અમેરિકાના સૌથી અદ્યતન ફાઇટર જેટ F-35ના કેટલાક પાર્ટ્સ ચીનના હાથ લાગી ગયા છે. આ પાર્ટ્સ ઓસ્ટ્રેલિયાથી અમેરિકામાં મોકલવામાં આવી રહ્યા હતા, પરંતુ રસ્તામાં તે હોંગકોંગ પહોંચી ગયા. રિપોર્ટ અનુસાર, ચીન સુધી પહોંચેલા સામાનમાં F-35ની કોકપિટ કેનોપી અને હથિયારો રાખવાના ભાગનો દરવાજો સામેલ છે. પેન્ટાગોને મામલાની તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. F-35 જોઈન્ટ પ્રોગ્રામ ઓફિસે જણાવ્યું છે કે તે અમેરિકન અધિકારીઓ અને ઇન્ડસ્ટ્રી પાર્ટનર્સ સાથે મળીને આ પાર્ટ્સ પરત લાવવા અને ઘટનાની તપાસ કરવા માટે કામ કરી રહી છે. ભવિષ્યમાં આવું ફરી ન બને તે માટે પણ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. ઓસ્ટ્રેલિયાથી સમારકામ માટે અમેરિકામાં મોકલવામાં આવ્યા હતા બ્લૂમબર્ગ અનુસાર, F-35ના આ પાર્ટ્સ થોડા મહિના પહેલાં ઑસ્ટ્રેલિયાથી સમારકામ અથવા નાશ કરવા માટે અમેરિકા મોકલવામાં આવ્યા હતા. રસ્તામાં શિપમેન્ટ અચાનક હોંગકોંગ પહોંચી ગયું. તેને ત્યાં શા માટે અને કેવી રીતે ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યું, તે સ્પષ્ટ નથી. હોંગકોંગ ચીનના નિયંત્રણ હેઠળ છે, તેથી અમેરિકન અધિકારીઓએ મામલાની તપાસ શરૂ કરી છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના રક્ષા મંત્રી રિચર્ડ માર્લ્સે પણ પાર્ટ્સ હોંગકોંગ પહોંચ્યાની પુષ્ટિ કરી છે. જોકે, તેમનું કહેવું છે કે આ સંવેદનશીલ ઉપકરણો નથી. ઓસ્ટ્રેલિયા આ મામલે અમેરિકા અને F-35 બનાવતી કંપની લૉકહીડ માર્ટિનના સંપર્કમાં છે. ચીનના હાથમાં F-35ની ટેક્નોલોજી લાગી જાય તો શું થશે? F-35માં સ્ટેલ્થ ટેક્નોલોજી, ઍડવાન્સ્ડ રડાર અને સેન્સર જેવી અનેક સિસ્ટમ્સ છે. તેની માહિતી કોઈ દેશને મળી જાય તો તે અમેરિકા માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. 1. ચીન F-35ને રડાર પર પકડવાની રીત સમજી શકે છે F-35ની વિશેષતા તેની સ્ટેલ્થ ટેક્નોલોજી છે. તેના કારણે વિમાનને રડાર પર પકડવું મુશ્કેલ બને છે. જો ચીનને તેની ડિઝાઇન અને સ્ટેલ્થ ટેક્નોલોજીની જાણકારી મળે, તો તે F-35ને ઓળખી શકે તેવા રડાર વિકસાવવામાં તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. 2. F-35ના સેન્સર અને રડારની જાણકારી મળી શકે છે F-35ના સેન્સર આસપાસના વિસ્તાર અને દુશ્મનની ગતિવિધિઓ વિશેની જાણકારી એકત્ર કરે છે. આ સિસ્ટમોની ટેક્નોલોજી હાથ લાગવાથી ચીન સમજી શકે છે કે F-35 કેવી રીતે માહિતી એકત્ર કરે છે અને તેને અન્ય સૈન્ય સિસ્ટમો સાથે કેવી રીતે વહેંચે છે. 3. ચીન F-35 સામેના હથિયારો અને સંરક્ષણ પ્રણાલીને વધુ સારી બનાવી શકે છે F-35ની ક્ષમતાઓ અને નબળાઈઓની જાણકારી મળવાથી ચીન પોતાના રડાર, મિસાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓને વધુ સારી બનાવી શકે છે. તેના કારણે તે F-35ને ઓળખવાની અને ટ્રેક કરવાની ક્ષમતા વધારવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. 4. અમેરિકાની સૈન્ય વધત પર અસર પડી શકે છે F-35 માત્ર અમેરિકા પાસે જ નથી. તેના ઘણા સહયોગી દેશો પણ તેનો ઉપયોગ કરે છે. જો તેની સંવેદનશીલ ટેકનોલોજી લીક થાય, તો અમેરિકાને પોતાના સોફ્ટવેર, સેન્સર અને અન્ય સિસ્ટમ્સ અપડેટ કરવાની જરૂર પડી શકે છે. 5. શું ચીન F-35ની તદ્દન નકલ બનાવી લેશે? જરૂરી નથી. કેટલાક પાર્ટ્સ અથવા ટેકનિકલ માહિતી મળવાથી આખું વિમાન બનાવવું શક્ય નથી. F-35ની ડિઝાઇન, સોફ્ટવેર અને ઉત્પાદન પ્રક્રિયાની સંપૂર્ણ માહિતી અલગ-અલગ સ્તરે સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત F-35ની ટેકનોલોજી સતત અપડેટ થતી રહે છે. 