નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ૧૮મી બ્રિક્સ સમિટના ભાગરૂપે યોજાયેલા ‘બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમ’માં ભારત દ્વારા વૈશ્વિક વેપાર, આર્થિક સહયોગ અને પુરવઠા શૃંખલા (સપ્લાય ચેઇન) ને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે એક સ્પષ્ટ અને દૂરગામી રૂપરેખા રજૂ કરવામાં આવી છે. વર્તમાન સમયમાં વૈશ્વિક સ્તરે ટેરિફ સંબંધિત ધમકીઓ અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, ભારતના આ પગલાંને વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવા માટે એક મોટું અને વ્યૂહાત્મક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલ અને વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આ મંચ પરથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રને નવી દિશા આપવા માટે સભ્ય દેશો વચ્ચે ગાઢ સહયોગ પર ભાર મૂક્યો હતો.
બજાર ખોલવા અને વેપાર સરળ બનાવવા પર ભાર
બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમને સંબોધતા વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે બ્રિક્સ દેશોએ પરસ્પર વેપાર વધારવા માટે પોતાના બજારો એકબીજા માટે ખોલવા પડશે. માત્ર ટેરિફ ઘટાડવાથી પૂરતું નથી, પરંતુ સરહદ પારના વેપારને સરળ બનાવવા માટે નોન-ટેરિફ અવરોધો (બિન-ટેરિફ પગલાં) ને પણ દૂર કરવા અનિવાર્ય છે. તેમણે કસ્ટમ્સ ક્લિયરન્સની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા અને નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. ગોયલે યાદ અપાવ્યું કે બ્રિક્સ દેશો વૈશ્વિક વસ્તીના અડધા ભાગ અને વૈશ્વિક જીડીપીના આશરે ૪૦ ટકા હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ભારત એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ક્ષેત્રે ‘વિશ્વની ફાર્મસી’ તરીકે વૈશ્વિક સ્તરે એક વિશ્વાસપાત્ર સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
બ્રિક્સના ૨૦ વર્ષ અને વૈશ્વિક તકનીકો: એસ. જયશંકર
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પોતાના સંબોધનમાં ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે આ વર્ષે બ્રિક્સ સંસ્થાકીય સહયોગના ૨૦ વર્ષ પૂર્ણ કરી રહ્યું છે, જે આ સંગઠન માટે એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન છે. છેલ્લા બે દાયકામાં બ્રિક્સના કાર્યસૂચિ અને સહયોગ પદ્ધતિઓમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું છે. વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ ભૂ-રાજકીય તણાવ અને આબોહવાકીય પડકારોથી ઘેરાયેલી છે. આ વાતાવરણમાં દેશોએ સમયસર પ્રતિક્રિયા આપીને પરસ્પર સહયોગ વધારવો પડશે. તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું હતું કે ડિજિટલાઇઝેશન અને અદ્યતન ટેકનોલોજી આર્થિક પ્રગતિ અને ઉત્પાદકતા માટે નવી તકોના દ્વાર ખોલી રહી છે.
ભારતનું વ્યૂહાત્મક નેતૃત્વ
દિલ્હી સમિટમાં ભારતનો સંદેશ બિલકુલ સ્પષ્ટ છે કે સભ્ય દેશોએ સંરક્ષણવાદી નીતિઓથી ઉપર ઉઠીને મજબૂત, સ્થિતિસ્થાપક અને વૈવિધ્યસભર પુરવઠા શૃંખલાનું નિર્માણ કરવું જોઈએ. આ આર્થિક એકીકરણ માત્ર બ્રિક્સ દેશોની આંતરિક ક્ષમતાને જ મજબૂત નહીં કરે, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે કોઈપણ પ્રકારના આર્થિક દબાણ કે વેપાર અવરોધો સામે મજબૂતીથી ઊભા રહેવામાં પણ મદદરૂપ સાબિત થશે.