અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સાઉદી અરેબિયાને 48 F-35 ફાઇટર જેટ વેચવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ વિમાનોની કિંમત આશરે 24 અબજ ડોલર એટલે કે ₹2.3 લાખ કરોડ છે. જોકે, સોદો પૂર્ણ થાય તે પહેલાં અમેરિકી કોંગ્રેસની મંજૂરી જરૂરી છે. આ દરમિયાન અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સીઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે F-35ની સંવેદનશીલ ટેકનોલોજી ચીનના હાથમાં લાગી શકે છે. અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પેન્ટાગનની ડિફેન્સ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી (DIA)ના એક અહેવાલમાં આ ખતરાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીન સાઉદી અરેબિયામાં જાસૂસી કરીને અથવા ત્યાંની સેનાની સાથેના પોતાના સહયોગ દ્વારા F-35ની ટેકનોલોજી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. F-35ની કઈ ટેક્નોલોજીની ચિંતા છે? F-35ને અમેરિકાનું સૌથી આધુનિક લડાકુ વિમાન માનવામાં આવે છે. તેમાં અત્યંત આધુનિક રડાર અને દેખરેખ સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી છે. અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓને ભય છે કે જો ચીનને આ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલી માહિતી મળી ગઈ, તો અમેરિકન સૈન્ય ટેક્નોલોજીને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે F-35 સાથે જોડાયેલાં સ્થળોએ માત્ર અમેરિકન અને સાઉદી અધિકારીઓ તેમજ અધિકૃત કર્મચારીઓને જ જવાની મંજૂરી હોવી જોઈએ. ચીન સાથે સાઉદીની વધતી મિત્રતા ચિંતાનું કારણ સાઉદી અરેબિયાના ચીન સાથે પહેલેથી જ સૈન્ય અને તકનીકી સંબંધો છે. સાઉદી ચીન પાસેથી બેલિસ્ટિક મિસાઇલો પણ ખરીદે છે. અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન સાઉદીને મિસાઇલો બનાવવામાં અને તેમનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ કરવામાં પણ મદદ કરી રહ્યું છે. સાઉદીના ટેલિકોમ અને અન્ય માળખામાં ચીનની કંપનીઓ હુઆવેઇ અને ZTEનાં ઉપકરણોનો પણ ઉપયોગ થાય છે. અમેરિકન એજન્સીઓએ આ ઉપકરણોને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. UAEને F-35 વેચવાની ડીલ રોકવી પડી હતી અમેરિકાને અરબ દેશોને F-35 આપવાને લઈને ચીન સાથે જોડાયેલી ચિંતા અગાઉ પણ રહી છે. 2020માં ટ્રમ્પ પ્રશાસને UAEને F-35 વેચવા પર સહમતિ આપી હતી. તે સમયે પણ અમેરિકન એજન્સીઓએ UAEના ચીન સાથે વધતા સૈન્ય અને તકનીકી સંબંધોને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. બાદમાં આ વેચાણ પ્રક્રિયા અટકાવી દેવામાં આવી હતી. સાઉદી અરેબિયાને F-35 આપવાને લઈને ઇઝરાયલે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ઇઝરાયલ હાલમાં મધ્ય-પૂર્વનો એકમાત્ર દેશ છે, જેની પાસે F-35 વિમાનો છે. અમેરિકાની નીતિ રહી છે કે મધ્ય-પૂર્વમાં ઇઝરાયલની સૈન્ય વધત જળવાઈ રહે. તેથી સાઉદી અરેબિયાને F-35 આપવાના મામલે એ પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે કે તેનાથી ઇઝરાયલની સૈન્ય વધત પર અસર ન પડે. ફાઇટર જેટ્સની ડિલિવરીમાં ઘણા વર્ષો લાગશે અમેરિકાના વિદેશ વિભાગે જૂનમાં 48 F-35 વિમાનો અને એક વધારાના એન્જિનના વેચાણનો પ્રસ્તાવ કોંગ્રેસની બે સમિતિઓને મોકલ્યો હતો. F-35 બનાવનારી અમેરિકન કંપની લોકહીડ માર્ટિન છે. વિમાન તૈયાર કરવામાં અને તેમની ડિલિવરીમાં ઘણા વર્ષો લાગી શકે છે. એટલે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસનની મંજૂરી છતાં સાઉદી અરેબિયાને વિમાન તરત મળશે નહીં. સાઉદી અરેબિયા લાંબા સમયથી F-35 ખરીદવા માંગતું હતું. અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ઘણા દાયકાઓથી સૈન્ય સહયોગ છે અને સાઉદી અરેબિયા અમેરિકન હથિયારોનો મોટો ખરીદદાર છે.