By Dharmesh Prajapati

વૈશ્વિક રાજનીતિ અને મિડલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) ના યુદ્ધગ્રસ્ત માહોલ વચ્ચે એક અત્યંત મોટા અને ચકચારી સમાચાર સામે આવ્યા છે. વર્ષોથી ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષ અને તણાવને અંત લાવવા માટે અમેરિકા (US) અને ઈરાન (Iran) ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં એક ઐતિહાસિક ‘શાંતિ કરાર’ (Peace Deal) પર હસ્તાક્ષર કરવા જઈ રહ્યા છે. વોશિંગ્ટનના ઉચ્ચ અધિકારીઓના મતે, બંને પક્ષો કરારના ફાઈનલ લખાણ (Text) પર સહમત થઈ ગયા છે અને આગામી દિવસોમાં તેના પર પ્રારંભિક સહીઓ થઈ શકે છે.

પરંતુ, આ શાંતિ વાટાઘાટોની વચ્ચે જ દરિયાઈ માર્ગે ફરી એકવાર યુદ્ધના ભણકારા વાગ્યા છે. આ કરારના સંકેતો મળ્યાના ગણતરીના કલાકોમાં જ ઈરાની દળો દ્વારા વ્યાપારી જહાજોને ધમકી અપાતા, અમેરિકી સેનાએ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz – હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) તરફ ધસી રહેલા ઈરાનના અનેક આત્મઘાતી ડ્રોનને હવામાં જ તોડી પાડ્યા છે.

શાંતિ કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓ: કોને શું મળશે?

રોઇટર્સ (Reuters) ના અહેવાલ અનુસાર, પ્રસ્તાવિત સમજૂતી પત્ર (MoU) હેઠળ બંને દેશો યુદ્ધ વિરામ તરફ આગળ વધશે:

• અમેરિકાના નૌકા સૈન્યની નાકાબંધી હટશે: અમેરિકા ઈરાની બંદરો પરથી પોતાની નેવીની નાકાબંધી હટાવી લેશે અને ઈરાનની ફ્રીઝ થયેલી અબજો ડોલરની સંપત્તિ મુક્ત કરશે. બદલામાં ઈરાન વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતો ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ નો દરિયાઈ માર્ગ ફરીથી ખુલ્લો કરશે.
• પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ચર્ચા: કરાર થયા બાદ ૬૦ દિવસની અંદર ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ (Nuclear Program) અંગે ચર્ચા થશે. અમેરિકા ઈરાનના હાઈ-યુરેનિયમ જથ્થાને નષ્ટ કરવા માંગે છે, જ્યારે ઈરાન તેને માત્ર ડાઉન-બ્લેન્ડ (પાતળું) કરવા સહમત થયું છે.

ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાકચીએ સરકારી ટેલિવિઝન પર ગર્વભેર જણાવ્યું હતું કે, “આ યુદ્ધમાં ઈરાન વિજેતા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર અમારો કંટ્રોલ કાયમ રહેશે અને આપણી તલવાર હંમેશા ત્યાં લટકતી રહેશે.”

કરારની વચ્ચે જ સૈન્ય એક્શનથી મોટો તણાવ

એકતરફ કરાર પર અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ (JD Vance) અને ઈરાની સંસદના સ્પીકર રવિવાર સુધીમાં જિનીવા ખાતે સહી કરે તેવી શક્યતા છે, ત્યાં જ ઈરાનના સિરીક પોર્ટ અને કેશ્મ આઇલેન્ડ નજીક જોરદાર વિસ્ફોટો સંભળાયા હતા. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) ની પરવાનગી વિના પસાર થતા જહાજોને રોકવા ઈરાને ફાયરિંગ કર્યું હતું, જેના જવાબમાં અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડે એક્શન લઈને ઈરાની એટેક ડ્રોન્સને તોડી પાડ્યા હતા. જો કે, હાલ આ જળમાર્ગ ટ્રાફિક માટે ખુલ્લો હોવાનું જાહેર કરાયું છે.

ઇઝરાયેલનો કરારમાં જોડાવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર

આ આખા ઘટનાક્રમમાં સૌથી મોટો વળાંક એ છે કે ઇઝરાયેલ આ શાંતિ કરારનો હિસ્સો નથી. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમનો દેશ આ સમજૂતીને માનવા બંધાયેલો નથી. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહૂ વચ્ચે લેબેનોનમાં સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવા બાબતે ભારે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે આ કરારથી લેબેનોન યુદ્ધનો અંત આવશે અને ઇઝરાયેલે પીછેહઠ કરવી પડશે, પરંતુ ઇઝરાયેલના સંરક્ષણ મંત્રીએ કોઈપણ ભોગે સેના પાછી ખેંચવાનો ઇનકાર કર્યો છે.

વૈશ્વિક બજાર પર અસર: તેલના ભાવ ગગડ્યા

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ વિરામના આ અહેવાલો વહેતા થતાં જ વૈશ્વિક શેરબજારોમાં તેજી જોવા મળી છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (બ્રેન્ટ ક્રૂડ) ના ભાવમાં ૩% થી વધુનો મોટો કડાકો નોંધાયો છે, જે છેલ્લા બે મહિનાની સૌથી નીચી સપાટી છે. અમેરિકામાં મોંઘા ઈંધણને કારણે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની લોકપ્રિયતા ઘટી રહી હતી, જેથી નવેમ્બરની મિડટર્મ ચૂંટણીઓ પહેલાં આ કરાર ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે રાજકીય ઓક્સિજન સમાન સાબિત થઈ શકે છે.

કનેક્ટ વિથ ધર્મેશ પ્રજાપતિ +91 7359585035 Call / WhatsApp

Website: ambeinfotech.com

Read more on newsforyou.live