બાંગ્લાદેશ હાલમાં 20 વર્ષના સૌથી ગંભીર વીજળી સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. દેશમાં વીજળીની અછતને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં દરરોજ કલાકો સુધી વીજકાપ થઈ રહ્યો છે. બારીશાલની એક હોસ્પિટલમાં બેકઅપ જનરેટરનું ડીઝલ ખતમ થઈ ગયા બાદ નર્સોને મોબાઇલની ટોર્ચની લાઈટમાં દર્દીઓની સારવાર કરવી પડી. સંકટ વચ્ચે બાંગ્લાદેશને ભારત તરફથી પણ તાત્કાલિક મોટી રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી છે, કારણ કે ભારત પહેલેથી જ તેને 2,656 MWથી વધુ વીજળી આપી રહ્યું છે અને વધારાની વીજળી ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે ભારતે પોતાની ઉત્પાદન ક્ષમતા અને ટ્રાન્સમિશન વ્યવસ્થાની પણ સમીક્ષા કરવી પડશે. 2022ની સરખામણીએ ચાર ગણી વધુ વીજળીની અછત બાંગ્લાદેશમાં હાલમાં 3,000થી 3,500 મેગાવોટ વીજળીની અછત છે. એટલે કે લોકો અને કારખાનાઓને જેટલી વીજળીની જરૂર છે, તેટલી વીજળીનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું નથી. ઑગસ્ટમાં દેશમાં દરરોજ સરેરાશ આશરે 13,000 મેગાવોટ વીજળીનું ઉત્પાદન થયું, જ્યારે જરૂરિયાત 16,000 મેગાવોટથી વધુ હતી. એટલે કે દરરોજ આશરે 3,000 મેગાવોટ વીજળીની અછત રહી. 2022માં પણ બાંગ્લાદેશમાં વીજળીનું સંકટ આવ્યું હતું. ત્યારે અછત લગભગ 750 મેગાવોટ હતી. એટલે કે આજની અછત તે સમયની સરખામણીએ લગભગ ચાર ગણી છે. વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે પ્લાન્ટમાં ઇંધણની અછત બાંગ્લાદેશમાં વીજળી ઉત્પન્ન કરતા પ્લાન્ટ પૂરતા પ્રમાણમાં છે, પરંતુ તેમને ચલાવવા માટે જરૂરી ઇંધણની અછત ઊભી થઈ છે. ખાસ કરીને કુદરતી ગેસનો પુરવઠો ઘટવાથી ગેસ આધારિત પ્લાન્ટ સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી ચાલી શકતા નથી. 2024-25માં બાંગ્લાદેશની લગભગ 44% વીજળી ગેસમાંથી ઉત્પન્ન થઈ હતી. પરંતુ દેશમાં ગેસનું ઉત્પાદન સતત ઘટ્યું છે. 2018-19માં સ્થાનિક ગેસનું ઉત્પાદન 27.2 અબજ ઘન મીટર હતું, જે 2024-25માં ઘટીને 19.6 અબજ ઘન મીટર રહ્યું. અછત પૂરી કરવા માટે બાંગ્લાદેશે ગેસની આયાત વધારી. આ દરમિયાન આયાત 143% વધીને 3.28 અબજથી 7.98 અબજ ઘન મીટર થઈ ગઈ. LNG ટર્મિનલ બંધ થવાથી વીજળીનું સંકટ વધ્યું બાંગ્લાદેશ વિદેશથી આવતી ગેસ માટે કોક્સ બજારના મોહેશખાલીમાં બનેલા LNG ટર્મિનલો પર નિર્ભર છે. 21 જુલાઈએ બે ટર્મિનલમાંથી એકમાં આગ લાગી હતી અને તેને બંધ કરવો પડ્યો હતો. આનાથી ગેસની અછત વધુ વધી ગઈ. ઓગસ્ટમાં દરરોજ આશરે 2,235 મિલિયન ક્યુબિક ફૂટ ગેસ મળી રહ્યો હતો, જ્યારે જરૂરિયાત 3,860 મિલિયન ક્યુબિક ફૂટની હતી. જોકે, 16 સપ્ટેમ્બરે ધ ડેઇલી સ્ટારે અહેવાલ આપ્યો હતો કે દેશમાં ગેસનું ઉત્પાદન વધ્યા બાદ સપ્લાય હવે પહેલાં જેવી થઈ ગઈ છે. કોલસા પ્લાન્ટ પણ સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી ચાલી રહ્યા નથી ગેસની અછત સાથે કોલસાથી ચાલતા વીજ પ્લાન્ટોમાં ખરાબીને કારણે પણ સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું છે. બાંગ્લાદેશમાં આવા પ્લાન્ટોની કુલ ક્ષમતા આશરે 7,000 મેગાવોટ છે, પરંતુ ઘણા પ્લાન્ટ સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી ચાલી રહ્યા નથી. ચીન સાથે મળીને બનાવવામાં આવેલા પાટુઆખાલીના 1,320 મેગાવોટના બે પ્લાન્ટોમાંથી દરેકમાં માત્ર 500થી 800 મેગાવોટ વીજળીનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું હતું. બીજી તરફ, ભારત સાથે મળીને બનાવવામાં આવેલા 1,100 મેગાવોટના રામપાલ પ્લાન્ટમાં બોયલર ખરાબ થવાને કારણે ઉત્પાદન ઘટીને 657 મેગાવોટ રહી ગયું હતું.
બાંગ્લાદેશમાં 20 વર્ષનું સૌથી મોટું વીજળી સંકટ:હોસ્પિટલમાં ડોક્ટર ટોર્ચની લાઈટમાં દર્દીઓની સારવાર કરી રહ્યા છે, ભારત પણ વધુ મદદ કરી શકશે નહીં
📅 Published: September 17, 2026 |
📂 Category: International
