2026નું મેડિસિન નોબેલ જર્મનીના પીટર હેગેમાન અને જ્યોર્જ નાગેલ તથા અમેરિકાના કાર્લ ડાઇસેરોથને એનાયત કરવામાં આવ્યું છે. આ વૈજ્ઞાનિકોએ ઓપ્ટોજેનેટિક્સ નામની એવી તકનીક વિકસાવવામાં મદદ કરી, જેના દ્વારા પ્રકાશની મદદથી મગજની અલગ-અલગ ચેતા કોષોને નિયંત્રિત કરીને તેમની કામગીરી સમજી શકાય છે. અગાઉ વૈજ્ઞાનિકો માટે એ જાણવું મુશ્કેલ હતું કે મગજની કઈ ચેતા કોષ કયા કાર્ય માટે જવાબદાર છે. ઓપ્ટોજેનેટિક્સની મદદથી હવે વૈજ્ઞાનિકો યાદશક્તિ, લાગણીઓ અને વર્તનને વધુ સારી રીતે સમજી રહ્યા છે. તેનાથી ડિપ્રેશન જેવી માનસિક બીમારીઓ અને મગજ સાથે સંબંધિત અન્ય બીમારીઓ પર સંશોધન કરવું પણ સરળ બન્યું છે. નોબેલ સમિતિ અનુસાર, આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોની શોધે મગજને સમજવા માટે સંશોધનનો એક નવો માર્ગ ખોલ્યો છે. આ તકનીકનો ઉપયોગ આંખોની બીમારીઓ પર પણ કરવામાં આવી રહ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકો એ જાણવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે તેની મદદથી દૃષ્ટિ ગુમાવી ચૂકેલા લોકોની આંખોની રોશની પાછી લાવી શકાય છે કે નહીં. વૈજ્ઞાનિકોએ પ્રકાશને અનુભવતું પ્રોટીન શોધ્યું આ શોધ એક ખૂબ જ નાના શેવાળ (એલ્ગી)થી શરૂ થઈ હતી. પીટર હેગેમાન જાણવા માંગતા હતા કે ક્લેમાઇડોમોનાસ નામનું શેવાળ પ્રકાશ તરફ કેવી રીતે વળે છે. સંશોધન દરમિયાન હેગેમાન અને જ્યોર્જ નાગેલને આ શેવાળમાં ચેનલરોડોપ્સિન નામનું એક પ્રોટીન મળ્યું. આ પ્રોટીન પ્રકાશને અનુભવતું હતું. તેના પર વાદળી પ્રકાશ પડતાં તેમાં એક માર્ગ ખુલી જતો હતો અને કોષની અંદર ઇલેક્ટ્રિક સિગ્નલ બનવા લાગતો હતો. વૈજ્ઞાનિકોએ આ પ્રોટીનને અન્ય કોષોમાં દાખલ કરીને તપાસ્યું. તે કોષો પણ પ્રકાશ તરફ વળવા લાગ્યા. ત્યારબાદ અમેરિકન વૈજ્ઞાનિક કાર્લ ડાઇસેરોથે આ જ પદ્ધતિ મગજની કોષિકાઓ પર અજમાવી અને ન્યુરોન્સમાં ચેનલરોડોપ્સિન બનાવનાર જિન પહોંચાડ્યું. હવે વાદળી પ્રકાશ પાડીને આ કોષિકાઓને સક્રિય કરી શકાય તેમ હતું. નોબેલ પુરસ્કાર: વિશ્વનો સૌથી મોટો પુરસ્કાર નોબેલ પુરસ્કાર વિશ્વના સૌથી મોટા અને પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારોમાંનો એક છે. આ પુરસ્કાર એવા લોકો અથવા સંસ્થાઓને આપવામાં આવે છે, જેમણે પોતાના ક્ષેત્રમાં કોઈ મોટું અને મહત્વપૂર્ણ કામ કર્યું હોય. દર વર્ષે આ 6 ક્ષેત્રોમાં પુરસ્કારો આપવામાં આવે છે: 2026ના નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે 287 નામો આવ્યા છે. તેમાં 208 લોકો અને 79 સંગઠનો સામેલ છે. ગયા વર્ષે 338 નામો આવ્યા હતા. અત્યાર સુધીમાં સૌથી વધુ 376 નામો 2016માં આવ્યા હતા નોબેલ પુરસ્કાર જીતનારને ત્રણ વસ્તુઓ મળે છે: 2026માં દરેક પુરસ્કારની રકમ 1.2 કરોડ સ્વીડિશ ક્રોનર છે. આ આશરે 1.14 કરોડ રૂપિયા જેટલી છે. પુરસ્કાર મેળવનારાઓને ડિસેમ્બરમાં સ્વીડનના સ્ટોકહોમ અને નોર્વેના ઓસ્લોમાં મેડલ, પ્રમાણપત્ર અને પુરસ્કારની રકમ આપવામાં આવે છે. આ પૈકી શાંતિનું નોબેલ પુરસ્કાર સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહે છે. તેનું કારણ એ છે કે તેના માટે દુનિયાના મોટા નેતાઓ, સામાજિક કાર્યકરો અને સંગઠનોનાં નામો સામે આવે છે. ગયા વર્ષનું નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વેનેઝુએલાના લોકશાહી સમર્થક વિપક્ષી નેતા મારિયા કોરિના મચાડોને આપવામાં આવ્યું હતું. તેઓ 2024થી છુપાઈને રહેતાં હતાં. નોબેલ પુરસ્કાર ગૂગલ પર ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યો છે… નોબેલ પ્રાઇઝ સાથે જોડાયેલા અપડેટ્સ માટે નીચેનો બ્લોગ વાંચો…