્માનથી બને છે. પીએમ મોદીના આ સક્સેસફુલ પ્રવાસથી ભારત વૈશ્વિક લીડર તરીકે વધુ એક કદમ આગળ વધ્યું છે!

એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)

• વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા: ઇટાલીના વડાપ્રધાન કાર્યાલયે પીએમ મોદી સાથેની મુલાકાતને ‘અત્યંત ફળદાયી અને ઐતિહાસિક’ ગણાવી છે અને ટૂંક સમયમાં જ જ્યોર્જિયા મેલોની ભારતની મુલાકાતે આવે તેવી સંભાવના છે.
• ટ્રેડ વોલ્યુમ: આ મુલાકાત બાદ ભારત અને ઇટાલી વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર આગામી ત્રણ વર્ષમાં ૨૫ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.