ભારતની અધ્યક્ષતામાં આ BRICS સમિટમાં “નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર” બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. 

રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે શાંતિ પહેલને સમર્થન

બ્રિક્સ સમિટમાં ઉદ્ઘાટન સમારોહના એક દિવસ પહેલાથી BRICSના સમાપન સુધી, PM મોદીએ ત્રણ દિવસમાં 15 દ્વિપક્ષીય બેઠક કરી હતી. આનાથી BRICS પ્લેટફોર્મ પર UAE, સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાન જેવા કટ્ટર હરીફો ભેગા થયા હતા. વધુમાં, પુતિને પણ આ જ પ્લેટફોર્મ પરથી રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે શાંતિ પહેલને સમર્થન આપ્યું હતું. વધુમાં, ચીને ભારતની સ્થિતિ સ્વીકારી અને કહ્યું કે આ સમય સાથે મળીને કામ કરવાનો છે. 

ઈરાન, યુએઈ અને સાઉદી અરેબિયા એક મંચ પર

ભારતે ચોથી વખત બ્રિક્સ સમિટનું આયોજન કર્યું. જોકે, આ વખતે જૂથનું નેતૃત્વ કરીને ભારત માટે મુશ્કેલ રાજદ્વારી પડકાર ઉભો કર્યો. બ્રિક્સનું પ્રમુખપદ સંભાળ્યાના મહિનાઓ પછી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયલે બ્રિક્સ સભ્ય દેશ ઈરાન પર હુમલો કર્યો. જવાબમાં, તેહરાને બ્રિક્સના સભ્ય દેશો, યુએઈ અને સાઉદી અરેબિયા પર બદલો લેવાના હુમલા શરૂ કર્યા. ત્યારબાદ ભારતે આ ત્રણેય દેશોને એકસાથે લાવવાના પડકારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. 

ઘોષણાપત્ર પર સર્વસંમતિ

18મી બ્રિક્સ સમિટમાં, સભ્ય દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષો, વેપાર અને વૈશ્વિક શાસન સંબંધિત મુદ્દાઓ પર તેમના સામાન્ય વલણની રૂપરેખા આપતી સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર બહાર પાડ્યું.

પશ્ચિમ એશિયા કટોકટી અંગે ચિંતાઓ

બ્રિક્સ દેશોએ પ્રદેશમાં વધતી હિંસા પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી અને મહત્તમ સંયમ રાખવા અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ શોધવા સંમત થયા.

ઈરાન કટોકટી એક મોટો પડકાર

ઈરાન બ્રિક્સનો સભ્ય છે, તેથી યુએસ-ઈઝરાયલ સંઘર્ષ વચ્ચે ઈરાન અને યુએઈ બંનેની હાજરીને કારણે સંગઠન માટે એક સામાન્ય વલણ અપનાવવું મુશ્કેલ બન્યું છે. જોકે, ભારતે બંને દેશોના નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરી છે અને શાંતિની અપીલ કરી છે.

એકપક્ષીય પ્રતિબંધો અને ટેરિફનો વિરોધ

બ્રિક્સ સમિટમાં જારી કરાયેલા ઘોષણામાં એકપક્ષીય વેપાર અને બિન-વેપાર પ્રતિબંધો તેમજ આર્થિક દબાણ સામે વાંધો વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. સભ્ય દેશોએ યુએસ ટેરિફનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો હતો.

આતંકવાદ સામે કડક સંદેશ

બ્રિક્સ સમિટમાં તમામ પ્રકારના આતંકવાદ સામે કાર્યવાહી કરવાની હાકલ કરવામાં આવી હતી અને આતંકવાદી ભંડોળ અને સલામત આશ્રયસ્થાનો પર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. બ્રિક્સ દેશોએ આતંકવાદને આશ્રય આપતા દેશો સામે કડક વલણ અપનાવવા પણ સંમતિ આપી હતી.

પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાનો ઉલ્લેખ

બ્રિક્સના સંયુક્ત વલણમાં પહેલગામ હુમલાની નિંદાનો મુખ્ય સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ભારત દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો હતો.

મોદી-શી જિનપિંગની મુલાકાત

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે દ્વિપક્ષીય સંબંધો, સરહદ શાંતિ, વેપાર અને પરસ્પર સહયોગ પર ચર્ચા કરી.

