વૃંદાવનના જાણીતા સંત પ્રેમાનંદ મહારાજ તેમના આધ્યાત્મિક વિચારો અને સરળ જીવનશૈલી માટે જાણીતા છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેમનો કેલિકુંજ આશ્રમ અનેક ગંભીર આરોપો અને વિવાદોને કારણે ચર્ચામાં છે.

પહેલા આ આશ્રમના ચોથા માળેથી એક શિષ્યે આત્મહત્યા કરી લેતા આ ઘટનાની દેશભરમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે. ત્યારબાદ એક બાળક ગુમ થયાનો દાવો કરતાં તેના પરિવારજનોએ ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો. બીજી તરફ, દિનેશ ફલાહારી મહારાજે આશ્રમમાં બિલ્ડર લોબીની દખલગીરી અને આંતરિક જૂથવાદના ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે.

ફલાહારી મહારાજે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ક્રિકેટર વિરાટ કોહલી અને તેમની પત્ની અનુષ્કા શર્માને લોકપ્રિયતા વધારવા માટે ₹5 કરોડ આપીને આશ્રમમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, વિરાટ કોહલીના પ્રવક્તાએ આ દાવાને ખોટો અને પાયાવિહોણો ગણાવ્યો હતો.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને કારણે સંત પરંપરા અને બાબાઓ સાથે જોડાયેલા અગાઉના વિવાદો ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે.

બાગેશ્વર ધામના ધીરેન્દ્ર શાસ્ત્રી

મધ્યપ્રદેશના છતરપુર સ્થિત બાગેશ્વર ધામના પીઠાધીશ્વર ધીરેન્દ્ર કૃષ્ણ શાસ્ત્રી પોતાના દિવ્ય દરબાર અને નિવેદનોને કારણે ઘણીવાર ચર્ચામાં રહે છે. તેમના પર અનેક વખત અંધશ્રદ્ધા ફેલાવવા અને ચમત્કારના નામે લોકોને ગેરમાર્ગે દોરવાના આરોપો લાગ્યા છે. અંધશ્રદ્ધા નિર્મૂલન સમિતિઓએ પણ તેમના દાવાઓને પડકાર્યા છે. આ ઉપરાંત, ધીરેન્દ્ર શાસ્ત્રીએ નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના નારા પરથી પ્રેરિત થઈ ભારતને હિન્દુ રાષ્ટ્ર બનાવવાની વાત કરી હતી, જેને લઈને રાજકીય અને સામાજિક સ્તરે ચર્ચા થઈ હતી.

સત્ય સાંઈ બાબા

આંધ્રપ્રદેશના પુટ્ટપર્થીથી જાણીતા થયેલા સત્ય સાંઈ બાબા હવામાંથી ભસ્મ, સોનાની ચેન અને ઘડિયાળો પ્રગટ કરવાના પોતાના ચમત્કારો માટે જાણીતા હતા. જોકે, તેમના જીવનકાળ દરમિયાન તેમના પર જાતીય શોષણ જેવા ગંભીર આરોપો પણ લાગ્યા હતા, જેને તેમણે હંમેશા નકારી કાઢ્યા હતા. આ મુદ્દો માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ બ્રિટનની સંસદમાં પણ ચર્ચાયો હતો. બ્રિટિશ સાંસદ ટોની કોલમેન અને પૂર્વ મંત્રી ટોમ સેક્રિલે આ મુદ્દો ત્યાં ઉઠાવ્યો હતો. વિદેશમાં પણ તેમની સામે કોર્ટમાં કેસ દાખલ થયા હતા.

નિર્મલ બાબા

ટીવી જાહેરાતો અને પોતાના ‘થર્ડ આઈ’ સમાગમો દ્વારા રાતોરાત જાણીતા થયેલા નિર્મલ બાબા પોતાના અલગ પ્રકારના ઉપાયો માટે ચર્ચામાં રહેતા હતા. તેઓ સમોસાની ચટણી બદલવા અથવા ચોક્કસ રંગનાં કપડાં પહેરવા જેવી સલાહ આપીને કૃપા મળવાનો દાવો કરતા હતા. વિવાદ ત્યારે વધ્યો જ્યારે ડાયાબિટીસના એક દર્દીને તેમણે ખીર ખાવાની સલાહ આપી હોવાનો મામલો સામે આવ્યો. દર્દીએ તેમના કહેવાથી ખીર ખાધી અને તેનું બ્લડ શુગર ખતરનાક સ્તરે વધી ગયું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેની તબિયત બગડતાં નિર્મલ બાબાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

આ ઉપરાંત, ભારત અને વિદેશમાં તેમની સામે છેતરપિંડીની અનેક ફરિયાદો પણ નોંધાઈ હતી.

ડેરા સચ્ચા સૌદાના વડા ગુરમીત રામ રહીમ

હરિયાણાના સિરસા સ્થિત ડેરા સચ્ચા સૌદાના વડા ગુરમીત રામ રહીમને 2017માં જાતીય શોષણના કેસમાં દોષિત ઠેરવી સજા ફટકારવામાં આવી હતી. તેઓ હાલમાં રોહતકની સુનરિયા જેલમાં સજા ભોગવી રહ્યા છે, જોકે તેઓ અવારનવાર પેરોલ પર છુટતા રહે છે. રામ રહીમ પર આશ્રમની સાધ્વીઓના જાતીય શોષણ ઉપરાંત સાધુઓની બળજબરીથી નસબંધી કરાવવાના પણ ગંભીર આરોપો લાગ્યા હતા.

