2026ના ફિઝિક્સના નોબેલ પુરસ્કારની જાહેરાત આજે થશે. સ્વીડનની રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઑફ સાયન્સિસ ફિઝિક્સમાં મહત્વપૂર્ણ કાર્ય કરનારા વૈજ્ઞાનિકોના નામ જાહેર કરશે. આ પુરસ્કાર એવી શોધ માટે આપવામાં આવે છે, જેણે ફિઝિક્સને સમજવામાં અથવા વિજ્ઞાન-ટેક્નોલોજીને આગળ વધારવામાં મોટી મદદ કરી હોય. આ વર્ષે મેટામટિરિયલ્સ, ગ્રાફીન અને ક્વાન્ટમ ટેક્નોલોજી પર કામ કરનારા વૈજ્ઞાનિકો ચર્ચામાં છે. તેમાં જૉન પેન્ડ્રી, નિકોલા સ્પાલ્ડિન, પાબ્લો જારિલો-હેરેરો અને અલેક્સી કિતાએવ જેવા નામ સામેલ છે. જોકે, નોબેલ સમિતિએ સંભવિત વિજેતાઓની કોઈ સત્તાવાર યાદી જાહેર કરી નથી. નોબેલ વિજેતાઓને ડિસેમ્બરમાં સ્વીડનના સ્ટોકહોમમાં સન્માનિત કરવામાં આવશે. તેમને મેડલ, ડિપ્લોમા અને પુરસ્કારની રકમ આપવામાં આવશે. 2026માં નોબેલ પુરસ્કારની રકમ આશરે 11.5 કરોડ રૂપિયા છે. એકથી વધુ વૈજ્ઞાનિકોને પુરસ્કાર મળવા પર રકમ તેમની વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે. ફિઝિક્સ નોબેલ માટે 4 ક્ષેત્રોના વૈજ્ઞાનિકોનાં નામ ચર્ચામાં આ વર્ષે ફિઝિક્સ નોબેલ માટે ચાર અલગ-અલગ ક્ષેત્રોમાં કામ કરનારા વૈજ્ઞાનિકોનાં નામ ચર્ચામાં છે. તેમાં મેટામટિરિયલ્સ, ગ્રાફીન, ક્વાન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ અને અત્યંત ચોકસાઈવાળી ઘડિયાળો પર કામ કરનારા વૈજ્ઞાનિકોનો સમાવેશ થાય છે. 1. મેટામટિરિયલ્સ માટે જ્હોન પેન્ડ્રી જ્હોન પેન્ડ્રી બ્રિટનના ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડનના ફિઝિક્સી છે. તેમનું નામ મેટામટિરિયલ્સ પર કામ માટે ચર્ચામાં છે. આ એવી કૃત્રિમ સામગ્રી હોય છે, જેને વિશિષ્ટ ગુણધર્મો સાથે બનાવવામાં આવે છે. પેન્ડ્રીના કાર્યથી પ્રકાશને વાળવાની અને નિયંત્રિત કરવાની તકનીક સમજવામાં મદદ મળી. તેનાથી એવી તકનીકની સંભાવના સામે આવી, જેમાં કોઈ વસ્તુને છુપાવા જેવી અસર ઊભી કરી શકાય. આ ક્ષેત્રમાં ડેવિડ સ્મિથ અને ફેડેરિકો કાપાસોના નામ પણ ચર્ચામાં છે. 2. ગ્રાફીનના સ્તરોને ફેરવવાની તકનીક માટે ત્રણ નામ ચર્ચામાં પાબ્લો જારિલો-હેરેરો, એલન મેકડોનાલ્ડ અને ઈવા અન્દ્રેઈનાં નામ ટ્વિસ્ટ્રોનિક્સ પરના કાર્ય માટે ચર્ચામાં છે. તેમાં ગ્રાફીન જેવી અત્યંત પાતળી સામગ્રીનાં બે સ્તરોને થોડાં ફેરવવામાં આવે છે. આનાથી સામગ્રીના ગુણધર્મો બદલાઈ શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં તેમાં સુપરકન્ડક્ટિવિટી જેવા ગુણધર્મો પણ જોવા મળી શકે છે. આ ત્રણેયને 2026નો કાવલી નેનૉસાયન્સ પુરસ્કાર પણ મળ્યો છે. 3. ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગના કાર્ય માટે ત્રણ વૈજ્ઞાનિકો ચર્ચામાં અલેક્સી કિતાએવ, જ્હોન પ્રેસ્કિલ અને પીટર શોરનાં નામ ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ સાથે જોડાયેલા કાર્ય માટે ચર્ચામાં છે. ક્વાન્ટમ કમ્પ્યુટરો ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. નાની-સરખી ગડબડ પણ તેમના પરિણામને બદલી શકે છે. આ વૈજ્ઞાનિકોના કામથી ક્વાન્ટમ માહિતીને ભૂલોથી બચાવવા અને વધુ વિશ્વસનીય ક્વાન્ટમ કમ્પ્યુટરો બનાવવાની રીતોને સમજવામાં મદદ મળી. 4. અત્યંત સચોટ ઘડિયાળોની તકનીક પર કામ કરનારા બે વૈજ્ઞાનિકો હિદેતોશી કાતોરી અને જૂન યેનું નામ ઑપ્ટિકલ લૅટિસ ક્લૉક પરના કામ માટે ચર્ચામાં છે. આ એવી ઘડિયાળો છે, જે સમયને અત્યંત સચોટ રીતે માપી શકે છે. તેમાં પરમાણુઓ અને લેસરની મદદ લેવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો ઉપરાંત GPS અને કમ્યુનિકેશન જેવી તકનીકોમાં પણ થઈ શકે છે. 2025માં ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટ સાથે જોડાયેલી ક્વાન્ટમ શોધ માટે મળ્યો નોબેલ 2025નો ફિઝિક્સનો નોબેલ જૉન ક્લાર્ક, મિશેલ એચ. ડેવોરેટ અને જૉન એમ. માર્ટિનિસને આપવામાં આવ્યો હતો. તેમને એવી શોધ માટે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં ક્વાન્ટમ દુનિયાના નિયમોને ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટમાં જોવામાં આવ્યા. વૈજ્ઞાનિકોએ દર્શાવ્યું કે ક્વાન્ટમ દુનિયામાં થતી ઘટનાઓ માત્ર અત્યંત નાની વસ્તુઓમાં જ નહીં, પરંતુ ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટમાં પણ જોઈ શકાય છે. આ શોધથી ક્વાન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ જેવી નવી તકનીકોને સમજવામાં અને આગળ વધારવામાં મદદ મળી.