ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
અમદાવાદ / ગાંધીનગર — અમદાવાદના આસારામ આશ્રમ રોડ પાસે આવેલા મોટેરા જૂના ગામ પંથકમાં કાયદો-વ્યવસ્થા અને વહીવટી પ્રક્રિયાના આકરા અમલ વચ્ચે ભારેલા અગ્નિ જેવી સંવેદનશીલ સ્થિતિ સર્જાઈ છે. મોટેરા જૂના ગામ પાસે આવેલી એક વસાહતમાં ૧૭ જેટલા મકાનોના કથિત ગેરકાયદેસર બાંધકામો અને દબાણોને દૂર કરવા પહોંચેલી અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ની ટીમ અને પોલીસ કાફલાને સ્થાનિક રહિશોના તીવ્ર વિરોધ અને આક્રોશનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
સ્થાનિક નાગરિકોનો ગંભીર આક્ષેપ છે કે AMC ની ટીમે આજે જ સવારે આવીને મકાનો પર માર્કિંગ કર્યું હતું અને રહેવાસીઓને પોતાનો સામાન ખસેડવા કે જાતે ડિમોલિશન કરવાનો પૂરતો સમય આપ્યો નહોતો. આટલું જ નહીં, નક્કી કરાયેલા માર્કિંગ કરતાં પણ વધુ પ્રમાણમાં ઘરો તોડી પડાયા હોવાની ચર્ચાએ જોર પકડતાં સ્થાનિકોનો ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો હતો. આ તણાવપૂર્ણ વાતાવરણ વચ્ચે એક સ્થાનિક મહિલાએ આઘાતમાં આવીને ફિનાઇલ પી લેતા મામલો વધુ ગંભીર બન્યો હતો અને વસાહતમાં હોબાળો મચી ગયો હતો. વડાપ્રધાનના દમણ પ્રવાસ અને અમદાવાદમાં મણિનગર બ્રિજ માટે લેવાઈ રહેલા આયોજનબદ્ધ નિર્ણયો વચ્ચે, મોટેરામાં બનેલી આ હોનારતે શહેરી વિકાસ અને નાગરિકોના પુનર્વસનની નીતિઓ પર ચર્ચા જગાવી છે.
વહીવટી કડકાઈ અને માનવીય સંવેદના વચ્ચે ટકરાવ: મોટેરા ડિમોલિશન કેસના ૪ મુખ્ય પાસા
વૈશ્વિક તેલ કટોકટી અને દેશભરમાં ૨૫ રાજ્યોમાં ચોમાસાના હાઈ એલર્ટની ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે, અમદાવાદના મોટેરામાં સર્જાયેલી આ અશાંતિના ૪ મુખ્ય પિલર્સ નીચે મુજબ છે:
- જાતે ડિમોલિશન કરવાનો સમય ન મળ્યો: અસરગ્રસ્તોના જણાવ્યા મુજબ, તંત્ર દ્વારા ઓચિંતી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. મકાનો ખાલી કરવા કે કાયદાકીય રાહત મેળવવાની તક આપ્યા વિના જ જેસીબી મશીનો ફેરવી દેવાયા હોવાનો આક્ષેપ છે.
- મા-દીકરીની ‘આશા’ અને ભણતર પર પ્રશ્નાર્થ: ડિમોલિશનના કારણે ઘર વિહોણી બનેલી એક વિદ્યાર્થિનીએ આક્રોશ સાથે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે, “મારું ઘર જ તૂટી ગયું છે, હવે મારી પાસે જગ્યા નથી તો ક્યાં જઈને ભણું? શું હું રોડ પર ભણું? બેટી બચાવો બેટી પઢાવોની વાતો વચ્ચે ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કશું થતું નથી.”
- મહિલા દ્વારા ફિનાઇલ પીવાનો પ્રયાસ: ઘર તૂટવાના આઘાત અને તંત્રની ઉતાવળી કાર્યવાહી સામે વિરોધ નોંધાવવા એક મહિલાએ સ્થળ પર જ ફિનાઇલ ગટગટાવી લેતાં તેમને તાત્કાલિક સારવાર અર્થે હોસ્પિટલ ખસેડાયા હતા, જેના પગલે પોલીસ બંદોબસ્ત વધારી દેવાયો હતો.
- AMC ની કાયદેસરની દબાણ હટાવો ઝુંબેશ: બીજી તરફ, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના સત્તાવાર સૂત્રોનું કહેવું છે કે આ બાંધકામો સરકારી કે જાહેર જમીન પરના ગેરકાયદેસર દબાણો હતા. ચોમાસા પૂર્વે રસ્તાઓ અને ટાઉન પ્લાનિંગ સ્કીમના અમલીકરણ માટે આ ફેક્ટ-ચેક (Fact-Check) કરીને કાયદેસરની નોટિસ બાદ જ કાર્યવાહી કરાઈ છે.
