ચાલવાની ઝડપ માત્ર એક ટેવ નથી, તે આપણા સ્વાસ્થ્યનો અરીસો પણ છે. આપણે ઘણીવાર તેના પર ધ્યાન આપતા નથી, પરંતુ ડૉક્ટરો તેને ‘હેલ્થ સિગ્નલ’ તરીકે જુએ છે. નિષ્ણાતોના મતે, ચાલવાની ઝડપ આપણા હૃદય, મગજ, ફેફસાં, સ્નાયુઓ અને વધતી ઉંમરની ગતિ વિશે પણ સંકેત આપે છે. જાન્યુઆરી 2020માં ‘સાયન્સ ડાયરેક્ટ’માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસમાં ધીમે ચાલવાને જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતામાં ઘટાડો અને ડિમેન્શિયાના પ્રારંભિક સંકેતો સાથે જોડીને જોવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ, તાજેતરના ‘એપલ હિયરિંગ સ્ટડી’માં જાણવા મળ્યું કે, શ્રવણશક્તિ ગુમાવનારા લોકોની ચાલવાની ઝડપ તુલનાત્મક રીતે ધીમી હતી. આ તફાવત ખાસ કરીને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં વધુ જોવા મળ્યો. એટલે કે ચાલવાની ઝડપ માત્ર ચાલવાની રીત વિશે જ જણાવતી નથી, પરંતુ તે સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય અને ફિટનેસનું સૂચક પણ છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’માં આપણે ચાલવાની ઝડપના હેલ્થ સાયન્સને વિગતવાર સમજીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. અક્ષય ચુઘ, કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, મેટ્રો હૉસ્પિટલ્સ એન્ડ હાર્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, નોઇડા પ્રશ્ન- વિજ્ઞાન કહે છે કે કોઈ વ્યક્તિની ચાલવાની ઝડપથી તેના સ્વાસ્થ્ય વિશે જાણી શકાય છે. તેનો શું અર્થ છે? જવાબ- વિજ્ઞાન ‘ચાલવાની ઝડપ’ને ક્લિનિકલ બાયોમાર્કર માને છે. એટલે કે, એવો સંકેત જે સમગ્ર શરીરની કાર્યક્ષમતા અને ભવિષ્યમાં ઊભા થઈ શકે તેવા સ્વાસ્થ્યના જોખમોનો અંદાજ આપે છે. તેને મુદ્દાઓ દ્વારા સમજીએ- પ્રશ્ન- ડૉક્ટરો વૉકિંગ સ્પીડને ‘6th વાઇટલ સાઇન’ કેમ કહે છે? જવાબ- વૉકિંગ સ્પીડ કોઈ પણ મોંઘા ટેસ્ટ વિના વ્યક્તિના સમગ્ર સ્વાસ્થ્યનો અંદાજ આપે છે. તે વ્યક્તિની કાર્યાત્મક સ્થિતિને સીધી રીતે દર્શાવે છે. એટલે કે વ્યક્તિ પોતાની રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ કેટલી સરળતાથી કરી શકે છે, જેમ કે- જો શરીરમાં કોઈ આંતરિક ગરબડ હોય, તો તેની અસર સૌથી પહેલા ચાલવાની રીત પર જોવા મળે છે, જેમ કે- આથી વૉકિંગ સ્પીડને પ્રારંભિક ચેતવણી સંકેત માનવામાં આવે છે. પ્રશ્ન- એક સ્વસ્થ વ્યક્તિની વૉકિંગ સ્પીડ સરેરાશ કેટલી હોવી જોઈએ? જવાબ- વર્ષ 2020માં ‘રિસર્ચ ગેટ’માં પ્રકાશિત એક સ્ટડી મુજબ, ચાલવાની ગતિનો સંબંધ ઉંમર અને જાતિ સાથે હોય છે. પુરુષો સામાન્ય રીતે મહિલાઓની તુલનામાં થોડા ઝડપી ચાલે છે. તેને પોઇન્ટર્સ દ્વારા સમજીએ- ઉંમર વધવાની સાથે વૉકિંગ સ્પીડ ધીમે-ધીમે ઓછી થાય છે. પ્રશ્ન- અલગ-અલગ વૉકિંગ સ્પીડથી હેલ્થ વિશે શું જાણવા મળે છે? જવાબ- આનાથી ઓવરઓલ ફિટનેસ વિશે ઘણું બધું સમજી શકાય છે. 