ભારત-ચીન સંબંધોને ‘રીસેટ’ કરવાનો પ્રયાસ

2020ના સરહદી તણાવ પછી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા તરફ શી જિનપિંગની મુલાકાતને એક મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે જોવામાં આવી.

મોદી-પુતિન મુલાકાત

વડાપ્રધાન મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને યુક્રેન સંઘર્ષ, વ્યૂહાત્મક સહયોગ અને વેપાર જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી.

‘કાર ડિપ્લોમસી’ ચર્ચા

શિખર સંમેલન દરમિયાન મોદી અને પુતિનની કાર સવારીએ એક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય અને પ્રતીકાત્મક સંદેશ આપ્યો.

‘ગ્લોબલ સાઉથ’ને મજબૂત બનાવવા પર ભાર

ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં વિકાસશીલ દેશોની વધુ ભાગીદારીની માંગને પ્રાથમિકતા આપી.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારા અને ભારતની બોલી

ભારતે યુએન સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યપદ માટેની તેની માંગણીનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં વધુ સારા પ્રતિનિધિત્વની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.

સ્થાનિક ચલણોમાં ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપવું

બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે નાણાકીય સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા અને સરહદ પાર વ્યવહારો માટે સ્થાનિક ચલણોના ઉપયોગ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ડોલર પર નિર્ભરતા ઘટાડવી

બ્રિક્સનો આર્થિક કાર્યસૂચિ ડોલર પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે વૈકલ્પિક ચુકવણી પ્રણાલીઓ અને નાણાકીય સહયોગને મજબૂત બનાવવા તરફ આગળ વધી રહ્યો હોય તેવું લાગતું હતું.

એઆઈ અને ટેકનોલોજી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સહિત ઉભરતી તકનીકોમાં સહકાર, ભવિષ્યના બ્રિક્સ કાર્યસૂચિના મુખ્ય ભાગ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો.

ઊર્જા અને આબોહવા સહકાર

બ્રિક્સ સમિટના આર્થિક કાર્યસૂચિમાં ઊર્જા સંક્રમણ, ખાદ્ય સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસ જેવા મુદ્દાઓને નોંધપાત્ર મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું.

ડિજિટલ કૃષિ અને યુવાનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું

બ્રિક્સ સમિટ MSME, ડિજિટલ કૃષિ અને યુવાનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. નાના પાયાના ઉદ્યોગો, ડિજિટલ કૃષિ, આરોગ્ય, માળખાગત સુવિધા અને યુવા કૌશલ્ય વિકાસ જેવા વ્યવહારુ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ચીનમાં આગામી બ્રિક્સ સમિટ

ચીન 2027 માં બ્રિક્સ સમિટનું આયોજન કરવાનું છે, જે ભારત માટે સંગઠનનું આગામી પ્રમુખપદ સંભાળવાનો અને તેના કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા પછી તેનો કાર્યસૂચિ નક્કી કરવાનો માર્ગ મોકળો કરશે.

ભારત માટે બ્રિક્સ શા માટે મહત્વપૂર્ણ ?

2026 બ્રિક્સ સમિટ ભારત માટે આર્થિક સહયોગ માટેનું એક મંચ જ નહોતું, પરંતુ આતંકવાદ, પશ્ચિમ એશિયા કટોકટી, વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં સુધારા, વેપાર સંરક્ષણવાદ અને વૈશ્વિક દક્ષિણની વધતી જતી ભૂમિકા સંબંધિત તેની રાજદ્વારી પ્રાથમિકતાઓને સ્પષ્ટ કરવા માટેનું એક મુખ્ય મંચ પણ હતું. બ્રિક્સ સમિટના સમાપન પર, પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે આ દેશોનો સમૂહ નથી, પરંતુ ઉકેલોનો સમૂહ છે. સમગ્ર વિશ્વને બ્રિક્સ સમિટમાં આશા છે. તે ઉકેલોનો એક ઇકોસિસ્ટમ છે. 

આ પણ વાંચોઃ ક્રિટિકલ મિનરલ્સનો હથિયાર તરીકે ઉપયોગ ન થવો જોઈએ, PM મોદીનો ચીનને સંદેશ