ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ ગુરુવારે અમેરિકા પહોંચી ગયા છે. તેઓ 11 વર્ષ બાદ ત્યાં જઈ રહ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પ્રોટોકોલ તોડીને પોતે જૉઇન્ટ બેઝ એન્ડ્ર્યૂઝ એરપોર્ટ પર તેમનું સ્વાગત કર્યું. ટ્રમ્પ સાથે ફર્સ્ટ લેડી મેલાનિયા ટ્રમ્પ પણ હાજર હતાં. वहीं, શી સાથે તેમની પત્ની પેંગ લિયુઆન પણ હાજર રહ્યાં. કોઈ વિદેશી નેતાના સ્વાગત માટે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનું સીધા એરપોર્ટ પર જવું સામાન્ય નથી. આજે રાત્રે વ્હાઇટ હાઉસમાં શી જિનપિંગ અને તેમની પત્ની પેંગ લિયુઆનના સન્માનમાં રાજકીય ભોજનનું આયોજન કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ ટ્રમ્પ-જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાતચીત થશે. તેમાં વેપાર, ટેરિફ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), તાઇવાન અને રશિયા સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ સામેલ થઈ શકે છે. અમેરિકા પહોંચ્યા જિનપિંગ, 3 તસવીરો… એક વર્ષમાં બંને નેતાઓ બે વાર મળી ચૂક્યા છે… ટ્રમ્પ-શી જિનપિંગ વચ્ચે 4 મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર વાતચીત 1. વેપાર અને ટેરિફ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનો સૌથી મોટો મુદ્દો વેપાર અને ટેરિફ છે. ગયા વર્ષે ટ્રમ્પના ટેરિફના જવાબમાં ચીને પણ અમેરિકન માલસામાન પર મોટા કર લાદ્યા હતા. હવે બંને દેશો એકબીજાના માલસામાન પર લાગેલા કર ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. લગભગ 30-30 અબજ ડોલરના માલસામાન પર ટેરિફ ઘટાડવા અને ઊર્જા તેમજ કૃષિ ઉત્પાદનો પર કર ઘટાડવા અંગે વાતચીત ચાલી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ ઓછા રાખવા અંગેની વર્તમાન સમજૂતી 10 નવેમ્બરે સમાપ્ત થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશો આ સમજૂતીને આગળ વધારવાની સાથે ટેરિફમાં વધુ ઘટાડાના માર્ગો શોધી રહ્યા છે. 2. AI અંગે પહેલીવાર વાતચીત AI હવે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની તકનીકી સ્પર્ધાનો મોટો મુદ્દો બની ગયું છે। બંને દેશો વચ્ચેનો વિવાદ એ બાબતને લઈને છે કે AIની સૌથી શક્તિશાળી ટેકનોલોજી અને મોડલ કોની પાસે રહેશે અને તેનો ઉપયોગ કેટલો સુરક્ષિત હશે। અમેરિકાને ચિંતા છે કે તેની AI ટેકનોલોજી અને મોડલ ચીન સુધી પહોંચી શકે છે। તેથી અમેરિકાએ ચીનને AI ચિપ અને અન્ય જરૂરી ટેકનોલોજી પૂરી પાડવા પર અનેક પ્રકારના પ્રતિબંધો મૂક્યા છે। અમેરિકા ચીનની AI કંપનીઓને લઈને પણ સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ વ્યક્ત કરતું રહ્યું છે। બીજી તરફ, ચીન આ પ્રતિબંધોનો વિરોધ કરે છે। તેનું કહેવું છે કે અમેરિકા ટેકનોલોજીના ઉપયોગ અને વેપારમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યું છે। ન્યૂયોર્કમાં થયેલી વાતચીતમાં બંને દેશોએ AI અંગે અલગથી વાતચીત શરૂ કરવાની સંમતિ દર્શાવી છે। અમેરિકાએ એવો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે બંને દેશો AI સાથે જોડાયેલા એવા સુરક્ષા મુદ્દાઓની માહિતી એકબીજાને આપે, જેનાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો ઊભો થઈ શકે છે। 