અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 24 સપ્ટેમ્બરે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગને મળશે. ટ્રમ્પને વિશ્વાસ છે કે શી સાથેના તેમના સારા અંગત સંબંધો વાતચીતમાં અમેરિકાના કામ આવશે. પરંતુ ધ એટલાન્ટિકના અહેવાલ મુજબ, શી અંગત સંબંધો કરતાં ચીનના હિતને વધુ મહત્વ આપે છે. છેલ્લાં બે વર્ષમાં તેના બે ઉદાહરણો પણ સામે આવ્યા છે. બંને કિસ્સાઓમાં ચીનના જવાબ બાદ અમેરિકાને પોતાના પગલાં પાછાં ખેંચવા પડ્યાં. પહેલો કિસ્સો: ટેરિફ એપ્રિલ 2025માં ટ્રમ્પે ચીનથી આવતી વસ્તુઓ પર ખૂબ ઊંચા ટેરિફ લગાવી દીધા. તેનો હેતુ ચીન પર દબાણ બનાવવાનો હતો, જેથી તે અમેરિકાની શરતો સ્વીકારી લે. ચીને પણ અમેરિકાની વસ્તુઓ પર વળતા ટેરિફ લગાવી દીધા. તેનાથી બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર પર અસર થવા લાગી. આખરે ટ્રમ્પે લગાવેલા કેટલાક ટેરિફ ઘટાડવા પડ્યા. બીજો કિસ્સો: રેર અર્થ આ પછી ચીને રેર અર્થની નિકાસ પર નવા નિયમો લાગુ કરી દીધા. રેર અર્થ એવી ધાતુઓ છે, જેનો ઉપયોગ મોબાઇલ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને હથિયારોમાં થાય છે. ચીન આ ધાતુઓનો મોટો ઉત્પાદક છે. તેથી તેની નિકાસ પર રોક લગાવવાથી અમેરિકાની ઘણી કંપનીઓ માટે કાચા માલની સપ્લાય પ્રભાવિત થઈ શકતી હતી. ચીનના આ પગલા બાદ અમેરિકાએ પણ ચીન પર લગાવવામાં આવેલા કેટલાક નિકાસ પ્રતિબંધોમાં છૂટ આપી દીધી. બંનેની વાતચીતમાં ફરક ટ્રમ્પને લાગે છે કે શી સાથેના તેમના સારા સંબંધો વાટાઘાટોમાં કામ આવશે. તેથી છેલ્લા એક વર્ષમાં ચીન સાથે જોડાયેલા અનેક મોટા મામલાઓમાં તેમણે પોતે શી સાથે વાત કરી. પરંતુ શીના નિર્ણયોમાં અંગત સંબંધોની અસર ઓછી જોવા મળે છે. તેમનું ધ્યાન ચીનના લાંબા ગાળાના હિતો પર રહે છે. આ તફાવત સમજાવવા માટે અહેવાલમાં શીના જૂના સહયોગી જનરલ ઝાંગ યુશિયાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. શી અને ઝાંગના પરિવારો વચ્ચેના સંબંધો અનેક દાયકાઓ જૂના હતા. ચીનના ગૃહયુદ્ધ દરમિયાન બંનેના પિતા સાથે રહ્યા હતા. ચાર વર્ષ પહેલાં શીએ ઝાંગની નિવૃત્તિ પણ ટાળી હતી. આ હોવા છતાં જાન્યુઆરીમાં શીએ ઝાંગને ચીનના સર્વોચ્ચ સૈન્ય પદ પરથી હટાવી દીધા. તેમને હટાવવાનું વાસ્તવિક કારણ જાહેર થયું નથી. આ ઉદાહરણ દર્શાવે છે કે શી રાજકીય નિર્ણયોમાં જૂના અંગત સંબંધોને પણ પ્રાથમિકતા આપતા નથી. ટ્રમ્પ ઝડપથી પરિણામ ઇચ્છે છે, જ્યારે શી રાહ જુએ છે ટ્રમ્પ વાટાઘાટોમાં ઝડપથી દબાણ ઊભું કરીને સમજૂતી કરાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. શીની રીત અલગ છે. તેઓ લાંબા સમય સુધી રાહ જોઈ શકે છે અને યોગ્ય સમય આવે ત્યારે દબાણ વધારે છે. આ જ કારણોસર બંને નેતાઓ વચ્ચે મૈત્રીપૂર્ણ વાતચીત હોવા છતાં મોટા મુદ્દાઓ પર સમજૂતી કરવી સરળ રહી નથી. ટ્રમ્પ એરબેઝ પર જઈને જિનપિંગનું સ્વાગત કરશે ટ્રમ્પ 24 સપ્ટેમ્બરે માત્ર જિનપિંગ સાથે મુલાકાત જ નહીં કરે, પરંતુ તેમના વૉશિંગ્ટન પહોંચવા પર એન્ડ્ર્યૂઝ એર ફોર્સ બેઝ પર જઈને પોતે તેમનું સ્વાગત પણ કરશે. પોલિટિકોના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં આ પહેલીવાર હશે જ્યારે તેઓ કોઈ વિદેશી નેતાનું સ્વાગત કરવા એરબેઝ પર જશે. અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તેનો હેતુ જિનપિંગને સન્માન આપવાનો અને વાતચીતનું વાતાવરણ વધુ સારું બનાવવાનો છે. ચીન માટે પણ આ એક ખાસ સંકેત છે, કારણ કે તેનાથી જિનપિંગને અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ જેટલું જ સન્માન આપવામાં આવી રહ્યું હોવાનો સંદેશ જાય છે. ટ્રમ્પ આ ઉપરાંત જિનપિંગ માટે સ્ટેટ ડિનરનું પણ આયોજન કરી રહ્યા છે. રૉયટર્સના જણાવ્યા અનુસાર, રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ આ ટ્રમ્પનું માત્ર બીજું સ્ટેટ ડિનર હશે. આ પહેલાં તેમણે બ્રિટનના કિંગ ચાર્લ્સ અને ક્વીન કેમિલા માટે આવું ડિનર યોજ્યું હતું. મુલાકાતમાં આ 5 મુદ્દા મહત્ત્વના રહેશે 1. તાઇવાન
ચીન સતત તાઇવાનને લઈને અમેરિકા પર દબાણ બનાવતું રહ્યું છે. જિનપિંગે ટ્રમ્પ સાથેની વાતચીતમાં અમેરિકન હથિયારોના વેચાણનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે. ટ્રમ્પે તાઇવાન માટે થનારા આશરે 14 અબજ ડોલરના હથિયારોના વેચાણને વાતચીતમાં ઉપયોગમાં લેવાતા કાર્ડ તરીકે ગણાવ્યું હતું. 2. ટેરિફ અને વેપાર
અમેરિકા-ચીન વચ્ચે ટેરિફ, બજારમાં પહોંચ અને વેપારનું સંતુલન મોટો મુદ્દો રહેશે. બંને દેશો તણાવ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ વેપાર સંબંધિત મતભેદો હજુ સમાપ્ત થયા નથી. 3. ઈરાન અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ
ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાનો મુદ્દો પણ બંને નેતાઓની વાતચીતમાં આવ્યો હતો. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે જિનપિંગ ઈરાનને સ્ટ્રેટ ખોલવા માટે કહેવા પર સહમત થયા હતા. જોકે, ચીને આવો કોઈ વિશ્વાસ આપ્યો હોવાની પુષ્ટિ કરી નહોતી. 4. AI માટેની હોડ
હવે અમેરિકા-ચીનની સ્પર્ધા માત્ર વેપાર પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. બંને દેશો AI અને અદ્યતન ચિપ્સમાં સરસાઈ હાંસલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. અમેરિકા ચીનને અત્યાધુનિક સેમિકન્ડક્ટર અને ચિપ બનાવવાની ટેક્નોલોજી પૂરી પાડવા પર પ્રતિબંધ મૂકી રહ્યું છે. 5. સોયાબીન અને વેપારી કરારો
શી જિનપિંગની મુલાકાત પહેલાં ચીને અમેરિકા પાસેથી આશરે 10 લાખ ટન સોયાબીન ખરીદ્યું છે. તેનાથી બંને દેશો વચ્ચેના વેપારી સંબંધોને સ્થિર કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો હોવાનો સંકેત મળે છે.