ધર્મેશ પ્રજાપતિ દ્વારા | newsforyou.live
વોશિંગ્ટન / બેઇજિંગ — વૈશ્વિક રાજકારણના સૌથી મોટા ખેલાડી ગણાતા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અત્યારે પોતાની બીજી ટર્મની સૌથી ગંભીર રાજકીય કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છે. મે ૨૦૨૬માં પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) ના યુદ્ધમેદાનથી લઈને ચીનના ગ્રેટ હોલ ઓફ ધ પીપલ સુધી, ટ્રમ્પની નીતિઓ પર હોબાળો મચી ગયો છે. એકતરફ અમેરિકાની જનતા લાંબા ખેંચાતા યુદ્ધથી કંટાળી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષ અને મીડિયાએ ટ્રમ્પ પર ‘નેશનલ ઇન્ટરેસ્ટ’ (રાષ્ટ્રીય હિત) ને બદલે ‘કોર્પોરેટ ઇન્ટરેસ્ટ’ (કંપનીઓના ફાયદા) માટે કામ કરવાના ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે.
અમેરિકાની અંદર અત્યારે સ્થિતિ એવી છે કે ટ્રમ્પના હોમ ગ્રાઉન્ડ પર જ તેમની વિરુદ્ધ પ્રચંડ આક્રોશ (Backlash) જોવા મળી રહ્યો છે.
૧. ઇરાન યુદ્ધ: અનિર્ણાયકતા અને નબળાઈનો આક્ષેપ
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬થી શરૂ થયેલું યુએસ-ઇરાન યુદ્ધ હવે ત્રીજા મહિનામાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે, પરંતુ હજી સુધી કોઈ નિર્ણાયક પરિણામ આવ્યું નથી. ટ્રમ્પની મિસાઇલ પોલિસી અને ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ ની હવા નીકળી ગઈ હોય તેમ લાગી રહ્યું છે.
- ઢીલી નીતિ: વિવેચકોનો આક્ષેપ છે કે ટ્રમ્પ યુદ્ધ જીતવા કે સીઝફાયર (Ceasefire) કરાવવામાં સંપૂર્ણપણે ‘અનિર્ણાયક’ (Indecisive) સાબિત થયા છે.
- વૈશ્વિક છબીને ફટકો: ટ્રમ્પની આ ધીમી અને અસ્પષ્ટ નીતિના કારણે દુનિયાભરમાં મેસેજ જઈ રહ્યો છે કે સુપરપાવર અમેરિકા હવે નબળું પડી રહ્યું છે. નાટો (NATO) અને ખાડી દેશો જેવા પરંપરાગત સાથી મિત્રો સાથેના અમેરિકાના સંબંધો અત્યારે ભારે તણાવ (Strained Alliances) માંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.
૨. કોર્પોરેટ ડિપ્લોમસી: બેઇજિંગ પ્રવાસ પર ઉઠ્યા સવાલ
મે ૨૦૨૬ના મધ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ચીનના પ્રવાસે ગયા હતા. શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત વખતે એરફોર્સ વનમાંથી માત્ર સરકારી અધિકારીઓ જ નહીં, પણ અમેરિકાના અબજોપતિ બિઝનેસમેનો અને અગ્રણી ટેક જાયન્ટ્સ (જેમ કે Nvidia ના CEO જેન્સન હુઆંગ) ની આખી ફોજ ઉતરી હતી.
- રાષ્ટ્ર હિત પર કોર્પોરેટ હિત હાવી: વોશિંગ્ટનના રાજકીય કોરિડોરમાં ચર્ચા છે કે આ કોઈ રાજદ્વારી મુલાકાત નહોતી, પણ માત્ર એક ‘બિઝનેસ ડીલ’ હતી.
- આક્ષેપોનો મારો: વિપક્ષે આક્ષેપ કર્યો છે કે જ્યારે અમેરિકાના સૈનિકો સરહદ પર છે અને દેશ મોંઘવારીનો સામનો કરી રહ્યો છે, ત્યારે ટ્રમ્પ પોતાની વિદેશ નીતિનો ઉપયોગ માત્ર મોટા ઉદ્યોગપતિઓના ફાયદા માટે અને ચીન સાથે વ્યાપારી સેટિંગ કરવા માટે કરી રહ્યા છે.