વર્ષ 2017માં કોર્ટ દ્વારા તેમને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા બાદ તેમના સમર્થકોએ પંચકુલામાં ભારે હિંસા અને તોફાન કર્યા હતા. આ ઘટનામાં 38 લોકોનાં મોત થયા હતા.

રાધે માં

પંજાબના હોશિયારપુરમાં જન્મેલા સુખવિંદર કૌર એટલે કે રાધે માંએ 17 વર્ષની ઉંમરે લગ્ન કર્યા બાદ આધ્યાત્મિક માર્ગ અપનાવ્યો હતો. રામદીન દાસ પાસેથી દીક્ષા લીધા બાદ તેમણે મુંબઈમાં પોતાનો વિશાળ દરબાર શરૂ કર્યો હતો. વર્ષ 2015માં મિની સ્કર્ટ પહેરેલી તેમની કેટલીક તસવીરો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ હતી. ત્યારબાદ તેમના કેટલાક ભક્તોએ તેમની સામે છેતરપિંડીનો કેસ દાખલ કર્યો હતો. તેમના પર મુંબઈમાં એક વેપારીના બંગલા પર ગેરકાયદે કબજો કરવાનો અને પોતાના સત્સંગમાં અશ્લીલ વર્તનને પ્રોત્સાહન આપવાનો પણ આરોપ લાગ્યો હતો.

ચંદ્રાસ્વામી

દિવંગત ચંદ્રાસ્વામીને દેશના સૌથી શક્તિશાળી અને વિવાદાસ્પદ તાંત્રિકોમાંના એક માનવામાં આવતા હતા. તેમના પ્રભાવનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે તેઓ પૂર્વ વડાપ્રધાન પી.વી. નરસિંહ રાવના નજીકના સલાહકાર હતા. પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીની હત્યાના કાવતરાની તપાસ દરમિયાન પણ ચંદ્રાસ્વામીનું નામ સામે આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, તેમના પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે હથિયારોની દલાલી, ગેરકાયદે હવાલા વ્યવહાર અને ફોરેન એક્સચેન્જ રેગ્યુલેશન એક્ટ (FERA)ના ઉલ્લંઘન જેવા ગંભીર કેસ નોંધાયા હતા.

વિશ્વના અનેક દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો સાથે તેમના સીધો સંપર્ક હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવતો હતો.

રામપાલના ગંભીર આરોપો

હરિયાણાના સિંચાઈ વિભાગમાં જુનિયર એન્જિનિયર તરીકે કામ કરતા રામપાલે 18 વર્ષની સરકારી નોકરી છોડીને આધ્યાત્મિક માર્ગ અપનાવ્યો હતો. તેમણે હિસારમાં સતલોક આશ્રમની સ્થાપના કરી હતી. બાદમાં પોલીસે તેમના આશ્રમમાં કાર્યવાહી કરી ત્યારે ત્યાંથી મોટી માત્રામાં ગેરકાયદે હથિયારો, દારૂગોળો અને વાંધાજનક દવાઓ મળી આવી હતી. તપાસ દરમિયાન આશ્રમની અંદર ગેરકાયદે ગર્ભપાત કેન્દ્ર ચલાવવામાં આવતું હોવાનો પણ ખુલાસો થયો હતો.

પોલીસ સાથે હિંસક અથડામણ બાદ રામપાલની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

નિત્યાનંદ સ્વામી

દક્ષિણ ભારતના સ્વઘોષિત ધર્મગુરુ સ્વામી નિત્યાનંદ વર્ષ 2010માં એક અભિનેત્રી સાથે જોડાયેલી કથિત અશ્લીલ સીડી સામે આવ્યા બાદ મોટા વિવાદમાં ફસાયા હતા. ફોરેન્સિક તપાસમાં આ સીડી અસલી હોવાનું સામે આવ્યું હતું, જોકે આશ્રમ દ્વારા અમેરિકાની લેબોરેટરીના અહેવાલનો હવાલો આપીને તેને બનાવટી ગણાવવામાં આવી હતી. નિત્યાનંદની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બાદમાં તેઓ જામીન પર બહાર આવ્યા હતા. તેમના બેંગલુરુ સ્થિત આશ્રમમાં દરોડા દરમિયાન પોલીસે ગાંજો અને કેટલીક વાંધાજનક વસ્તુઓ મળી હોવાનો દાવો કર્યો હતો.

બાદમાં તેઓ દેશ છોડીને ચાલ્યા ગયા હતા અને પોતાનું અલગ ટાપુ ‘કૈલાસા’ બનાવ્યાનો દાવો કર્યો હતો.

ભીમાનંદ

દિલ્હીમાં પોતાને ‘ઇચ્છાધારી સંત’ ગણાવતા સ્વામી ભીમાનંદ પોતાના પ્રવચનો દરમિયાન નાગિન ડાન્સ કરવા માટે ચર્ચામાં હતા. તેમનું સાચું નામ શિવમૂર્ત દ્વિવેદી હતું. આધ્યાત્મિક માર્ગ અપનાવતા પહેલાં તેઓ એક ફાઇવ સ્ટાર હોટલમાં સુરક્ષા ગાર્ડ તરીકે કામ કરતા હતા. વર્ષ 1997માં દિલ્હી પોલીસે લાજપત નગર વિસ્તારમાં તેમને સેક્સ રેકેટ ચલાવવાના આરોપમાં ધરપકડ કરી હતી.

તેમના પર ધાર્મિક સમાગમો અને પ્રવચનોની આડમાં મહિલાઓ અને યુવતીઓને લલચાવીને દેહવ્યવસાયના ધંધામાં ધકેલવાનો આરોપ હતો.