3. તાઇવાનનો મુદ્દો ચીન તાઇવાનને પોતાનો હિસ્સો માને છે, જ્યારે અમેરિકા તાઇવાનની સુરક્ષામાં મદદ કરે છે. ચીન ઇચ્છે છે કે અમેરિકા તાઇવાનથી અંતર જાળવી રાખે અને તેને સૈન્ય મદદ ન આપે. તાઇવાન એશિયાના દરિયાઈ માર્ગો અને સેમિકન્ડક્ટર ચિપના પુરવઠાની દૃષ્ટિએ પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ જ કારણ છે કે શી માટે અમેરિકાનું સમર્થન ઘટાડવું અને ટ્રમ્પ માટે ચીન સાથે તણાવ વધાર્યા વિના તાઇવાનને લઈને પોતાની નીતિ જાળવી રાખવી, આ વાતચીતનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ હોઈ શકે છે. જોકે, હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે બેઠકમાં તાઇવાનને લઈને કોઈ મોટો નિર્ણય અથવા સમજૂતી થશે કે નહીં. 4. રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીનો મુદ્દો અમેરિકાએ ટ્રમ્પને રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર 100% સુધીનો ટેરિફ લાદવાનો અધિકાર આપ્યો છે. ભારત અને ચીન પણ તેના દાયરામાં આવી શકે છે. ચીન રશિયા પાસેથી મોટી માત્રામાં તેલ અને ગેસ ખરીદે છે. તે રશિયા સાથેના પોતાના વેપારમાં અમેરિકા જેવા ત્રીજા દેશોના હસ્તક્ષેપનો સતત વિરોધ કરતો રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયા પાસેથી ઊર્જા ખરીદવાને લઈને અમેરિકાનું દબાણ ટ્રમ્પ અને શીની વાતચીતમાં મોટો મુદ્દો બની શકે છે. જિનપિંગ ટ્રમ્પને વારંવાર કેમ મળી રહ્યા છે? નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જિનપિંગ અમેરિકા સાથેના સંબંધો બગડતા અટકાવવા માટે ટ્રમ્પ સાથે સીધી વાતચીત ચાલુ રાખવા માગે છે. ગુરુવારે થનારી મુલાકાત એક વર્ષથી પણ ઓછા સમયમાં બંને નેતાઓની ત્રીજી મુલાકાત હશે. અત્યાર સુધીની આ બેઠકોમાં કોઈ મોટો કરાર થયો નથી, પરંતુ બંને નેતાઓ વચ્ચે વાતચીત ચાલુ છે. આ વર્ષે બંનેની વધુ બે પ્રસંગોએ મુલાકાત થઈ શકે છે. નવેમ્બરમાં ચીનના શેનઝેનમાં યોજાનારી APEC સમિટ અને ડિસેમ્બરમાં અમેરિકાના મિયામીમાં યોજાનારી G20 સમિટ દરમિયાન પણ બંને નેતાઓ મળી શકે છે. APEC સમિટમાં ટ્રમ્પ, જિનપિંગ અને પુતિનની ત્રિપક્ષીય બેઠક પણ થઈ શકે છે. જિનપિંગ-ટ્રમ્પની ડીલથી ભારત પર શું અસર થશે? અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનો તણાવ ઓછો થાય તો તેની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે. સૌથી મોટી અસર વેપાર અને સપ્લાય ચેન પર થશે. જો બંને દેશો ટેરિફ ઘટાડે છે, તો ચીન-અમેરિકા વચ્ચેનો વેપાર વધી શકે છે અને દુનિયાભરની કંપનીઓ માટે સપ્લાય ચેનમાં ફેરફાર આવી શકે છે. રશિયા પાસેથી તેલ પણ એક મોટો મુદ્દો છે. અમેરિકા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો પર ટેરિફ વધારવાની ધમકી આપી રહ્યું છે. ચીન રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં તેલ ખરીદે છે અને ભારત પણ રશિયન તેલ ખરીદે છે. તેથી ટ્રમ્પ-જિનપિંગની વાતચીતમાં રશિયા પર અમેરિકાનું દબાણ ઘટે છે કે વધે છે, તેની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે. AI અને ચિપ્સનો મુદ્દો પણ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની ટેક્નોલોજીની હરીફાઈમાં જો નિયમોમાં ફેરફાર થાય, તો AI ચિપ, સેમિકન્ડક્ટર અને અન્ય ટેક્નોલોજીની વૈશ્વિક સપ્લાય પ્રભાવિત થઈ શકે છે. ભારત આ બંને દેશો સાથે વેપાર કરે છે, તેથી તેની અસર ભારતીય કંપનીઓ સુધી પણ પહોંચી શકે છે.