By Dharmesh Prajapati

બેંગલુરુ/ગાંધીનગર: ભારતના સ્પેસ સેક્ટર અને સ્પેસ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે આજે એક ઐતિહાસિક અને ગર્વ લેવા જેવો દિવસ છે. ભારતીય સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ કંપની સેટસ્યોર એનાલિટિક્સ (SatSure Analytics) ને પૃથ્વીના અવલોકન (Earth Observation) માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત એડવાન્સ મોડલ્સ વિકસાવવા માટે દેશના સ્પેસ રેગ્યુલેટર (IN-SPACe) તરફથી ૨૪૬ મિલિયન રૂપિયા (આશરે ૨૪.૬ કરોડ રૂપિયા અથવા $૨.૬ મિલિયન ડૉલર) ની માતબર ગ્રાન્ટ (સરકારી સહાય) મંજૂર કરવામાં આવી છે. ભારત સરકારના આ પગલાને દેશની સ્વાયત્ત AI ક્ષમતાઓ (Sovereign AI) ને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક બહુ મોટો માઈલસ્ટોન માનવામાં આવી રહ્યો છે.

શા માટે આ મોડલ્સ ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે?

સેટસ્યોર કંપની આ ફંડિંગની મદદથી એવા હાઈ-ટેક AI અને જીઓસ્પેશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (Geospatial Intelligence) સિસ્ટમ્સ તૈયાર કરશે, જે સેટેલાઇટ (ઉપગ્રહ) માંથી મળતા ડેટા અને તસવીરોનું પલકવારમાં સચોટ વિશ્લેષણ કરી શકશે. આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ દેશના વિકાસ અને સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વના ક્ષેત્રોમાં કરવામાં આવશે:

• ક્લાઇમેટ મેનેજમેન્ટ (હવામાન પરિવર્તન): ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને બદલાતી ઋતુઓ પર નજર રાખવા.
• ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ (આપત્તિ વ્યવસ્થાપન): પૂર, વાવાઝોડું કે ધરતીકંપ જેવી કુદરતી આફતો સમયે તાત્કાલિક બચાવ કામગીરીનું પ્લાનિંગ કરવા.
• રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા (National Security): દેશની સરહદો પર સેટેલાઇટ દ્વારા બાજ નજર રાખવા માટે.

વિદેશી ટેકનોલોજી પર નિર્ભરતા ઘટશે

હાલમાં દુનિયાભરની સરકારો સેટેલાઇટ ડેટા અને જીઓસ્પેશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ માટે વિદેશી ટેકનોલોજી અને પ્લેટફોર્મ્સ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. પરંતુ વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) પરિસ્થિતિઓને જોતા, પોતાનો ડેટા અને પોતાની જ ટેકનોલોજી હોવી તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય બની ગયું છે. ભારત સરકાર દેશના જ હોનહાર યુવાનોના સ્ટાર્ટઅપને પ્રોત્સાહન આપીને સ્પેસ ડેટા ક્ષેત્રે સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભર બનવા તરફ આગળ વધી રહી છે.

એડિટર નોટ (ધર્મેશ પ્રજાપતિ તરફથી): અવકાશ ક્ષેત્રે નવો ઇતિહાસ લખતું ભારત

એક સમય હતો જ્યારે સ્પેસ ટેકનોલોજી માત્ર ઈસરો (ISRO) જેવી સરકારી સંસ્થાઓ પૂરતી જ સીમિત હતી, પરંતુ સ્પેસ સેક્ટરને પ્રાઇવેટ પ્લેયર્સ માટે ખુલ્લું મૂકવાના પીએમ મોદીના નિર્ણયના હવે મીઠા ફળો મળી રહ્યા છે.

• યુવાનોના ઇનોવેશનને આકાશ મળ્યું: સેટસ્યોર જેવા ભારતીય સ્ટાર્ટઅપને આટલી મોટી સરકારી ગ્રાન્ટ મળવી એ દર્શાવે છે કે ભારત સરકારને આપણા દેશના વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિનિયર્સની બુદ્ધિપ્રતિભા પર પૂરો ભરોસો છે.
• સાર્વભૌમત્વ મજબૂત થશે: જ્યારે આપણું પોતાનું એઆઈ મોડલ પૃથ્વી અને સરહદો પર નજર રાખશે, ત્યારે દેશનો સંવેદનશીલ ડેટા ક્યારેય લીક નહીં થાય અને આપણે અન્ય દેશોના સેટેલાઈટ ડેટા ખરીદવા માટે કરોડો રૂપિયા ખર્ચવા નહીં પડે.

ટેકનોલોજી, દેશહિત અને સ્પેસ સાયન્સની આવી જ ગૌરવશાળી અને સચોટ વિગતો માટે જોડાયેલા રહો NewsForYou સાથે. સ્માર્ટ બનો, સુરક્ષિત રહો!