પ્રશ્ન- મારા લગ્નને ત્રણ વર્ષ થયા છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી મને લાગી રહ્યું છે કે, મારા પતિ મારાથી કંઈક છુપાવી રહ્યા છે. તેઓ પહેલાં કરતાં ફોન પર વધુ સમય વિતાવવા લાગ્યા છે અને અવારનવાર સ્ક્રીન લૉક કરીને રાખે છે. એક-બે વાર મેં જોયું કે મારા રૂમમાં આવતા જ તેમણે ઝડપથી ચેટ બંધ કરી દીધી. આ વાતોને કારણે મારા મનમાં શંકા પેદા થઈ રહી છે. ઘણી વાર મન થાય છે કે તેમનો ફોન ચેક કરીને સાચું જાણી લઉં, પરંતુ પછી ડર લાગે છે કે જો મારી આશંકા સાચી નીકળી તો શું થશે. હું આ જૂઠાણામાં રહેવા માંગુ છું કે બધું મારા મનનો વહેમ છે. તમે જણાવો કે હું શું કરું? ફોન ચેક કરું, તેમને સામનો કરું કે પોતાને ભ્રમમાં રહેવા દઉં. નિષ્ણાતઃ ડૉ. જયા સુકુલ, ક્લિનિકલ સાઇકોલોજિસ્ટ, નોઇડા જવાબ- પાર્ટનરના વર્તનમાં અચાનક ફેરફાર દેખાય તો મનમાં શંકા ઊભી થવી સ્વાભાવિક છે. આ વાતો અસુરક્ષા વધારી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ફોન ચેક કરીને સત્ય જાણવાની ઈચ્છા થવી પણ સ્વાભાવિક છે. પરંતુ મારું સૂચન છે કે શંકા થતાં જ તેને સાચું માની લેવું યોગ્ય નથી. પહેલાં એ સમજવું જરૂરી છે કે વાસ્તવમાં શું તથ્યો છે અને કઈ વાતોની તમે ધારણા બાંધી રહ્યા છો. ફોનની જાસૂસી કરવાને બદલે તમારી ચિંતા અને અસુરક્ષા વિશે પાર્ટનર સાથે ખૂલીને વાત કરવી વધુ સ્વસ્થ રીત છે. તો ચાલો સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ કે આ સ્થિતિમાં તમારે શું કરવું જોઈએ. પતિ ફોન છુપાવી રહ્યા છે, તો શું કરવું? આ એક વિકટ પ્રશ્ન છે. આ સમયે તમારી સામે આ ત્રણ રસ્તા છે- આમાંથી ત્રીજો રસ્તો સૌથી સહેલો લાગી શકે છે. પરંતુ લાંબા ગાળે આ સૌથી વધુ પરેશાન કરનારો રસ્તો છે, કારણ કે અનિશ્ચિતતા મગજને વારંવાર તે જ પ્રશ્ન પર લઈ જાય છે. જ્યારે આપણને કોઈ વાતનો જવાબ મળતો નથી, ત્યારે મગજ પોતે જ જવાબ બનાવવા લાગે છે. ઘણી વાર તે સૌથી ખરાબ જવાબ પસંદ કરી લે છે. એટલે પોતાની શંકાને નકારવી પણ યોગ્ય નથી. પરંતુ ફક્ત કેટલાક સંકેતોના આધારે તેને વિશ્વાસઘાત માની લેવો પણ યોગ્ય નથી. એટલે એકવાર વિચારી જુઓ કે- આ બધું સાચું છે કે તમારું અનુમાન તમે વર્તનમાં કેટલાક ફેરફારો જોયા અને તમારા મગજે પરિણામો કાઢી લીધા. આપણે કોઈ વર્તનને