6. માત્ર પાર્ટ્સ મળવાથી કેટલો ખતરો? આ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે ચીનના હાથમાં કયા પાર્ટ્સ અને કેટલી માહિતી લાગી. સામાન્ય પાર્ટ્સથી ખતરો મર્યાદિત હોઈ શકે છે. સેન્સર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સોફ્ટવેર અથવા ડિઝાઇન સાથે જોડાયેલી સંવેદનશીલ માહિતી વધુ મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે. 8. અમેરિકા માટે સૌથી મોટી ચિંતા શું હશે? સૌથી મોટી ચિંતા કોઈ એક પાર્ટ ચીન સુધી પહોંચવાની નહીં હોય. ચિંતા ત્યારે વધુ વધશે, જ્યારે ચીનને F-35ની સ્ટેલ્થ ક્ષમતા, સેન્સર, રડાર, ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ અથવા સોફ્ટવેર સાથે જોડાયેલી મહત્વપૂર્ણ માહિતી મળી જાય. સ્ટેલ્થ ટેક્નોલોજી શું છે અને તે રડારને કેવી રીતે ચકમો આપે છે? F-35ની સૌથી મોટી તાકાત તેની સ્ટેલ્થ ટેક્નોલોજી છે. તે વિમાનને રડાર પર સરળતાથી પકડાઈ જવાથી બચાવે છે. રડાર વિમાન તરફ રેડિયો તરંગો મોકલે છે. આ તરંગો વિમાન સાથે અથડાઈને પાછા આવે છે, જેના કારણે રડારને તેની હાજરીનો અહેસાસ થાય છે. F-35ને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે કે તરંગો સીધા રડાર તરફ પાછા જવાને બદલે બીજી દિશાઓમાં વિખેરાઈ જાય. આ ઉપરાંત વિમાનની સપાટી પર રડાર-એબ્સોર્બિંગ ખાસ સામગ્રી/કોટિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તે રડારથી આવતી કેટલીક ઊર્જાને શોષી લે છે, જેના કારણે પાછો જતો સિગ્નલ વધુ નબળો થઈ જાય છે. F-35માં હથિયારો પણ બહાર લટકાવવાને બદલે વિમાનની અંદર રાખવામાં આવે છે. તેનાથી રડાર પર વિમાનનો સિગ્નલ વધુ ઘટાડવામાં મદદ મળે છે. અમેરિકી સંસદમાં મુદ્દો ઉઠ્યો, પૂછપરછ શરૂ થઈ પોલિટિકોના અહેવાલ મુજબ, આ મામલે અમેરિકી સંસદમાં પણ પૂછપરછ શરૂ થઈ છે. ચિંતા એ છે કે ચીનને F-35ની અત્યંત ગોપનીય ટેક્નોલોજી સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ ભાગો સુધી પહોંચ મળી શકે છે. F-35ને અમેરિકાનું સૌથી આધુનિક લડાકુ વિમાન માનવામાં આવે છે. આ પાંચમી પેઢીનું સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ છે. તેમાં દુશ્મનના રડારથી બચવાની ટેક્નોલોજી ઉપરાંત અદ્યતન રડાર, સેન્સર અને નેટવર્કિંગ સિસ્ટમ્સ લગાવવામાં આવી છે. F-35નું પ્રથમ વિમાન લગભગ 20 વર્ષ પહેલાં અમેરિકાના ટેક્સાસમાં તૈયાર થયું હતું. અમેરિકી કોંગ્રેસની રિસર્ચ સર્વિસ અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં 1200થી વધુ F-35 બનાવવામાં આવી ચૂક્યાં છે અને 19 દેશોએ તેને ખરીદવાના ઓર્ડર આપ્યા છે. ચીન પર અગાઉ પણ F-35ની માહિતી મેળવવાના આરોપ લાગ્યા ચીન પર અગાઉ પણ F-35ની ટેક્નોલોજી સાથે જોડાયેલી માહિતી મેળવવાના આરોપ લાગી ચૂક્યા છે. પેન્ટાગોનને સલાહ આપતા ડિફેન્સ સાયન્સ બોર્ડે 2013ના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે ચીની સાયબર હુમલાઓ દ્વારા અમેરિકાના સંરક્ષણ કાર્યક્રમો સાથે જોડાયેલો ડેટા મેળવવામાં આવ્યો હતો. તેમાં F-35 જોઈન્ટ સ્ટ્રાઈક ફાઈટર કાર્યક્રમ પણ સામેલ હતો. અમેરિકાના સંરક્ષણ નિષ્ણાતો અનુસાર, F-35ની ટેક્નોલોજી સતત અપડેટ કરવામાં આવે છે. તેથી ઘણા વર્ષો પહેલાં મળેલી માહિતી પરથી આજના F-35ની સંપૂર્ણ ટેક્નોલોજીનો ખ્યાલ આવતો નથી.