By Dharmesh Prajapati

વાશિંગ્ટન/તેહરાન: મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માંથી ફરી એકવાર યુદ્ધના ભણકારા વાગી રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા બે મહિનાથી ચાલી રહેલી નાજુક યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) ની સમજૂતી હવે સંપૂર્ણપણે પડી ભાંગવાના આરે છે. છેલ્લા બે દિવસથી બંને દેશોની સેનાઓ સામસામે આક્રમક હુમલા કરી રહી છે, જેને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે, ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલના બજારમાં મોટો ફફડાટ ફેલાયો છે. અમેરિકી લશ્કરે ઈરાન પર સાર્વભૌમત્વના ભંગના આરોપ સાથે તીવ્ર હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા છે, જેની સામે ઈરાને પણ વળતો પ્રહાર કર્યો છે.

શા માટે ભભૂકી ઉઠી હિંસાની આગ?

આ તાજા વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ઓમાનના દરિયાકાંઠા નજીક અમેરિકી સેનાનું એક આર્મી હેલિકોપ્ટર ઈરાની ડ્રોન સાથે હવામાં અથડાયું હતું. આ ઘટના બાદ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી હતી કે શાંતિ વાર્તામાં અડચણો ઊભી કરવા બદલ તેણે “મોટી કિંમત ચૂકવવી પડશે.”

ત્યારબાદ તરત જ, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ ઈરાન પર હુમલાની જાહેરાત કરી હતી. અમેરિકાએ ઈરાનના સૈન્ય સર્વેલન્સ કેન્દ્રો, કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ અને એર ડિફેન્સ સાઇટ્સને નિશાન બનાવીને ‘પ્રિસિઝન મ્યુનિશન’ (સચોટ નિશાન સાધતા બોમ્બ) વડે હુમલો કર્યો હતો. અમેરિકાનો આરોપ છે કે ઈરાન આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં વેપારી જહાજો માટે ખતરો ઊભો કરી રહ્યું છે.

ઈરાનનો પલટવાર: ખાડી દેશોમાં અમેરિકી બેઝ પર મિસાઈલમારો

અમેરિકાના હુમલાથી ઉશ્કેરાયેલા ઈરાને પણ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) દ્વારા બહેરીન, કુવૈત અને જોર્ડન જેવા દેશોમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવીને બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અને ડ્રોન છોડવામાં આવ્યા હતા. જો કે, બહેરીન અને જોર્ડને દાવો કર્યો છે કે તેમણે આમાંથી મોટાભાગના હુમલા હવામાં જ તોડી પાડ્યા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ અમેરિકી હુમલાની આકરી નિંદા કરતા જણાવ્યું છે કે, આ પ્રકારની હિંસા બાદ ઈરાન હવે શાંતિ વાર્તા ચાલુ રાખવી કે નહીં તે અંગે પુનઃવિચાર કરશે.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર કબજો: આખી દુનિયા માટે ચિંતા

સૌથી મોટો ખતરો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) પર મંડરાઈ રહ્યો છે, જે દુનિયાના ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાય માટેનો સૌથી મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેણે આ દરિયાઈ પટ્ટીને બ્લોક કરી દીધી છે. જો કે, અમેરિકાએ આ દાવાને નકારી કાઢતા કહ્યું છે કે વેપારી જહાજો હજુ પણ ત્યાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. પરંતુ જો આ તણાવ લાંબો ચાલશે, તો ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે અને ફુગાવો વધી શકે છે.

એડિટર નોટ (ધર્મેશ પ્રજાપતિ તરફથી): ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ આગળ વધતી દુનિયા?

એપ્રિલ મહિનામાં પાકિસ્તાન અને ચીનની મધ્યસ્થતાથી જે યુદ્ધવિરામ થયો હતો, તે માત્ર કાગળ પર જ સીમિત રહી ગયો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. બંને પક્ષોની આ જીદ અને અહંકાર આખા મધ્ય પૂર્વને વિનાશ તરફ ધકેલી રહ્યા છે.

• વાતચીત જ એકમાત્ર ઉકેલ: યુદ્ધ ક્યારેય કોઈ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ હોઈ શકતું નથી. અમેરિકાએ હુમલા રોકવા પડશે અને ઈરાને પણ પરમાણુ કાર્યક્રમ તેમજ દરિયાઈ માર્ગો પરની પોતાની જીદ છોડવી પડશે.
• ભારત પર શું થશે અસર? ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ઓઈલ આ જ વિસ્તારમાંથી આયાત કરે છે. તાજેતરમાં જ ઈરાન નજીક એક જહાજ પર થયેલા હુમલામાં ભારતીય નાવિકો ગુમ થયાના અહેવાલ છે, જે આપણા માટે ચિંતાજનક છે. ભારત સરકારે આ મામલે મધ્યસ્થી કરીને તણાવ ઓછો કરવા રાજદ્વારી દબાણ લાવવું જોઈએ.

વૈશ્વિક શાંતિ જોખમમાં છે અને આગામી ૨૪ કલાક આ યુદ્ધ કઈ દિશામાં જશે તે નક્કી કરશે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની પળેપળની સચોટ વિગતો માટે જોડાયેલા રહો NewsForYou સાથે. સ્માર્ટ બનો, સુરક્ષિત રહો!