૧. સીએમ યોગીની ‘શિસ્ત’ અને કાયદાના અમલમાં તંત્રની તર્કબદ્ધતા
ઉત્તર પ્રદેશમાં સીએમ યોગી આદિત્યનાથે જે રીતે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે નગર આયોજન અને સખત ડિસિપ્લિન (શિસ્ત) નો અમલ કરાવ્યો છે, તે જ રીતે ગુજરાતમાં પણ તંત્ર “દૂસરા તરીકા” વાપરીને ગેરકાયદેસર બાંધકામો સામે આકરી ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં હુમાયુ કબીર જેવા નેતાઓ ભલે તુષ્ટિકરણની નકારાત્મક રાજનીતિ કરતા હોય, પરંતુ વહીવટી તંત્રનું સનાતન કર્તવ્ય એ છે કે તે કાયદાનો સમાન અમલ કરે. જોકે, કાયદાના આકરા પાલન સાથે ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને વૈકલ્પિક જગ્યા કે પૂરતો સમય આપવાનો ‘બીજો સચોટ રસ્તો’ પણ વિચારવો એટલો જ અનિવાર્ય છે.
૨. એજ્યુકેશન, બાળ અધિકાર અને વિસ્થાપનની આર્થિક કટોકટી
આઈઆઈટી-આઈઆઈએમ ભણેલા આઈએએસ અધિકારી દિવ્યા મિત્તલે શિક્ષણ અને સામાજિક વ્યવસ્થાના વાસ્તવિક જ્ઞાન પર બહુ સાચી વાત કહી હતી. જ્યારે કોઈ વસાહત તોડવામાં આવે છે ત્યારે ત્યાં રહેતા બાળકોના એજ્યુકેશન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર તેની નકારાત્મક અસર પડે છે. મોટેરાની વિદ્યાર્થિનીનો આક્રોશ એ બાબત તરફ આંગળી ચીંધે છે કે માત્ર કાગળ પર શૈક્ષણિક નીતિઓ બનાવવાના બદલે, વિસ્થાપિત થતા પરિવારોના બાળકોનું ભણતર ન બગડે તે માટે તંત્રએ ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર સ્માર્ટ વ્યવસ્થા ઉભી કરવી જોઈએ.
૩. બિગ ટેક અને ડિજિટલ યુગમાં સરકારી નોટિસોનું ઓનલાઈન ફેક્ટ-ચેક કેમ નહીં?
આપણે ૨૦૨૬ના એવા અત્યાધુનિક ડિજિટલ યુગમાં જીવી રહ્યા છીએ જ્યાં અમેરિકાની બિગ ટેક કંપનીઓ અને ભારત સરકારની ડિજિટલ ઇન્ડિયા એપ દરેક નાગરિક સુધી આઈપીએલની સુપરફાસ્ટ સ્પીડથી માહિતી પહોંચાડવાના દાવા કરે છે. તો પછી ડિમોલિશન જેવી મોટી કાર્યવાહી વખતે નોટિસ આપવા અને માર્કિંગ કરવાની પ્રક્રિયાનું પારદર્શક ઓનલાઈન ફેક્ટ-ચેક (Fact-Check) કેમ કરવામાં આવતું નથી? જો તમામ નોટિસો અને નકશાઓ અગાઉથી જ ડિજિટલ પોર્ટલ પર લાઈવ કરી દેવાય, તો આવી અચાનક થતી હોનારતો અને ભ્રમણાઓનો ફ્લોપ શો આપોઆપ અટકી શકે છે.
ધર્મેશની નજરે: પ્રદીપ ગુપ્તાની ભવિષ્યવાણી નહિ, સામાન્ય નાગરિકોનું આશ્રયસ્થાન જ દેશની ખરી મજબૂતી છે!
રાજકીય વિશ્લેષક પ્રદીપ ગુપ્તા ભલે ટીવી સ્ટુડિયોના એસી રૂમમાં બેસીને આગામી મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણીઓના પરિણામોની ભવિષ્યવાણીઓ કર્યા કરે, પણ મોટેરાની આ બેઘર બનેલી મા-દીકરીનું ભવિષ્ય શું હશે તેની ભવિષ્યવાણી કોઈ કરતું નથી. અમદાવાદમાં અગાઉ પીએસઆઈ સોનલ રાઠોડ જેવા અધિકારીઓના વિવાદો કે વાડજમાં કેનાલમાં કાર ખાબકવાની લાપરવાહી સામે આવી ચૂકી છે, ત્યારે તંત્રએ પોતાની છબી સુધારવા માટે વધુ સંવેદનશીલ બનવું પડશે.
આનંદ મહિન્દ્રા જેવા દૂરોગામી વિચારકો જ્યારે ભારતના સ્માર્ટ સિટીઝ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસના મોડેલની વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશંસા કરે છે, ત્યારે આવી ગ્રાઉન્ડ હોનારતો આપણી સિસ્ટમ સામે સવાલો ઉભા કરે છે. વલસાડના સાયકલ પ્રેમીઓ જેવી સકારાત્મક ઉર્જા આપણે વહીવટી તંત્ર અને નાગરિકો વચ્ચેના સંબંધોમાં પણ લાવવી પડશે. મ્યુનિસિપલ કમિશનરને નમ્ર વિનંતી છે કે આ સમગ્ર મામલાનું નિષ્પક્ષ ફેક્ટ-ચેક કરાવી, કાયદાનું પાલન કરાવવાની સાથે-સાથે આ ગરીબ પરિવારો અને માસૂમ દીકરીના ભણતર માટે યોગ્ય વૈકલ્પિક આશ્રયની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે! ભારત માતા કી જય.