શેરબજારમાં ભારે તબાહીનું દ્રશ્ય જોવા મળી રહ્યું છે. સપ્તાહના પ્રથમ દિવસે બજાર ખુલતાની સાથે જ આવેલા તીવ્ર ઘટાડાને કારણે રોકાણકારોને મોટું નુકસાન થયું છે. આ નુકસાનની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે માત્ર થોડી જ મિનિટોમાં રોકાણકારોની ₹7 લાખ કરોડથી વધુની સંપત્તિ ધોવાઈ ગઈ.
મોટી કંપનીઓના શેર પડી ભાંગ્યા
HDFC બેંક, બજાજ ફાઇનાન્સ, રિલાયન્સ અને ICICI બેંક સહિતની મોટી કંપનીઓના શેર પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડ્યા. શેરબજારમાં થયેલા આ ભારે ઘટાડાને જોતા, BSE સેન્સેક્સ ખુલ્યાની થોડી જ મિનિટોમાં 1,040 પોઈન્ટથી વધુ તૂટીને 72,854ના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો.ત્યાં સુધીમાં NSE નિફ્ટી 22,807ના સ્તરે ગગડી ગયો હતો, જેમાં 330 પોઈન્ટ (અથવા 1.38%) થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
મિનિટોમાં 6 લાખ કરોડ સ્વાહા
ટ્રેડિંગની શરૂઆતની મિનિટોમાં રોકાણકારોને થયેલા ભારે નુકસાનને ધ્યાનમાં લેતા, બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર લિસ્ટેડ કંપનીઓનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (BSE MCap) ઘટીને ₹4,75,64,385 કરોડ થઈ ગયું હતું. તેની સરખામણીમાં, અગાઉના શુક્રવારે તે ₹4,83,25,067 કરોડ હતું. આ ગણતરીના આધારે, બજાર ખુલ્યાના થોડા જ સમયમાં શેરબજારના રોકાણકારોએ ₹7,60,682 કરોડ ગુમાવ્યા.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવને કારણે તબાહી
શેરબજારમાં આવેલા એ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ફરીથી થયેલો ઉછાળો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં, બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ 3 ટકાનો વધારો થયો છે અને તે $107 પ્રતિ બેરલની સપાટીને વટાવી ગયું છે, જ્યારે WTI ક્રૂડ $95 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
ભારતની તેલની આયાત પરની નિર્ભરતાને જોતા, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા આ ઉછાળાએ શેરબજારના રોકાણકારોને ફરી એકવાર સતર્ક કરી દીધા છે. વધતા ભાવ આયાત બિલમાં વધારો થવાનું જોખમ ઊભું કરે છે અને તેનાથી રોજિંદી વપરાશની વસ્તુઓના ભાવમાં સીધો વધારો થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પે હવે શું કર્યું છે?
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલો આ ઉછાળો અચાનક કે કારણ વગરનો નથી. આ બાબત સીધી રીતે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે જોડાયેલી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની વાટાઘાટોમાં કોઈ પ્રગતિ થતી જણાતી નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના શાંતિ પ્રસ્તાવને ફરી એકવાર નકારી કાઢ્યો છે, જેનાથી હોરમૂઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ફરી ખોલવાની અને પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષનો અંત લાવવાની આશાઓ પર પાણી ફરી વળ્યું છે. આ ઘટનાક્રમને કારણે તેલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવ્યો છે.
બજારને અસર કરતા અન્ય મુખ્ય પરિબળો
બજારમાં જોવા મળેલી અસ્થિરતામાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હોવા છતાં, અન્ય પરિબળો પણ તેમાં જવાબદાર છે
ઈન્ડિયા VIX (India VIX): બજારના ડર કે અનિશ્ચિતતાના માપદંડ (બેરોમીટર) ગણાતા વોલેટિલિટી ઈન્ડેક્સ ‘ઈન્ડિયા VIX’માં સોમવારે અચાનક ૧૪.૫૦ ટકાનો ઉછાળો આવ્યો અને તે 14.14 ના સ્તરે પહોંચ્યો, જે આગામી દિવસોમાં બજારમાં નોંધપાત્ર અસ્થિરતાનો સંકેત આપે છે.
ભારતીય રૂપિયો: ભારતીય ચલણના મૂલ્યમાં થયેલો તીવ્ર ઘટાડો એ અન્ય એક મહત્વનું પરિબળ છે. સોમવારે કરન્સી માર્કેટમાં કારોબારની શરૂઆતમાં રૂપિયો ડોલર સામે 20 પૈસા ઘટીને 95.95ના સ્તરે પહોંચ્યો હતો.
FIIનો આઉટફ્લો (ભંડોળની નિકાસ): વિદેશી રોકાણકારોએ પણ બજારના નકારાત્મક માહોલમાં ફાળો આપ્યો છે, કારણ કે તેમનો વિશ્વાસ ફરી એકવાર ડગમગી ગયો હોય તેવું લાગે છે. ગયા શુક્રવારે FIIs (વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો) એ ભારતીય બજારમાંથી અંદાજે ₹3700 કરોડ પાછા ખેંચી લીધા હતા, જેનાથી બજાર પરનું દબાણ વધ્યું હતું.
એશિયન બજારોમાં ઘટાડો: શેરબજારમાં આવેલા ઘટાડા પાછળ વિદેશથી મળેલા નકારાત્મક સંકેતો એક મુખ્ય કારણ હતા. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા તીવ્ર ઉછાળાને કારણે વૈશ્વિક બજારો હચમચી ગયા છે, જેની અસર એશિયન બજારો પર પણ જોવા મળી છે. શરૂઆતના કારોબારમાં દક્ષિણ કોરિયાનો KOSPI લગભગ 2% ગગડ્યો હતો, જ્યારે જાપાનનો Nikkei પણ ઘટાડા સાથે કારોબાર કરી રહ્યો હતો. દરમિયાન, સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી માટે મહત્વપૂર્ણ સૂચક ગણાતા GIFT Niftyમાં 350 પોઈન્ટનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.