ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
સુરત/ગ્લોબલ — જો તમને એવું લાગતું હોય કે પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) માં ચાલી રહેલા અમેરિકા-ઇઝરાયેલ-ઇરાન યુદ્ધની અસર માત્ર સરહદો કે મિસાઇલો પૂરતી સીમિત છે, તો તમે મોટી ભૂલમાં છો. આજે ૧૮ મે, ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક કોર્પોરેટ જગતમાંથી જે આંકડા બહાર આવ્યા છે, તેણે રોકાણકારો અને મોટી કંપનીઓની ઉંઘ ઉડાડી દીધી છે. રોઇટર્સ (Reuters) ના તાજેતરના એનાલિસિસ મુજબ, આ યુદ્ધના કારણે અત્યાર સુધીમાં દુનિયાભરની લિસ્ટેડ કંપનીઓને $25 અબજ (આશરે ₹2 લાખ કરોડથી વધુ) નો મોટો આર્થિક ફટકો પડી ચૂક્યો છે, અને આ નુકસાનીનો મીટર દર સેકન્ડે ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે.
કોરોના મહામારી અને રશિયા-યુક્રેન સંકટના આંચકાઓમાંથી માંડ બહાર આવી રહેલી વૈશ્વિક ઇકોનોમી માટે આ ૨૦૨૬નો સૌથી મોટો ‘ગ્લોબલ આંચકો’ સાબિત થઈ રહ્યો છે.
કોર્પોરેટ જગતનું નવું ‘વોર બિલ’: મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ
અમેરિકા, યુરોપ અને એશિયાના શેરબજારમાં લિસ્ટેડ ૨૭૯ કરતાં વધુ મોટી કંપનીઓએ સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું છે કે ઇરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માં સર્જાયેલી નાકાબંધીના કારણે તેમના બિઝનેસ મોડલ ધ્વસ્ત થઈ ગયા છે. બચાવ માટે કંપનીઓએ આકરા પગલાં લેવાની ફરજ પડી છે:
- ડિવિડન્ડ અને બાયબેક હોલ્ડ પર: રોકાણકારોને અપાતા ડિવિડન્ડ અને શેર બાયબેક પ્રોગ્રામ અટકાવી દેવાયા છે.
- કર્મચારીઓની છટણી (Furloughs): પ્રોડક્શન કોસ્ટ વધતા અનેક મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સમાં કામદારોને ફરજિયાત રજા પર ઉતારી દેવાયા છે.
- ફ્યુઅલ સરચાર્જ: ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓએ ભાડામાં ૨0% થી ૩0% નો સીધો ઝીંક્યો છે વધારો.
વ્હર્લપૂલના CEOની ખુલ્લી ચેતવણી: “આ ૨૦૦૮ જેવી કટોકટી છે”
દુનિયાની સૌથી મોટી હોમ એપ્લાયન્સીસ કંપની વ્હર્લપૂલ (Whirlpool) ના CEO માર્ક બિટ્ઝરે એનાલિસ્ટ્સ સાથેની વાતચીતમાં ભયાનક ચિત્ર રજૂ કર્યું છે. વ્હર્લપૂલે પોતાનો વાર્ષિક પ્રોફિટ ટાર્ગેટ અડધો કરી દીધો છે અને ડિવિડન્ડ રોકી દીધું છે.
“અત્યારે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં જે ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, તે ૨૦૦૮ની વૈશ્વિક આર્થિક મંદી (Global Financial Crisis) કરતાં પણ વધુ ગંભીર છે. ગ્રાહકો હવે નવી પ્રોડક્ટ્સ ખરીદવાને બદલે જૂની વસ્તુઓ રીપેર કરાવીને ચલાવી રહ્યા છે,” તેમ બિટ્ઝરે જણાવ્યું હતું.
કઈ કઈ બ્રાન્ડ્સ ફસાઈ તેલની આગમાં?
ખનિજ તેલના ભાવ $૧૦૦ને પાર પહોંચતા અને સપ્લાય ચેઈન તૂટતા માત્ર તેલ કંપનીઓ જ નહીં, પણ રોજિંદી ચીજવસ્તુઓ બનાવતી બ્રાન્ડ્સ પણ મુશ્કેલીમાં છે:
- પ્રોક્ટર એન્ડ ગેમ્બલ (P&G) અને ટોયોટા (Toyota): કાચા માલના પરિવહનનો ખર્ચ વધતા પ્રોડક્શન પ્લાન રી-શેડ્યૂલ કરવા પડ્યા છે.
- એરલાઇન્સ સેક્ટર: જેટ ફ્યુઅલ (V ATF) ના ભાવ આસમાને પહોંચતા ટિકિટના ભાવમાં મોટો વધારો તોળાઈ રહ્યો છે.
- ઓટોમોટિવ જાયન્ટ્સ: કન્ટીનેન્ટલ (Continental) જેવી ટાયર અને પાર્ટ્સ બનાવતી કંપનીઓએ જણાવ્યું છે કે આ યુદ્ધની અસલી થપ્પડ જૂન મહિનાના અંતમાં (Q2 ના અંતે) બેલેન્સ શીટ પર દેખાશે.
ધર્મેશની નજરે: સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર શું અસર થશે?
રૂપાણી કે મોદી સરકાર ગમે તેટલો દાવો કરે, પણ જ્યારે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન પર $૨૫ અબજનો બોજ આવે, ત્યારે કંપનીઓ તે ક્યારેય પોતાના ખિસ્સામાંથી ભોગવતી નથી. આ આખીય રકમ આડકતરી રીતે મોંઘવારી (Inflation) સ્વરૂપે ગ્રાહકો પાસેથી જ વસૂલવામાં આવશે. સાબુ, શેમ્પૂથી લઈને કાર અને વોશિંગ મશીન સુધીની દરેક વસ્તુ આગામી દિવસોમાં મોંઘી થવા જઈ રહી છે. ટ્રમ્પની ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ ની કિંમત અત્યારે સમગ્ર વિશ્વના મધ્યમવર્ગીય પરિવારો ચૂકવી રહ્યા છે.
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- ડેટા સોર્સ: આ અહેવાલ મે ૨૦૨૬માં અમેરિકી શેરબજાર અને રોઇટર્સના કોર્પોરેટ સ્ટેટમેન્ટ એનાલિસિસના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
- મહત્વનો તફાવત: પેન્ટાગોને યુએસ સૈન્યના હથિયારો માટે અલગથી $૨૫ અબજનો ખર્ચ જાહેર કર્યો છે, જ્યારે આ $૨૫ અબજ માત્ર ખાનગી વૈશ્વિક કંપનીઓનું વ્યાપારી નુકસાન છે.