7 ઑક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસના આશરે 6 હજાર લડાકાઓએ ઇઝરાઇલ પર હુમલો કર્યો. લોકોને ઘરો અને બંકરોમાં મારી નાખવામાં આવ્યા, અનેક લોકોને જીવતા સળગાવી દેવામાં આવ્યા અને 250થી વધુ લોકોને બંધક બનાવીને ગાઝા લઈ જવામાં આવ્યા. આશરે 1,200 લોકો માર્યા ગયા. તેના જવાબમાં ઇઝરાઇલે ગાઝા પર હુમલો શરૂ કરી દીધો. ત્રણ વર્ષ બાદ પણ 7 ઑક્ટોબરની અસર માત્ર યુદ્ધ પૂરતી સીમિત નથી. આ હુમલાએ ઇઝરાઇલની રાજનીતિનો એજન્ડા પણ બદલી નાખ્યો છે. ઇઝરાઇલમાં 27 ઑક્ટોબરે સામાન્ય ચૂંટણી યોજાવાની છે. અગાઉ મોંઘવારી, ઘરોની કિંમતો અને નેતન્યાહૂ વિરુદ્ધના કેસ જેવા મુદ્દાઓ ચૂંટણીલક્ષી ચર્ચામાં મુખ્ય હતા. હવે સુરક્ષા, હમાસ, સેના અને પેલેસ્ટાઇનનો પ્રશ્ન સૌથી ઉપર છે. આનો ફાયદો પહેલેથી જ મજબૂત દક્ષિણપંથી રાજનીતિને મળ્યો છે. જોકે વડાપ્રધાન નેતન્યાહૂના હારવાનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. બીજી તરફ ડાબેરી પક્ષો નબળા પડ્યા છે અને આરબ પક્ષો માટે સરકાર બનાવવામાં અગાઉ જેવી કિંગમેકરની ભૂમિકા ભજવવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. ગાઝા યુદ્ધ પછી દેશમાં પ્રથમ ચૂંટણી, હમાસના હુમલા બાદ આ દેશમાં યોજાતી આ પહેલી રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી છે. આ ચૂંટણીમાં સવાલ માત્ર એટલો નથી કે નેતન્યાહૂ ફરી વડાપ્રધાન બનશે કે નહીં. ત્રણ વર્ષ પહેલાં જે હુમલાએ ઇઝરાયલની રાજનીતિ બદલી નાખી હતી, હવે એ જ હુમલા માટે નેતન્યાહૂની સરકાર પાસેથી જવાબ પણ માગવામાં આવી રહ્યો છે. હુમલા સમયે નેતન્યાહૂ જ વડાપ્રધાન હતા અને તેમના પર સુરક્ષામાં થયેલી ચૂકની જવાબદારી સ્વીકારવા દબાણ છે. તેમની મુશ્કેલી એ છે કે આ વખતે તેમને પૂર્વ સેનાપ્રમુખ ગાદી આઇઝેનકોટ તરફથી સીધો પડકાર મળી રહ્યો છે. તાજેતરના ઘણા સર્વેક્ષણોમાં આઇઝેનકોટની પાર્ટી નેતન્યાહૂની લિકુડની બરાબર અથવા તેનાથી આગળ દેખાઈ રહી છે. એક તાજા સર્વેક્ષણમાં લિકુડને આશરે 22-23 અને આઇઝેનકોટની પાર્ટીને આશરે 22 બેઠકો મળતી દેખાઈ રહી છે. બીજી તરફ, નેતન્યાહૂ સાથે રહેલા દક્ષિણપંથી પક્ષોનું સમગ્ર ગઠબંધન પણ બહુમતીથી પાછળ છે. તાજેતરના સર્વેક્ષણોના સરેરાશમાં તેમના ગઠબંધનને આશરે 52-55 બેઠકો મળી રહી છે, જ્યારે સરકાર બનાવવા માટે 61 બેઠકોની જરૂર છે. જમણેરી પક્ષ પહેલેથી જ મજબૂત હતો, 7 ઑક્ટોબર પછી વધુ મજબૂત બન્યો ઇઝરાયેલમાં જમણેરી પક્ષ 7 ઑક્ટોબર પહેલાંથી જ મજબૂત હતો. નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટી અને ધાર્મિક-રાષ્ટ્રવાદી પક્ષો પહેલેથી જ સરકારમાં હતા. પરંતુ હમાસના હુમલા પછી સુરક્ષાનો મુદ્દો સૌથી મોટો બની ગયો. દક્ષિણપંથી નેતાઓ સતત કહેવા લાગ્યા કે ઇઝરાઇલને હમાસ અને પેલેસ્ટિનિયનો વિરુદ્ધ કડક વલણ રાખવું જોઈએ. ઇતામાર બેન-ગ્વિર અને બેઝેલ સ્મોટ્રિચ જેવા નેતાઓને આ મુદ્દે પોતાની વાત રજૂ કરવા માટે વધુ જગ્યા મળી. પેલેસ્ટિની રાજ્યનો