By Dharmesh Prajapati

ઉનાળાની ઋતુ હવે તેના પૂરા પ્રકોપ સાથે શરૂ થઈ ચૂકી છે. આ કાળઝાળ ગરમીમાં માત્ર ત્વચા ટેન થવી કે પરસેવો થવો એટલી જ સમસ્યા નથી હોતી, પરંતુ સૌથી મોટો ખતરો ‘બોડી ઓવરહીટિંગ’ (શરીરનું તાપમાન અતિશય વધી જવું) નો છે. જ્યારે આપણું શરીર તેની આંતરિક પ્રણાલી દ્વારા તાપમાનને નિયંત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે મેડિકલ ભાષામાં તેને હીટ એક્ઝોસ્ટન (Heat Exhaustion) અથવા ડીહાઈડ્રેશન (Dehydration) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

જો આ સંકેતોને સમયસર ઓળખવામાં ન આવે, તો તે હીટ સ્ટ્રોક (લૂ લાગવી) જેવી ગંભીર પરિસ્થિતિમાં બદલાઈ શકે છે. આજે આપણે એવા જ કેટલાક ‘રેડ ફ્લેગ’ એટલે કે ખતરાના સંકેતો વિશે વાત કરીશું, જે દર્શાવે છે કે તમારું શરીર અંદરથી ઓવરહીટ થઈ રહ્યું છે.

૧. અતિશય પરસેવો થવો અથવા પરસેવો બિલકુલ બંધ થઈ જવો

શરૂઆતમાં જ્યારે શરીર ગરમ થાય છે, ત્યારે તે પોતાને ઠંડુ રાખવા માટે પુષ્કળ પરસેવો ઉત્પન્ન કરે છે. પરંતુ જો તમે ગરમીમાં હોવા છતાં અચાનક પરસેવો થતો બંધ થઈ જાય અને ત્વચા સૂકી અને ગરમ થઈ જાય, તો આ એક અત્યંત ગંભીર સંકેત છે. આનો અર્થ એ છે કે શરીરની કૂલિંગ સિસ્ટમ ઠપ થઈ ગઈ છે.

૨. ચક્કર આવવા અથવા માથું ભમવું

જો તડકામાં કે ગરમ વાતાવરણમાં કામ કરતી વખતે અચાનક ચક્કર આવે, આંખે અંધારા આવે અથવા નબળાઈ લાગે, તો સમજી લેવું કે શરીરમાં પાણી અને ક્ષારોની ભારે અછત સર્જાઈ છે. મગજ સુધી લોહીનો પ્રવાહ ઓછો થવાને કારણે આવું બને છે.

૩. સતત અને તીવ્ર માથાનો દુખાવો

ડીહાઈડ્રેશન અને બોડી ઓવરહીટિંગનું સૌથી સામાન્ય અને શરૂઆતી લક્ષણ છે માથાનો દુખાવો. જો તમને ઉનાળાના દિવસોમાં વારંવાર તીવ્ર માથાનો દુખાવો થતો હોય, તો તેને સામાન્ય ગણીને અવગણશો નહીં.

૧. પેશાબનો રંગ ઘાટો થવો

તમારું શરીર હાઈડ્રેટેડ છે કે નહીં તે જાણવાનો સૌથી સરળ રસ્તો પેશાબનો રંગ છે. જો પેશાબનો રંગ ઘાટો પીળો અથવા અંબર (Amber) જેવો દેખાય, તો તેનો સ્પષ્ટ અર્થ છે કે શરીરમાં પાણીનું સ્તર ખતરનાક રીતે ઘટી ગયું છે.

૫. સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ (Muscle Cramps)

ગરમીના કારણે જ્યારે શરીરમાંથી પરસેવા મારફતે સોડિયમ અને પોટેશિયમ જેવા જરૂરી મિનરલ્સ બહાર નીકળી જાય છે, ત્યારે પગ, પેટ અથવા હાથના સ્નાયુઓમાં અચાનક તીવ્ર ખેંચાણ કે દુખાવો શરૂ થાય છે.

૬. ઉબકા આવવા અથવા ઊલટી થવી

જ્યારે શરીર ઓવરહીટ થાય છે, ત્યારે તેની સીધી અસર પાચનતંત્ર પર પડે છે. અશક્તિની સાથે ઉબકા આવવા, પેટમાં ગરબડ થવી કે ઊલટી થવી એ દર્શાવે છે કે શરીર હીટ એક્ઝોસ્ટન તરફ વધી રહ્યું છે.

બચવાના સરળ ઉપાયો:

• દિવસ દરમિયાન પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી, લીંબુ શરબત, નાળિયેર પાણી અથવા છાશનું સેવન કરો.
• બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યા દરમિયાન બિનજરૂરી તડકામાં બહાર નીકળવાનું ટાળો.
• સુતરાઉ અને આછા રંગના ઢીલા કપડાં પહેરો.
• જો ઉપરોક્ત લક્ષણોમાંથી કોઈ પણ ગંભીર જણાશે, તો તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

સ્વસ્થ રહો, સુરક્ષિત રહો!

કનેક્ટ વિથ ધર્મેશ પ્રજાપતિ +91 7359585035 Call / WhatsApp

Website: ambeinfotech.com

Read more on newsforyou.live