ભારતમાં કારની સુરક્ષાને લઈને સતત કડક વલણ અપનાવવામાં આવી રહ્યું છે. માર્ગ અકસ્માતોમાં થતા નુકસાન અને જાનહાનિ ઘટાડવાના હેતુથી હવે કારની સેફ્ટી ચકાસણીને વધુ વ્યાપક અને સઘન બનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ જ દિશામાં કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા ‘ભારત NCAP 2.0’ લાગુ કરવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જે ઓક્ટોબર 2027થી દેશભરમાં અમલી બની શકે છે.
360 ડિગ્રી સુરક્ષા પર ધ્યાન
વર્તમાન સિસ્ટમમાં મુખ્યત્વે એ બાબત પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે કે અકસ્માત થાય ત્યારે કારની અંદર બેઠેલા મુસાફરોને કેટલી સુરક્ષા મળે છે. પરંતુ નવી ભારત NCAP 2.0 સિસ્ટમ હેઠળ સેફ્ટીને માત્ર અકસ્માત સમય પૂરતી સીમિત રાખવામાં નહીં આવે. હવે અકસ્માત પહેલાં, અકસ્માત દરમિયાન અને અકસ્માત પછી એમ ત્રણેય તબક્કે કારની સુરક્ષાનું અલગ-અલગ પાસાઓથી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે.
હવે કારોએ આપવા પડશે 5 કડક ક્રેશ ટેસ્ટ
નવા ફ્રેમવર્ક હેઠળ કાર ટેસ્ટિંગનો દાયરો નોંધપાત્ર રીતે વધારી દેવામાં આવશે. વર્તમાન ભારત NCAPમાં સ્ટાર રેટિંગ આપવા માટે મુખ્યત્વે 3 ક્રેશ ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે, જ્યારે ભારત NCAP 2.0માં કારોને ૫ અલગ-અલગ ક્રેશ ટેસ્ટમાંથી પસાર થવું પડશે. આ કડક ટેસ્ટ દ્વારા કારના બોડી સ્ટ્રક્ચર અને તેના વિવિધ ભાગોની મજબૂતીની વધુ બારીકાઈથી તપાસ કરવામાં આવશે.
અકસ્માત પરીક્ષણના વિવિધ તબક્કા
આ પાંચ ટેસ્ટમાં 64 કિમી/કલાકની ઝડપે Offset Frontal Impact Test, 50 કિમી/કલાકની ઝડપે Full-Width Rigid Barrier Test, 50 કિમી/કલાકની ઝડપે Lateral Impact Test, 32 કિમી/કલાકની ઝડપે Pole Side Impact Test અને 50 કિમી/કલાકની ઝડપે Rear Impact Test શામેલ છે. આ તમામ ટેસ્ટ કારની ચારેય તરફની મજબૂતી ચોક્કસ રીતે માપશે.
અકસ્માત પહેલાં રોકથામ (Accident Prevention) પર વિશેષ ફોકસ
નવા નિયમોમાં માત્ર અકસ્માત સમયે જ નહીં, પરંતુ અકસ્માત થતો રોકવામાં કાર કેટલી સક્ષમ છે તેની પણ ચકાસણી કરવામાં આવશે. આ માટે કારમાં આપવામાં આવતી આધુનિક તકનીકો જેમ કે ADAS, ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ, લેન ડિપાર્ચર વોર્નિંગ અને બ્લાઇન્ડ સ્પોટ મોનિટરિંગ જેવા સેફ્ટી ફીચર્સની કાર્યક્ષમતા માપવામાં આવશે, જે ડ્રાઇવરને સમયસર એલર્ટ કરીને ટક્કર ટાળવામાં મદદ કરશે.
પદયાત્રીઓ અને ટુ-વ્હીલર સવારોની સુરક્ષા (VRU Safety)
રોડ અકસ્માતમાં માત્ર કારની અંદર બેઠેલા લોકો જ નહીં, પરંતુ રસ્તા પર ચાલતા પદયાત્રીઓ, સાયકલ સવારો અને ટુ-વ્હીલર ચાલકો પણ ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થતા હોય છે. ભારત NCAP 2.0માં Vulnerable Road User Protection ને મહત્વપૂર્ણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. આ હેઠળ કારના બોનેટ, બમ્પર અને વિન્ડશીલ્ડના ડિઝાઇન અને સ્ટ્રક્ચરની એવી રીતે તપાસ કરાશે જેથી અકસ્માતની સ્થિતિમાં સામેની વ્યક્તિને ઓછી ઈજા પહોંચે.
અકસ્માત બાદ રેસ્ક્યૂ સિસ્ટમ અને રિસ્પોન્સની તપાસ
કોઈપણ મોટા અકસ્માત બાદની પ્રારંભિક મિનિટો જીવન બચાવવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોય છે. આથી નવા પ્રોટોકોલમાં અકસ્માત પછી કારના પ્રતિભાવની પણ ચકાસણી થશે. જેમ કે – ક્રેશ થતાં જ કારના દરવાજા આપમેળે અનલોક થાય છે કે નહીં, ફ્યુઅલ સપ્લાય તુરંત બંધ થાય છે કે નહીં અને ઇમરજન્સી સર્વિસ સુધી લોકેશન એલર્ટ પહોંચાડવાની સિસ્ટમ કામ કરે છે કે નહીં તેની તપાસ કરવામાં આવશે.
ગ્રાહકો અને કાર કંપનીઓ પર વ્યાપક અસર
ઓક્ટોબર 2027થી લાગુ થનારા આ ફેરફારોને કારણે કાર ઉત્પાદક કંપનીઓએ પોતાની ગાડીઓની સેફ્ટી ડિઝાઇન અને ટેકનોલોજીમાં મોટો સુધારો કરવો પડશે. બીજી તરફ, કાર ખરીદનારા ગ્રાહકોને માત્ર ઓવરઓલ સ્ટાર રેટિંગ જોવાને બદલે, વિવિધ વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં કાર કેટલી સુરક્ષિત છે તે વિશે વધુ સ્પષ્ટ અને વ્યાપક માહિતી મળી શકશે.