વિરોધ, વેસ્ટ બેન્કમાં યહૂદી વસાહતોનું સમર્થન અને પેલેસ્ટિનિયનો વિરુદ્ધ કડક નીતિ જેવા મુદ્દાઓ હવે ઇઝરાઇલની રાજનીતિમાં વધુ ખુલ્લેઆમ ઉઠાવવામાં આવવા લાગ્યા છે. ડાબેરી પક્ષો પહેલાં શાંતિની વાત કરતા હતા, હવે સુરક્ષા-આતંકવાદની વાત કરે છે 3 વર્ષ પહેલાં ઇઝરાઇલની ડાબેરી રાજનીતિમાં લેબર પાર્ટી અને મેેરેટ્ઝ સૌથી અગ્રણી નામો હતાં. બંને પક્ષો પેલેસ્ટિનને માન્યતા આપવા અને શાંતિની વાત કરતા હતા. મેરેત્ઝ તો વેસ્ટ બેંકના કબજાવાળા વિસ્તારોમાંથી ઇઝરાઇલની વાપસીની પણ હિમાયત કરતી હતી. પરંતુ 7 ઑક્ટોબરના હુમલા પછી આ રાજકારણ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયું. હમાસના હુમલાએ ઇઝરાઇલના સમાજમાં સુરક્ષા અને આતંકવાદના મુદ્દાને સૌથી ઉપર લાવી દીધો. આ બદલાવ વચ્ચે લેબર અને મેરેત્ઝે 2024માં મળીને ‘ધ ડેમોક્રેટ્સ’ પાર્ટી બનાવી. તેનું નેતૃત્વ ભૂતપૂર્વ સૈન્ય અધિકારી યાઇર ગોલાન કરી રહ્યા છે. ડાબેરી પાર્ટી હજુ પણ પેલેસ્ટિનિયનો સાથે રાજકીય ઉકેલ અને વેસ્ટ બેંકના વિલયને રોકવાની વાત કરે છે, પરંતુ સાથે જ હમાસના શાસનનો અંત લાવવા અને ઇઝરાઇલની સુરક્ષા મજબૂત કરવા પર પણ ભાર મૂકે છે. આ જ ઇઝરાઇલના રાજકારણમાં આવેલો સૌથી મોટો બદલાવ છે. સુરક્ષાનો મુદ્દો હવે માત્ર જમણેરી રાજકારણની ઓળખ રહ્યો નથી; નેતન્યાહૂનો વિરોધ કરતી પાર્ટીઓ પણ હવે આ સવાલનો જવાબ આપ્યા વિના ચૂંટણી લડી શકતી નથી. અરબ પાર્ટીઓ પહેલાં કિંગમેકર બનતી હતી, હવે અછૂત બની ગઈ છે ઇઝરાઇલની રાજનીતિમાં અરબ પાર્ટીઓની તાકાતનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ 2021માં જોવા મળ્યું. તે ચૂંટણીમાં કોઈપણ જૂથને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી 61 બેઠકો મળી નહોતી. નેતન્યાહૂ સૌથી મોટા નેતા તો રહ્યા, પરંતુ બહુમતી મેળવી શક્યા નહોતા. ત્યાર બાદ તેમના વિરોધમાં ઊભેલા અલગ-અલગ પક્ષોએ હાથ મિલાવી લીધા. જમણેરી નેતા નફ્તાલી બેનેટ અને સેન્ટરના નેતા યાઇર લાપિડે ગઠબંધન બનાવ્યું. તેમાં ડાબેરી અને જમણેરી પક્ષો ઉપરાંત મન્સૂર અબ્બાસની અરબ પાર્ટી રાઅમ પણ સામેલ થઈ. રાઅમની 4 બેઠકોના સમર્થનથી સરકાર બની. આ રીતે લગભગ 12 વર્ષથી વડાપ્રધાન રહેલા નેતન્યાહૂ સત્તાની બહાર થઈ ગયા. ઇઝરાયેલમાં પહેલી વાર કોઈ આરબ પાર્ટી સરકાર બનાવનાર ગઠબંધનનો ભાગ બની. 2026માં તસવીર અલગ છે. હાલના સર્વેક્ષણોમાં આરબ પાર્ટીઓને લગભગ 13 બેઠકો મળતી દેખાઈ રહી છે. આરબ પાર્ટીને સરકારમાં સામેલ કરવી રાજકીય રીતે ઘણી વધુ મુશ્કેલ બની ગઈ છે. આવું કરવાથી પાર્ટીને યહૂદી મતદારોના ગુસ્સાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. એટલે કે 2021માં આરબ પાર્ટીઓ નેતન્યાહૂને સત્તાની બહાર કરવા માટે ‘કિંગમેકર’ બની હતી. 2026માં તેમની પાસે ફરી સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી બેઠકો હોઈ શકે છે, પરંતુ 7 ઑક્ટોબર પછી બદલાયેલા રાજકીય વાતાવરણમાં તેમને સાથે લેવા વધુ મુશ્કેલ બની ગયું છે.