ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
ઇસ્લામાબાદ / બેઇજિંગ — ગઈકાલે જ લીક થયેલા પાકિસ્તાની ‘સાયફર’ (Leaked Cypher) માં અમેરિકા સામે પાકિસ્તાનની લાચારી દુનિયાએ જોઈ હતી, પરંતુ આજે ૧૯ મે, ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક સંરક્ષણ ગલિયારાઓમાં એક એવો ‘પરમાણુ બોમ્બ’ જેવો વિસ્ફોટક ખુલાસો (Explosive Leak) થયો છે જેણે એશિયાના સૈન્ય સંતુલનને હલાવી દીધું છે. ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ (IISS) ના લીક થયેલા ગુપ્ત દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે, પાકિસ્તાને પોતાના સદાબહાર મિત્ર ચીન (China) પાસે ભારત વિરુદ્ધ ‘ન્યુક્લિયર સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક કેપેબિલિટી’ (Nuclear Second-Strike Capability) ઊભી કરવા માટે અત્યાધુનિક પરમાણુ સબમરીન અને ટેકનોલોજીની ભીખ માંગી હતી.
પરંતુ સૌથી મોટો ઝટકો પાકિસ્તાનને ત્યારે લાગ્યો જ્યારે તેના આકા ચીને પણ ભારતની વધતી આર્થિક અને સૈન્ય તાકાત (Dunagiri, Agray જેવી નેવી તાકાત) થી ડરીને ઇસ્લામાબાદની આ ખતરનાક માંગને ચોખ્ખી ના પાડી દીધી (Beijing Refused). ચાલો સમજીએ શું છે આ સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક અને ચીને પાકિસ્તાનને કેમ આપ્યો આકરો ઝટકો.
શું છે ‘ન્યુક્લિયર સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક’ અને પાકની ચિંતા? (The Military Core)
લશ્કરી ભાષામાં કહીએ તો, જો ભારત પાકિસ્તાન પર પરમાણુ હુમલો કરે અને પાકિસ્તાનના જમીન પરના તમામ પરમાણુ મિસાઇલ કેન્દ્રો નષ્ટ થઈ જાય, તો પણ સમુદ્રની અંદર છુપાયેલી સબમરીનમાંથી પાકિસ્તાન ભારત પર વળતો પરમાણુ હુમલો કરી શકે — તેને ‘સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક’ કહેવાય.
- ભારતની તાકાત: ભારત પાસે પહેલેથી જ INS અરિહંત અને INS અરીઘાત જેવી પરમાણુ સબમરીનો છે, જે સમુદ્રના તળિયે મહિનાઓ સુધી છુપાઈને સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક કરી શકે છે.
- પાકિસ્તાનનો ખોફ: પાકિસ્તાન પાસે જમીન અને હવામાંથી પરમાણુ હુમલાની વ્યવસ્થા છે, પણ દરિયાની અંદર તે ભારત સામે સાવ પાંગળું છે. તાજેતરમાં ભારતીય સેનાએ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં શરૂ કરેલા પ્રચંડ ‘મેગા સર્ચ ઓપરેશન’ (Massive Counter-Terror Hunt) થી ગભરાયેલા પાકિસ્તાનને ડર છે કે ભારત ગમે ત્યારે તેના પર મોટો સૈન્ય હુમલો કરી શકે છે.
ચીને પાકિસ્તાનને કેમ ભગાડ્યો? ૩ મુખ્ય વ્યુહાત્મક કારણો (Why Beijing Refused)
લીક થયેલા દસ્તાવેજો મુજબ, ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગે પાકિસ્તાન આર્મી ચીફની આ માંગ પર ફાઈલ બંધ કરી દીધી, જેની પાછળના અસલી કારણો આ મુજબ છે:
૧. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને કરોડોની ‘ચાઇના ડીલ’ નો ખતરો
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં જ ચીન સાથે ૨૦૦ બોઇંગ વિમાન અને $૧૭ અબજના ખેતીવાડી સોદા કર્યા છે. ચીન અત્યારે આર્થિક મંદીમાંથી બહાર આવવા અમેરિકા સાથે વેપાર મજબૂત કરવા માંગે છે. જો ચીન પાકિસ્તાનને આવી ખતરનાક પરમાણુ ટેકનોલોજી આપત, તો ટ્રમ્પ ચીન પર આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો (Sanctions) લગાવી દેત, જે બેઇજિંગને પોસાય તેમ નથી.
૨. વૈશ્વિક નિયમો (MTCR) અને આંતરરાષ્ટ્રીય બદનામી
પરમાણુ સબમરીનની ટેકનોલોજી શેર કરવી એ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને મિસાઇલ ટેકનોલોજી કંટ્રોલ રેજીમ (MTCR) નું ખુલ્લું ઉલ્લંઘન ગણાત. ચીન દુનિયાની સામે અત્યારે એક જવાબદાર સુપરપાવર તરીકે દેખાવા માંગે છે, કોઈ ‘આતંકવાદી દેશના મદદગાર’ તરીકે નહીં.
૩. હોર્મુઝ સંકટ અને તેલની મજબૂરી
પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ૮૦ દિવસથી બંધ છે અને ક્રૂડ ઓઇલ $૧૦૨ ને પાર થઈ ગયું છે. ચીનનો પોતાનો વેપાર અને એનર્જી સપ્લાય અત્યારે જોખમમાં છે. આવી સ્થિતિમાં ચીન ભારત સાથે નવો મોરચો ખોલીને હિંદ મહાસાગરમાં પોતાના કમર્શિયલ જહાજો માટે જોખમ ઊભું કરવા નહોતું માંગતું.
ધર્મેશની નજરે: પાકિસ્તાન માટે હવે બન્ને બાજુ પાસા ઊંધા પડ્યા!
પાકિસ્તાનની હાલત અત્યારે એવી થઈ ગઈ છે કે ‘ના મામા કરતાં કાણો મામો સારો’ પણ એય નથી મળતો! અમેરિકા તેને કાશ્મીર મુદ્દે સાથ નથી આપતું અને ચીને હવે પરમાણુ મોરચે પણ હાથ અધ્ધર કરી દીધા છે. જ્યારે દેશની અંદર યુપીમાં સીએમ યોગી રસ્તા પર નમાજ પઢવા મામલે ‘દૂસરા તરીકા’ અપનાવવાની ચેતવણી આપતા હોય અને બંગાળના ખૂનીઓને પણ કાયદો શોધી કાઢતો હોય, ત્યારે ભારત આંતરિક રીતે કેટલું મજબૂત છે તે સાબિત થાય છે.
પાકિસ્તાને સમજી લેવું જોઈએ કે ચીન માત્ર તેનો આર્થિક ઉપયોગ કરવા માંગે છે (CPEC ના નામે દેવામાં ડૂબાડવા), કોઈ યુદ્ધમાં ચીન પોતાના હાથ કાળા કરવાનું નથી. ભારતીય નૌસેનાની વધતી તાકાત સામે પાકિસ્તાનનું આ સપનું કાયમ માટે સમુદ્રમાં ડૂબી ગયું છે!
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- સત્તાવાર સ્ટેન્ડ: આ લીક અંગે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ કડક નજર રાખી હોવાનું જણાવ્યું છે અને સરહદો પર ચોકસાઈ વધારી દીધી છે.
- પાકિસ્તાનની હાલત: ચીનના ઈનકાર બાદ પાકિસ્તાન હવે તુર્કી (Turkey-Pakistan Axis) પાસેથી સબમરીન ટેકનોલોજી મેળવવા માટે આજીજી કરી રહ્યું હોવાના અહેવાલો છે.