By Dharmesh Prajapati

ગાંધીનગર/કચ્છ: ભારતમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન જેટલી ઝડપથી વધી રહ્યા છે, એટલી જ ઝડપથી સાયબર ઠગ પણ સક્રિય થયા છે. પરંતુ ગુજરાત પોલીસ પણ આ ડિજિટલ લૂંટારુઓને પાઠ ભણાવવા માટે સજ્જ છે. રાજ્યમાં સાયબર ફ્રોડ નેટવર્કને તોડી પાડવા માટે શરૂ કરાયેલી ખાસ ઝુંબેશ ‘ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ 2.0’ (Operation Mule Hunt 2.0) અંતર્ગત પૂર્વ કચ્છ ગાંધીધામ સાયબર ક્રાઈમ પોલીસ સ્ટેશનને એક બહુ મોટી સફળતા મળી છે.

પોલીસે માનવ સંસાધન (Human Intelligence) અને સચોટ બાતમીના આધારે એક આંતરરાજ્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્શન ધરાવતા સાયબર ફ્રોડ નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો છે. આ કાર્યવાહી દરમિયાન પોલીસે આશરે ૧૦૫ જેટલા ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ’ (ભાડાના બેંક ખાતા) શોધી કાઢ્યા છે અને ૪ આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે.

રૂ. ૪૪ કરોડના ટ્રાન્ઝેક્શન જોઈને પોલીસ પણ ચોંકી ગઈ

પૂર્વ કચ્છના એસપી (SP) સાગર બાગમારે પત્રકાર પરિષદમાં આ અંગે વિગતો આપતા જણાવ્યું હતું કે, પ્રાથમિક તપાસમાં જ આ નેટવર્કની ભયાનકતા સામે આવી છે. આ ઝડપાયેલા બેંક ખાતાઓમાંથી અત્યાર સુધીમાં આશરે ૪૪ કરોડ રૂપિયાના શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવામાં આવ્યા છે. દેશભરના ભોગ બનનારા લોકો પાસેથી છેતરીને મેળવેલા નાણાં આ ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા અને ત્યાંથી તેને સગેવગે કરી દેવાતા હતા.

પોલીસે આ મામલે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરતા નવી દંડ સંહિતા એટલે કે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી એક્ટ (IT Act) ની સંબંધિત કલમો હેઠળ ગુનો નોંધી આગળની તપાસ હાથ ધરી છે.

શ્રીલંકા સુધી લંબાયા છે તાર: દેશભરના લોકોને બનાવ્યા શિકાર

આ આખું કૌભાંડ માત્ર ગુજરાત પૂરતું સીમિત નથી. પોલીસ તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે આ સાયબર માફિયાઓએ ભારતના અલગ-અલગ રાજ્યોના નિર્દોષ નાગરિકોને પોતાની જાળમાં ફસાવીને કરોડો રૂપિયા પડાવ્યા હતા.

સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ નેટવર્કના તાર દેશની સરહદો ઓળંગીને શ્રીલંકા સુધી પહોંચ્યા હોવાના પ્રાથમિક પુરાવા મળ્યા છે. વિદેશમાં બેઠેલા હેન્ડલર્સ ભારતમાં રહેલા પોતાના એજન્ટો દ્વારા આ મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ ઓપરેટ કરાવી રહ્યા હતા.

૪ ઝડપાયા, ૪ હજુ ફરાર: તપાસ ચાલુ

આ સમગ્ર કૌભાંડમાં સંડોવાયેલા મુખ્ય સૂત્રધારો અને એજન્ટોની પકડધક માટે પોલીસે ચક્રો ગતિમાન કર્યા છે. અત્યાર સુધીમાં ૪ શંકાસ્પદ આરોપીઓની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી છે, જ્યારે આ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા અન્ય ૪ આરોપીઓ હાલ પોલીસ પકડથી દૂર છે અને તેઓ નાસતા ફરતા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્ચની અલગ-અલગ ટીમો આ ફરાર આરોપીઓને પકડવા અને આ નેટવર્કનો વ્યાપ કેટલો મોટો છે તેની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહી છે.

એડિટર નોટ (ધર્મેશ પ્રજાપતિ તરફથી): મ્યુલ એકાઉન્ટ એટલે શું? અને તેનાથી કેવી રીતે બચવું?

આજના સમયમાં સાયબર ઠગો સીધા પોતાના બેંક ખાતામાં ક્યારેય પૈસા નથી મંગાવતા. તેઓ ગરીબ, અભણ કે મધ્યમ વર્ગના લોકોને લાલચ આપીને અથવા ડરાવીને તેમના નામે બેંક ખાતા ખોલાવે છે અને તેનો એક્સેસ પોતાની પાસે રાખે છે. આવા ખાતાઓને ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ (Mule Account) કહેવાય છે.

• કોઈપણ અજાણી વ્યક્તિના કહેવાથી તમારા બેંક ખાતા કે એટીએમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવા દેશો નહીં.
• થોડાક કમિશન કે પૈસાની લાલચમાં તમારું એકાઉન્ટ ભાડે આપવું એ કાયદાકીય રીતે ગુનો છે અને તમે જેલમાં જઈ શકો છો.
• જો તમારી સાથે કોઈ સાયબર ફ્રોડ થાય, તો તરત જ 1930 પર કોલ કરો અથવા cybercrime.gov.in પર જઈને ફરિયાદ નોંધાવો.

ગુજરાત પોલીસની આ કામગીરી ખરેખર પ્રશંસનીય છે અને ‘ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ 2.0’ આગામી દિવસોમાં સાયબર ગુનેગારોની કમર તોડી નાખશે તેમાં કોઈ શંકા નથી. સ્માર્ટ બનો, સુરક્ષિત રહો!