અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે ભારત પર 100% સુધીનો ટેરિફ લગાવી શકે છે. ટ્રમ્પે આ બિલ પર હસ્તાક્ષર કરી દીધા છે અને તે કાયદો બની ગયો છે. અમેરિકી સંસદના નીચલા ગૃહ હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સે બુધવારે રશિયા પાસેથી વધુ તેલ ખરીદતા 5 દેશો પર 100% સુધીનો ટેરિફ લગાવતું બિલ પસાર કર્યું હતું. પક્ષમાં 262 અને વિરોધમાં 159 મત પડ્યા હતા. સેનેટ ઓગસ્ટમાં જ તેને 86-11 મતોથી પસાર કરી ચૂકી છે. તેને સત્તાવાર રીતે લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સૅન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ ઑફ 2026 નામ આપવામાં આવ્યું છે. રશિયા પાસેથી વધુ કાચું તેલ ખરીદતા 5 દેશોની અમેરિકી યાદીમાં ચીન, ભારત, સ્લોવાકિયા, હંગેરી અને અઝરબૈજાનનો સમાવેશ થાય છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 40%થી વધુ ક્રૂડ ઑઇલ રશિયા પાસેથી ખરીદી રહ્યું છે. અમેરિકી વેપાર પ્રતિનિધિ દર 180 દિવસે આ યાદીનું મૂલ્યાંકન કરશે. અમેરિકી તરફથી 100% ટેરિફ અંગે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે દેશના હિતો સાથે સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં. છેલ્લા 2 વર્ષમાં ભારતની રશિયા પાસેથી તેલની આયાત યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ભારતે રશિયા પાસેથી સસ્તું કાચું તેલ ખરીદવાનું ઝડપથી વધાર્યું. 2022-23માં રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર બની ગયો. યુદ્ધ પહેલાં ભારત રશિયા પાસેથી બહુ ઓછું તેલ ખરીદતું હતું, પરંતુ ત્યાર બાદ આ પ્રમાણ વધીને દરરોજ આશરે 16થી 20 લાખ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું. હવે ભારત પોતાની જરૂરિયાતના 40%થી વધુ કાચા તેલની આયાત રશિયા પાસેથી કરી રહ્યું છે. આ કારણે ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદનારા સૌથી મોટા દેશોમાં સામેલ થઈ ગયું છે. રશિયા ઉપરાંત ભારત માટે 9 વિકલ્પો રશિયા ઉપરાંત, ભારત મુખ્યત્વે ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, કુવૈત અને કતાર પાસેથી તેલ ખરીદે છે. આ ઉપરાંત, નાઇજીરિયા, અંગોલા, બ્રાઝિલ અને અમેરિકાથી પણ કાચું તેલ આયાત કરે છે. કાયદાની ભારત પર અસર પહેલી સ્થિતિ: ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખે અમેરિકાના 100% ટેરિફની સીધી અસર ભારતના નિકાસ બિલ પર પડી શકે છે. તેનાથી ભારતીય સામાન અમેરિકામાં મોંઘો થઈ જશે. અમેરિકન ખરીદદારો બાંગ્લાદેશ, વિયેતનામ, મેક્સિકો, ચીન જેવા સસ્તા વિકલ્પો શોધશે. પરિણામે ભારતના ટેક્સટાઇલ, જેમ્સ-જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, ચામડું, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, કેમિકલ્સ સહિતની અનેક વસ્તુઓના ઓર્ડર ઘટી જશે. બીજી સ્થિતિ: ભારત રશિયાને છોડીને બીજા દેશો પાસેથી તેલ ખરીદે તો… રશિયાથી આવતા તેલ પર પ્રતિબંધ અથવા ટેરિફનું દબાણ વધે તો ભારતે બીજા દેશો પાસેથી તેલ ખરીદવું પડશે. આ મોંઘું પડી શકે છે, જેના કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘું થઈ શકે છે. રશિયાના સંરક્ષણ ક્ષેત્રો પર પણ પ્રતિબંધો લાગશે બિલનું નામ ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સૅન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન ઍક્ટ ઑફ 2026’ છે. આ બિલમાં રશિયાના તેલ અને સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલા વેપાર પર કડક પ્રતિબંધો લાદવાની વાત કરવામાં આવી છે. સાથે જ રશિયાના તે ટેન્કરો સામે પણ કાર્યવાહી થઈ શકે છે, જે વર્તમાન પ્રતિબંધોથી બચીને અન્ય દેશો સુધી રશિયાનું તેલ પહોંચાડે છે. આ ટેન્કરોના નેટવર્કને રશિયાનું ‘શેડો ફ્લીટ’ કહેવામાં આવે છે. અમેરિકા અગાઉ પણ રશિયા પર આવા પ્રતિબંધો લાદવાનો પ્રયાસ કરી ચૂક્યું છે. પરંતુ ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી તેલની સપ્લાય પર અસર પડી અને દુનિયામાં તેલની અછતનો ભય વધી ગયો. ત્યારબાદ અમેરિકન સરકારે રશિયાના તેલના વેચાણ પર થોડા સમય માટે લાગેલા પ્રતિબંધોમાં છૂટ આપવી પડી હતી. ઈરાન સાથે વેપાર કરતી કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ વધશે બિલ કાયદો બન્યા બાદ 1996નો ‘ઈરાન પ્રતિબંધ કાયદો’ પણ 2031 સુધી લંબાવવામાં આવશે. આ કાયદો ઈરાન સાથે વેપાર કરતી બિન-અમેરિકન કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. આ કાયદાની મુદત આ જ વર્ષે પૂરી થવાની હતી. આ બિલથી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને અમેરિકામાં આવતી રશિયન ચીજવસ્તુઓ પર 500% સુધીનો ટેરિફ લગાવવાનો અધિકાર પણ મળશે. રાષ્ટ્રપતિનો આ અધિકાર 5 વર્ષ સુધી અમલમાં રહેશે. અમેરિકા યુરોપિયન દેશોને ટેરિફમાં રાહત આપશે રશિયા પાસેથી કુદરતી ગેસ ખરીદતા ચીન, ફ્રાન્સ, જાપાન, હંગેરી અને બેલ્જિયમને પણ તેના દાયરામાં રાખવામાં આવ્યા છે. જોકે, જે દેશો રશિયાના કુલ ગેસ નિકાસના 15%થી ઓછા ગેસની આયાત કરે છે અને પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવાની દિશામાં પગલાં લઈ રહ્યા છે, તેમને છૂટ મળી શકે છે. સેનેટમાં રજૂ કરાયેલા બિલ હેઠળ 15 યુરોપિયન દેશોને પ્રસ્તાવિત 100% ટેરિફમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આ દેશોને રાહત એટલા માટે આપવામાં આવી છે, કારણ કે તેઓ રશિયા પાસેથી 15%થી ઓછી કુદરતી ગેસ ખરીદે છે અને ધીમે ધીમે તેના પરની પોતાની નિર્ભરતા પણ ઘટાડી રહ્યા છે. ડેમોક્રેટ સેનેટર રિચર્ડ બ્લૂમેન્થલે કહ્યું કે આ બિલ યુરોપિયન સહયોગીઓ વિરુદ્ધ નથી. તેનો નિશાન ફક્ત એવા દેશો છે, જેઓ હજુ પણ રશિયાના તેલના વેપારને સૌથી વધુ આર્થિક સહારો આપી રહ્યા છે. બિલમાં રશિયાના ઊર્જા ઉદ્યોગ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક માળખા, વેપારીઓ અને રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સુધી પર પ્રતિબંધો લાદવાનો પ્રસ્તાવ છે.