1. ઝડપી ચાલ 2. મધ્યમ ગતિએ ચાલ 3. ધીમી ચાલ 4. ઉંમર પ્રમાણે ઓછી ઝડપ 5. ખૂબ ધીમી ગતિ પ્રશ્ન- ચાલવાની ગતિનો આપણી સાંભળવાની ક્ષમતા સાથે શું સંબંધ છે? જવાબ- કાન માત્ર સાંભળવાનું કામ કરતા નથી. તેઓ શરીરની સંતુલન વ્યવસ્થાને નિયંત્રિત કરવામાં પણ મદદ કરે છે. પ્રશ્ન- ચાલવાની ઝડપ ધીમી થવી કઈ શરૂઆતની બીમારીઓનો સંકેત હોઈ શકે છે? જવાબ- જો કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વિના ચાલવાની ઝડપ ધીમી થવા લાગે, તો આ શરીરમાં છુપાયેલી ઘણી બીમારીઓનો શરૂઆતનો સંકેત હોઈ શકે છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- દરરોજ કેટલો સમય અને કેટલી ઝડપથી ચાલવું ફાયદાકારક છે? જવાબ- ડૉ. અક્ષય ચુઘના જણાવ્યા મુજબ, દરરોજ ઓછામાં ઓછા 30 મિનિટ ચાલવું ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. જો એકસાથે શક્ય ન હોય, તો તેને 10-10 મિનિટના 3 ભાગમાં પણ કરી શકાય છે. પ્રશ્ન- વૉકની ગતિ કેવી રીતે વધારવી? જવાબ- વૉકની ગતિ વધારવા માટે માત્ર વધુ ચાલવું પૂરતું નથી, પરંતુ શરીરની શક્તિ, સંતુલન અને સ્ટેમિના પર એકસાથે કામ કરવું જરૂરી છે. ગ્રાફિકમાં વૉકિંગ સ્પીડ વધારવાની ટિપ્સ જોઈએ- આ મુદ્દાઓને થોડા વિસ્તૃત રીતે સમજીએ- સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ બેલેન્સ એક્સરસાઇઝ કાર્ડિયો વર્કઆઉટ બ્રિસ્ક વૉક, સાઇકલિંગ અને જોગિંગ જેવી કાર્ડિયો વર્કઆઉટ હૃદય અને ફેફસાંની ક્ષમતા વધારે છે. તેનાથી ચાલવાની ઝડપમાં સુધારો થાય છે. ઇન્ટરવલ વૉકિંગ સ્ટ્રેચિંગ પ્રશ્ન- વૉકિંગ સ્પીડ ધીમી થવા સાથે કયા અન્ય લક્ષણો દેખાય તો ડૉક્ટર પાસે જવું જોઈએ? જવાબ- જો વૉકિંગ સ્પીડ અચાનક ધીમી થઈ જાય અથવા તેની સાથે કેટલાક ખાસ લક્ષણો દેખાય તો તે કોઈ ગંભીર હેલ્થ પ્રોબ્લેમનો સંકેત હોઈ શકે છે. ગ્રાફિકમાં આવા લક્ષણો જોઈએ- પ્રશ્ન- સ્વસ્થ રહેવા માટે ચાલવું શા માટે જરૂરી છે? જવાબ- વૉકિંગ એક સરળ, પરંતુ અસરકારક કસરત છે. તેમાં કોઈ મશીન કે સાધનની જરૂર પડતી નથી. બસ ચાલવાનું છે અને શરીર એકદમ તંદુરસ્ત રહેશે. ગ્રાફિકમાં વૉકિંગના ફાયદા જોઈએ- પ્રશ્ન- શું ફિટનેસ માટે માત્ર ચાલવું પૂરતું છે? જવાબ- વૉકિંગ મૂળભૂત ફિટનેસ આપે છે, પરંતુ સમગ્ર ફિટનેસ માટે કેટલીક અન્ય બાબતોનું પણ ધ્યાન રાખો-