ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live

ન્યૂ યોર્ક / વોશિંગ્ટન / સુરત — આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર અને ગ્લોબલ ઇકોનોમી (વૈશ્વિક અર્થતંત્ર) પરથી ભારે દબાણ હળવું કરી દે તેવા સૌથી મોટા અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન (US-Iran Agreement) વચ્ચે છેલ્લા ઘણા સમયથી ચાલી રહેલો ભયાનક તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ હવે કાયમ માટે શાંત થવાના આરે છે. ૨૧-૨૨ મે, ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક મીડિયામાં વહેતા થયેલા અહેવાલો અનુસાર, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસન (Donald Trump) અને તેહરાન વચ્ચે એક નવી ઐતિહાસિક સમજૂતીના નિયમો અને ફાઈનલ ડ્રાફ્ટ (Final Draft) તૈયાર થઈ ગયો છે, જેની સત્તાવાર જાહેરાત ગણતરીના કલાકોમાં જ થઈ શકે છે.

આ બ્રેકથ્રુ ડીલના સમાચાર સોશિયલ મીડિયા અને મીડિયા હાઉસિસ પર વાયરલ થતાં જ વૈશ્વિક તેલ બજાર (Oil Markets) માં જોરદાર રિવર્સ ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો છે. કાચા તેલના ભાવ જે સવારના સેશનમાં આસમાને પહોંચી રહ્યા હતા, તે બપોર પછી ધડાધડ નીચે આવી ગયા છે.

બજારમાં જોરદાર કડાકો: ઓઈલ પ્રાઈસના આંકડા (The Core Figures)

અમદાવાદમાં ૧૨ વર્ષથી બોલિવૂડ એક્ટર બનીને છુપાતા ફરતા મર્ડરના આરોપીની ધરપકડ અને દેશમાં ભાજપ ક્યારે સત્તા ગુમાવશે તેવી રાજકીય ચર્ચાઓ વચ્ચે, ગ્લોબલ ટ્રેડ માર્કેટને હચમચાવનારા આંકડા નીચે મુજબ છે:

• બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude): આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક ગણાતા બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ સવારના ટ્રેડિંગ સેશનમાં ૩.૫% ના ઉછાળા સાથે આગળ વધી રહ્યા હતા, પરંતુ ડીલના સમાચાર આવતા જ તે ૨.૬% તૂટીને $૧૦૨.૩૦ પ્રતિ બેરલ ની આસપાસ પહોંચી ગયા છે.
• ડબલ્યુટીઆઈ ક્રૂડ (WTI Crude): યુએસ બેન્ચમાર્ક વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ ક્રૂડના ભાવ પણ અગાઉ ૪% જેટલા વધી ગયા બાદ, બપોર પછી ૨.૫% ના કડાકા સાથે $૯૬ પ્રતિ બેરલની નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતા અને ડીલની ૪ મુખ્ય શરતો (The 4 Core Facts)

સાઉદી અરેબિયાના સત્તાવાર સ્ટેટ મીડિયા આઉટલેટ ‘અલ-અરેબિયા’ (Al-Arabiya) ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આ ઐતિહાસિક સમજૂતી પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતા (Pakistani Mediation) દ્વારા શક્ય બની છે. આ પ્રસ્તાવિત ડીલના મુખ્ય ૪ પિલર્સ નીચે મુજબ છે:

1. સંપૂર્ણ સીઝફાયર (Comprehensive Ceasefire): અમેરિકા, ઈરાન અને તેમના સાથી દેશો વચ્ચે સૈન્ય સંઘર્ષ કાયમ માટે અટકાવવામાં આવશે.
2. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સુરક્ષા: કોઈ પણ પક્ષ એકબીજાના આર્થિક, સૈન્ય કે તેલના માળખાગત એકમો (Infrastructure) પર હુમલા કે ટાર્ગેટ કરશે નહીં.
3. પર્સિયન ગલ્ફમાં મુક્ત અવરજવર: દુનિયાના સૌથી સંવેદનશીલ તેલ માર્ગ ગણાતા પર્સિયન ગલ્ફ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માં તમામ દેશોના જહાજો કટોકટી વગર અને કોઈ પણ ટેક્સ વગર મુક્તપણે અવરજવર (Freedom of Navigation) કરી શકે તે માટે એક સંયુક્ત મોનિટરિંગ મિકેનિઝમ બનાવવામાં આવશે.
4. પ્રતિબંધો હટશે, ૭ દિવસમાં નવી વાટાઘાટો: ઈરાન જો આ શરતોનું ચુસ્તપણે પાલન કરશે, તો અમેરિકા તેના પર લાગેલા આર્થિક પ્રતિબંધો ધીમે-ધીમે હટાવી લેશે. બાકી રહેલા વિવાદિત મુદ્દાઓ પર આગામી સાત દિવસમાં નવી વાટાઘાટો શરૂ થશે.

