અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પૂર્વ અમેરિકન સૈનિક નિદાલ હસનને ગોળી મારીને મોતની સજા આપવાનો આદેશ આપ્યો છે. પેન્ટાગોને સોમવારે આ માહિતી આપી હતી. જો હસનની સજા લાગુ થશે, તો 1961 પછી અમેરિકાની સૈન્ય ન્યાય વ્યવસ્થા હેઠળ મોતની સજા મેળવનાર તે પ્રથમ વ્યક્તિ હશે. સૈન્ય વ્યવસ્થામાં છેલ્લે પ્રાઇવેટ જૉન એ. બેનેટને મોતની સજા આપવામાં આવી હતી. હસને 2009માં ટેક્સાસના સૈન્ય મથક પર ધાર્મિક નારા લગાવતા ગોળીબાર કર્યો હતો, જેમાં 13 લોકોનાં મોત થયાં હતાં. હુમલા બાદ સ્વીકાર્યું- જેહાદ માટે કર્યો હતો 5 નવેમ્બર 2009ના રોજ સેનાના મનોચિકિત્સક મેજર નિદાલ હસન પિસ્તોલ લઈને ફોર્ટ હૂડ સૈન્ય મથકે પહોંચ્યો અને સૈનિકો તથા અન્ય લોકો પર અચાનક ગોળીબાર કરી દીધો. અમેરિકાના સૈન્ય મથક પર થયેલો આ સૌથી ઘાતક સામૂહિક ગોળીબાર હતો. તે સમયે અમેરિકા અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાકમાં યુદ્ધ લડી રહ્યું હતું. હસને બાદમાં કહ્યું હતું કે તે આ યુદ્ધોને ગેરકાયદેસર અને અનૈતિક માનતો હતો અને જેહાદ માટે હુમલો કર્યો હતો. ગોળીબારમાં હસન પણ ઘાયલ થયો અને કમરથી નીચેનો ભાગ લકવાગ્રસ્ત થઈ ગયો. સૈન્ય કોર્ટમાં તેણે હત્યાઓની વાત સ્વીકારી. 2013માં તેને અગાઉથી હત્યાનું કાવતરું ઘડવા અને હત્યાના પ્રયાસના કુલ 45 કેસોમાં દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો. હસને હુમલા અંગે કોઈ અફસોસ વ્યક્ત કર્યો નહોતો. સૈન્ય માનસિક સ્વાસ્થ્ય પેનલ સમક્ષ તેણે કહ્યું કે તે ઇચ્છતો હતો કે હુમલામાં તેનું પણ મૃત્યુ થઈ જાય, જેથી તે શહીદ બની શકે. તેણે તો એમ પણ કહ્યું કે મૃત્યુદંડ મળ્યા બાદ પણ તે પોતાને શહીદ માનશે. હુમલા પહેલાં ધાર્મિક વિચારો કટ્ટર બની ગયા હતા મેજર હસનનો જન્મ વર્જિનિયાના આર્લિંગ્ટનમાં પેલેસ્ટિનિયન મૂળના મુસ્લિમ માતા-પિતાના ઘરે થયો હતો. તેણે વર્જિનિયા ટેકમાં અભ્યાસ કર્યો અને 1997માં સૈન્ય મેડિકલ સ્કૂલની ટ્રેનિંગ શરૂ કરી. હુમલા પહેલાંનાં કેટલાંક વર્ષોમાં ઇસ્લામ અંગેના તેના વિચારો વધુ કટ્ટર બનતા ગયા હતા. પેન્ટાગોનના પ્રવક્તા સીન પાર્નેલે પોતાના નિવેદનમાં હસનના જિહાદી હેતુનો ઉલ્લેખ કરીને તેને આતંકવાદી ગણાવ્યો હતો. જોકે, હસન પર આતંકવાદ સંબંધિત કલમો હેઠળ કેસ ચલાવવામાં આવ્યો ન હતો. રાષ્ટ્રપતિ બુશે પણ સૈન્ય કેદીની મૃત્યુદંડની સજા મંજૂર કરી હતી રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશે 2008માં પ્રાઇવેટ રોનાલ્ડ એ. ગ્રેની મૃત્યુદંડની સજા મંજૂર કરી હતી. ગ્રેને 1980ના દાયકામાં બળાત્કાર અને હત્યાઓમાં દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ એક જજે તેની મૃત્યુદંડની સજા પર રોક લગાવી દીધી હતી. જજે કહ્યું હતું કે ગ્રેને ફેડરલ કોર્ટમાં અપીલ કરવા માટે વધુ સમય મળવો જોઈએ. 2026 સુધી ગ્રે સૈન્યની ડેથ રોમાં જ છે. અમેરિકન સૈન્યની ડેથ રોમાં હાલમાં ચાર કેદીઓ મોતની સજાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. સૈન્ય વ્યવસ્થામાં કોઈ કેદીને ત્યાં સુધી મોતની સજા આપી શકાતી નથી, જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રપતિ પોતે તે સજાની પુષ્ટિ ન કરે. હસનના કિસ્સામાં ટ્રમ્પની મંજૂરી બાદ હવે સેનાના સચિવે સજાની તારીખ અને સ્થળ નક્કી કરવાના છે. ત્યાર બાદ પણ કાનૂની અપીલને કારણે સજા પર રોક લાગી શકે છે. ગોળી મારીને અત્યાર સુધીમાં ફક્ત 6 લોકોને મોતની સજા અમેરિકામાં મોતની સજા આપવાની સૌથી સામાન્ય રીત ઈન્જેક્શન છે. 1976માં મોતની સજા ફરી શરૂ થયા બાદ અત્યાર સુધીમાં 1488 લોકોને ઈન્જેક્શન દ્વારા મોતની સજા આપવામાં આવી છે. તેની સરખામણીએ ગોળી મારીને ફક્ત 6 લોકોને મોતની સજા આપવામાં આવી છે. એટલે કે અમેરિકામાં આ રીત અત્યંત દુર્લભ છે.