૩. ભ્રષ્ટાચાર અને સેલ્ફ-ડીલિંગના ગંભીર આરોપો
વોશિંગ્ટનની બહાર આવેલા અહેવાલો મુજબ, ટ્રમ્પ પ્રેસિડેન્સી અત્યારે ભ્રષ્ટાચાર અને હિતોના ટકરાવ (Conflicts of Interest) ના સૌથી મોટા કટોકટીના તબક્કામાં છે.
- કૌટુંબિક ફાયદા: આક્ષેપ છે કે યુદ્ધની આ સ્થિતિમાં પણ ટ્રમ્પના પુત્રો (ડોન જુનિયર અને એરિક) ડિફેન્સ અને ડ્રોન બનાવતી કંપનીઓ દ્વારા ખાડી દેશો સાથે અબજો ડોલરના સોદા પાકા કરી રહ્યા છે.
- દેવામાંથી બચવાની કાયદાકીય કરામતો: ટ્રમ્પની ખાનગી કંપનીઓ અને ટ્રમ્પ ઓર્ગેનાઇઝેશન પર જે અબજો ડોલરના દેવા છે, તેને માફ કરાવવા અથવા કાયદાકીય છટકબારીઓ (Legal Manoeuvres) નો ઉપયોગ કરીને નાણાકીય જવાબદારીઓમાંથી ભાગી છૂટવાના ગંભીર આક્ષેપો લાગ્યા છે. વ્હાઇટ હાઉસ પર ‘કોર્પોરેટ ફેવરિટિઝમ’ એટલે કે પસંદગીના ઉદ્યોગપતિઓને જ સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ આપવાનો પક્ષપાત કરવાનો આરોપ છે.
ધર્મેશની નજરે: ‘સ્વેમ્પ’ સાફ કરવા આવ્યા હતા, પોતે જ ઘેરાયા!
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હંમેશાં વચન આપતા આવ્યા છે કે તેઓ વોશિંગ્ટનના ભ્રષ્ટાચારના કાદવ (Swamp) ને સાફ કરશે. પરંતુ ૨૦૨૬ની વાસ્તવિકતા એ છે કે યુદ્ધના મોરચે નિષ્ફળતા, ચીન સાથેની કોર્પોરેટ મિલીભગત અને પોતાના અંગત બિઝનેસના ફાયદાના આક્ષેપોએ વ્હાઇટ હાઉસની વિશ્વસનીયતા પર મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂકી દીધો છે. સામાન્ય અમેરિકન નાગરિક અત્યારે મોંઘા તેલ અને અનિશ્ચિત ભવિષ્ય સામે ઝઝૂમી રહ્યો છે, જ્યારે સત્તાના ગલિયારાઓમાં અબજોના સોદા પડી રહ્યા છે. આ જ ટ્રમ્પની બીજી ટર્મની સૌથી મોટી કમનસીબી છે.
એડિટોરિયલ નોટ્સ (Editorial Notes)
- સંદર્ભ: આ લેખ ૧૩ થી ૧૫ મે ૨૦૨૬ દરમિયાન ટ્રમ્પના ચીન પ્રવાસ અને યુએસ મીડિયા (The Guardian, CNN) માં ચાલી રહેલા ભ્રષ્ટાચારના અહેવાલોના આધારે તૈયાર કરાયો છે.
- ધ્યાન આપવા જેવી બાબત: આ લેખમાં ઇરાન યુદ્ધ અને ચાઇના સમિટના કારણે ઉભા થયેલા આર્થિક-રાજકીય આક્રોશને નિષ્પક્ષ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.
આ વિડીયો જોવાથી તમને સમજાશે કે શા માટે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની આ ચીન મુલાકાત માત્ર એક સામાન્ય ડિપ્લોમેટિક પ્રવાસ નથી, પરંતુ તેની પાછળ ઇરાન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનનું કેટલું મોટું ગણિત છુપાયેલું છે.