સવારના તણાવથી લઈને બપોરના યુએસ એક્શન સુધીનો હાઈ-ડ્રામા

ગુરુવારે સવારે જ્યારે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેનીએ (Mojtaba Khamenei) એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું કે ઈરાન પોતાના સંવર્ધિત યુરેનિયમ (Enriched Uranium) નો જથ્થો વિદેશ નહીં મોકલે, ત્યારે બજાર ભડકે બળ્યું હતું અને રોકાણકારો ચિંતિત થયા હતા. કારણ કે વ્હાઇટ હાઉસ (White House) અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ ૨૧ એપ્રિલના રોજ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન પરમાણુ બોમ્બ બનાવી શકે તેવું યુરેનિયમ પોતાની પાસે રાખશે, તો અમેરિકા કોઈ ડીલ કરશે નહીં.

ટ્રમ્પે અગાઉ સખત લહેજામાં કહ્યું હતું કે, “અમે એ યુરેનિયમ લઈને જ રહીશું. અમને તેની જરૂર નથી, અમે તે નથી ઈચ્છતા. અમે એ પણ ઈચ્છીએ છીએ કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની કોઈપણ વિક્ષેપ વગર મુક્ત આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ બની રહે.” યુપીમાં સીએમ યોગી આદિત્યનાથ જેમ કાયદો તોડનારા સામે ‘દૂસરા તરીકા’ વાપરે છે, તેમ જ ટ્રમ્પે પણ ઈરાનને પોતાની આર્થિક અને લશ્કરી તાકાત બતાવીને આ સમજૂતીના ટેબલ પર આવવા મજબૂર કર્યું છે.

ધર્મેશની નજરે: તેલના ભાવો ઘટશે તો ભારતના મધ્યમ વર્ગને મોટી દિવાળી મળશે!

આઈઆઈટી-આઈઆઈએમ ભણેલા આઈએએસ દિવ્યા મિત્તલે ભલે શિક્ષણમાં ખુશી શોધવાની વાત કરી હોય, પણ ભારતના સામાન્ય માણસની અસલી ખુશી બજારમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ અને મોંઘવારી ઘટવાથી આવે છે! વૈશ્વિક તેલ સંકટના કારણે બેંગલુરુ એરપોર્ટ પર એર ઇન્ડિયાના વિમાન જેવી ઉડ્ડયન કંપનીઓ અને ભારતીય ટ્રાન્સપોર્ટ સેક્ટર ભારે આર્થિક દબાણ હેઠળ હતા.

અમેરિકાની બિગ ટેક કંપનીઓ જેમ ભારતીય મજૂરોના કેમેરા ડેટા ચોરીને રોબોટ્સ ટ્રેન કરે છે, તેવા સ્વાર્થી વૈશ્વિક માહોલ વચ્ચે યુએસ-ઈરાન વચ્ચેની આ શાંતિ વાટાઘાટો ભારત જેવા તેલ આયાત કરનારા દેશો માટે સંજીવની સમાન છે. પાકિસ્તાને ભલે આમાં મધ્યસ્થતા કરી હોય (જે તેની ડૂબતી આર્થિક સ્થિતિ બચાવવાનો આખરી પ્રયાસ હોઈ શકે), પણ જો ખરેખર આ ડીલ સત્તાવાર રીતે સાચી સાબિત થશે, તો વૈશ્વિક સ્તરે મોંઘવારી ઘટશે અને ભારતનું શેરબજાર પણ નવી ઊંચાઈઓ સર કરશે. આશા રાખીએ કે આગામી થોડા કલાકોમાં ટ્રમ્પ આ ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર પર સહી કરીને દુનિયાને યુદ્ધના ભયમાંથી મુક્તિ અપાવશે!