By Dharmesh Prajapati

ભારતના સૌથી વ્યસ્ત સ્પેસપોર્ટ શ્રીહરિકોટા (આંધ્રપ્રદેશ) ના સતિષ ધવન સ્પેસ સેન્ટર (SDSC-SHAR) ની અંદર એક નવો ઈતિહાસ લખવા માટેનું કાઉન્ટડાઉન શાંતિપૂર્વક શરૂ થઈ ગયું છે. હૈદરાબાદ સ્થિત સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ કંપની સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ (Skyroot Aerospace) દ્વારા તેના ફ્લેગશિપ રોકેટ ‘વિક્રમ-૧’ (Vikram-1) ની પ્રથમ એક્સક્લુઝિવ તસવીરો જાહેર કરવામાં આવી છે.

આ રોકેટે એક મહત્વનો માઇલસ્ટોન પાર કર્યો છે. ૪-સ્ટેજના આ રોકેટનું બીજું સ્ટેજ, જેને ‘Kalam-250’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે હવે રોકેટ સાથે સંપૂર્ણપણે જોડી દેવામાં આવ્યું છે (fully integrated). ભારતના મિસાઈલ મેન ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામના નામે ઓળખાતું આ સોલિડ-ફ્યુઅલ મોટર (એન્જિન) રોકેટનો સૌથી મહત્વનો મધ્ય ભાગ છે, જે રોકેટને પૃથ્વીના ગાઢ વાતાવરણમાંથી સીધું જ સ્પેસની બોર્ડર પર લઈ જશે.

દરિયાના સફરીઓ માટે કેમ ખાસ છે આ સ્પેસ ક્રાંતિ?

મહાસાગરોના મોજાંઓ વચ્ચે સફર કરતા આપણા ભારતીય નાવિકો (Indian Mariners) માટે સ્પેસ ટેકનોલોજી ખૂબ જ મહત્વની છે. વિક્રમ-૧ રોકેટ પૃથ્વીની નીચલી કક્ષામાં (Low Earth Orbit) ૩૫૦ કિલો સુધીના સેટેલાઇટ્સ મોકલવા સક્ષમ છે. આ પ્રકારના સેટેલાઇટ્સ ભવિષ્યમાં દરિયાઈ જહાજોના ટ્રેકિંગ, ઇમરજન્સી મેરીટાઇમ કમ્યુનિકેશન અને રીઅલ-ટાઇમ વેધર અપડેટ્સ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.

શું ખાસિયત છે આ ‘Kalam-250’ એન્જિનની?

• અદ્ભુત પાવર: કલામ-૨૫૦ સ્ટેજ પ્રથમ સ્ટેજ (Kalam-1200) પાસેથી કમાન પોતાના હાથમાં લે છે. અંતરિક્ષના શૂન્યાવકાશમાં માત્ર ૮૫ સેકન્ડના ફાયરિંગ દરમિયાન તે ૨૩૫ કિલોન્યૂટનનો થ્રસ્ટ (ધક્કો) પેદા કરે છે. આ તાકાત એકસાથે એક્સિલરેટ થતી ૨૪ ફુલ્લી લોડેડ ટ્રકો જેટલી થાય છે.
• સ્ટીયરીંગ ટેકનોલોજી (Flex Nozzle): આ રોકેટમાં એક ફ્લેક્સિબલ એક્ઝોસ્ટ પાઇપ (નોઝલ) છે જે હવામાં રોકેટને થોડા ડીગ્રી નમાવીને તેનો રસ્તો બદલી શકે છે. રોકેટનું ઓનબોર્ડ ગાઇડન્સ કોમ્પ્યુટર અને રોબોટિક આર્મ્સ પવન અને ગુરુત્વાકર્ષણ સામે લડીને હવામાં જ રોકેટનો રસ્તો આપોઆપ સુધારી લે છે.
• સ્ટીલ કરતાં પણ મજબૂત બોડી: આ રોકેટનું કેસિંગ સ્ટીલ કરતાં મજબૂત પણ વજનમાં અત્યંત હલકા કાર્બન કમ્પોઝિટ મટીરિયલથી રોબોટિક આર્મ્સ દ્વારા વણીને બનાવવામાં આવ્યું છે. તેની અંદર સિન્થેટિક રબર (EPDM) નું પ્રોટેક્શન લેયર છે જે ફ્યુઅલ સળગતી વખતે પેદા થતી અસહ્ય ગરમી સામે રોકેટનું રક્ષણ કરે છે.

ભારત માટે ગર્વની ક્ષણ: વર્ષ ૨૦૨૬ માં લોન્ચિંગનો ટાર્ગેટ

૨૪ મીટર ઊંચા વિક્રમ-૧ ની આ પ્રથમ ઓર્બિટલ ઉડાન સાથે ભારત દુનિયાના એવા દેશોની યાદીમાં (અમેરિકા અને ન્યુઝીલેન્ડ) સામેલ થઈ જશે જેમના પાસ પોતાની પ્રાઇવેટ ઓર્બિટલ લોન્ચિંગ સિસ્ટમ છે. પ્રાઇવેટ સ્પેસ સેક્ટરમાં આ સિદ્ધિ મેળવનાર ભારત દુનિયાનો ત્રીજો દેશ બનશે.

રોકેટના બાકીના સ્ટેજની ફાઇનલ એસેમ્બલીનું કામ અત્યારે પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું છે અને આ ઐતિહાસિક લોન્ચિંગ વર્ષ ૨૦૨૬ માં થવા જઈ રહ્યું છે. ભારતની પ્રાઇવેટ સ્પેસ ક્રાંતિ હવે માત્ર કાગળ પર નથી, તે શ્રીહરિકોટાના લોન્ચપેડ પર હકીકત બનીને ઉભી છે.

કનેક્ટ વિથ ધર્મેશ પ્રજાપતિ +91 7359585035 Call / WhatsApp

Website: ambeinfotech.com

Read more on newsforyou.live