જોઈએ છીએ અને તેનું કારણ જાતે નક્કી કરી લઈએ છીએ. જેમ કે “ચેટ બંધ કરી, એટલે ચોક્કસ કંઈક ખોટું જ હતું.” પરંતુ જરૂરી નથી કે આવું જ હોય. મગજને અધૂરી માહિતી પસંદ નથી હોતી. તેથી તે ખાલી જગ્યાને ધારણાથી ભરી દે છે. તેથી પહેલાં એ સમજવું જરૂરી છે કે તમારી પાસે કેટલા તથ્યો છે અને કેટલી ધારણા. ફોન ચેક કરવાનું મન કેમ થાય છે? ફોન ચેક કરવાનું મન એટલા માટે થાય છે કારણ કે તમને તરત જ નિશ્ચિતતા જોઈએ છે. પરંતુ અહીં પણ એક સમસ્યા છે. જો કંઈક શંકાસ્પદ દેખાય, તો શંકા વધુ વધી શકે છે. જો કંઈ ન મળ્યું, તો પણ મગજ કહી શકે છે- એટલે કે ફોન ચેક કરવો હંમેશા માનસિક શાંતિ આપતો નથી. આ ઉપરાંત તે તમારા સંબંધોમાં એક નવી સમસ્યા પણ ઊભી કરી શકે છે. પ્રાઇવસીની સીમા તૂટી શકે છે. ત્યારબાદ બંને એકબીજા પર નજર રાખવા લાગી શકે છે. તેથી, છુપાઈને ફોન ચેક કરવો એ યોગ્ય રીત નથી. સત્ય જાણવાનો એક જ રસ્તો છે તમારે તમારા પતિ સાથે ખૂલીને વાત કરવી જોઈએ. પરંતુ વાતચીતની શરૂઆત આ રીતે ન કરો- આનાથી તે બચાવની મુદ્રામાં આવી શકે છે. વાતચીત ઝઘડામાં બદલાઈ શકે છે. તેથી લડશો નહીં. શાંત રહીને તમારી લાગણીઓ વ્યક્ત કરો. જેમ કે તમે કહી શકો છો- “છેલ્લા કેટલાક સમયથી મેં જોયું છે કે તમે ફોન પર પહેલા કરતાં વધુ સમય આપી રહ્યા છો. કેટલીક વાર મારા આવતા જ તમે ચેટ બંધ કરી દીધી. આનાથી મને અસુરક્ષિતતા અનુભવાઈ રહી છે. હું તમને દોષ નથી આપી રહી. પરંતુ હું ઈચ્છું છું કે આપણે આ વિશે ખૂલીને વાત કરીએ.” આ રીતે તમે આરોપ નથી લગાવતા, પરંતુ તમારો અનુભવ શેર કરો છો. પ્રતિક્રિયા પર ધ્યાન આપો વાતચીતમાં ફક્ત તેમના જવાબ પર ધ્યાન ન આપો. તેમના વર્તનને પણ જુઓ. શું તે કહે છે- તો આ સંવાદની સારી શરૂઆત હોઈ શકે છે. શંકાને ક્યારે ગંભીરતાથી લેવી જોઈએ? માત્ર ફોનના વધુ પડતા ઉપયોગથી નિષ્કર્ષ ન કાઢો. પરંતુ જો તેની સાથે અન્ય ઘણા ફેરફારો પણ દેખાય, તો પરિસ્થિતિ પર ગંભીર વાતચીત જરૂરી છે, જેમ કે- અંતિમ વાત આ સમયે તમારે ન તો આંખો બંધ કરવાની જરૂર છે, ન તો જાસૂસ બનવાની. ફોન ચેક કરીને સત્ય શોધવાને બદલે સંબંધમાં સત્ય બોલવાની જગ્યા બનાવો. જો તમારી શંકા ખોટી હોય, તો ખુલ્લી વાતચીત તમને વિશ્વાસ પાછો બનાવવામાં મદદ કરશે. જો ખરેખર કોઈ સમસ્યા હોય, તો પણ ખુલ્લી વાતચીત જ તેનો ઉકેલ છે.