ઈરાન પર હુમલો કરીને અમેરિકા પોતાની સૈન્ય શક્તિ બતાવવા માંગતું હતું, પરંતુ હવે આ જ યુદ્ધ તેના માટે નવી મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી રહ્યું છે. ઈરાની હુમલાઓ બાદ અમેરિકાને મિડલ ઈસ્ટમાં પોતાની સૈન્ય તૈનાતીમાં ફેરફાર કરવો પડ્યો છે. હવે બ્રિટનના એક એરબેઝ પરથી B-1 બોમ્બર વિમાનોને પણ અચાનક અમેરિકા પરત બોલાવી લેવામાં આવ્યા છે. અમેરિકાએ તેને સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ લેવામાં આવેલું સામાન્ય પગલું ગણાવ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ પણ તેને વધારે મહત્વ આપ્યું નથી. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાની ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ઈરાની હુમલાઓએ અમેરિકાને પોતાની સૈન્ય વ્યૂહરચના બદલવા માટે મજબૂર કર્યું છે. બહેરીન, કુવૈત, કતાર અને યુએઈમાં તૈનાત અમેરિકન સૈનિકોને હટાવવા પડ્યા છે. કેટલાક ઠેકાણાઓને થયેલા નુકસાન બાદ અમેરિકા તેમને ફરીથી બનાવવાને બદલે ઈરાનથી વધુ દૂર ખસેડવા અંગે વિચાર કરી રહ્યું છે. બ્રિટનમાંથી 12 બોમ્બર વિમાનો અચાનક શા માટે હટાવવામાં આવ્યાં? બ્રિટનના RAF ફેરફોર્ડ એરબેઝ પર અમેરિકાના 12 B-1 બોમ્બર વિમાનો તૈનાત હતા. આ વિમાનો લાંબા અંતર સુધી ઉડીને હુમલો કરવામાં સક્ષમ છે. પરંતુ અમેરિકન કમાન્ડરોને એવી માહિતી મળી કે ઈરાન સમર્થિત લોકો એરબેઝની વાડની બરાબર બહારથી ડ્રોન હુમલો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. આ નિર્ણય એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કે ફેરફોર્ડ એરબેઝ અમેરિકા અને બ્રિટન વચ્ચેના સૈન્ય સહયોગનું જૂનું કેન્દ્ર છે. તેને દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન 1944માં બનાવવામાં આવ્યું હતું. બ્રિટનનો એરબેઝ એકમાત્ર કિસ્સો નથી. ઈરાને મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકન સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર સતત ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા કર્યા. આ હુમલાઓ બાદ અમેરિકાએ બહરીન, કુવૈત, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને કતાર જેવા દેશોમાંથી પોતાના ઘણા સૈનિકોને હટાવ્યા. આ તમામ ઠેકાણાઓ ઈરાનની મિસાઇલ અને ડ્રોનની પહોંચમાં હતા. કુવૈતમાં આવેલા અમેરિકન ઠેકાણાઓને ભારે નુકસાન થયું. પોર્ટ શુએબા પર થયેલા હુમલામાં છ અમેરિકન સૈનિકો માર્યા ગયા. ઈરાની હુમલામાં અમેરિકન સેનાનું એક ઓપરેશન સેન્ટર પણ નષ્ટ થયું. અમેરિકન સૈનિકોને હોટેલ-ઓફિસોમાં રહેવું પડ્યું ઈરાની હુમલાઓની અસર એટલી ગંભીર હતી કે ઘણા અમેરિકન સૈનિકોને પોતાના લશ્કરી ઠેકાણાં છોડીને હોટેલો અને ઓફિસોમાં રહેવા જવું પડ્યું. અહીંથી અમેરિકા સામે નવી સમસ્યા ઊભી થઈ. ઈરાને અમેરિકન સૈનિકો ક્યાં રહેતા હતા તે શોધવાનું શરૂ કર્યું. કેટલાક સૈનિકો એવા હોટેલોમાં પણ રહેતા હતા, જ્યાં સુરક્ષા ખૂબ જ ઓછી હતી. ત્યાર બાદ ઈરાને આ સ્થળોને પણ નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું. સાઉદી અરેબિયામાં CIAના એક ઠેકાણાને પણ નુકસાન થયું. મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા જે 13 મોટા સૈન્ય ઠેકાણાઓનો ઉપયોગ કરતું હતું, તેમાંના ઘણા હુમલાઓ બાદ રહેવા અને કામ કરવા લાયક રહ્યા નથી. પેન્ટાગોનની અંદર હવે કેટલાક ઠેકાણાઓને ફરીથી બનાવવાને બદલે તેમને વધુ દૂર ખસેડવા પર વિચારણા થઈ રહી છે. ડ્રોન હુમલાએ અમેરિકાની વિચારસરણી બદલી નાખી આ યુદ્ધમાંથી અમેરિકાને એક નવી વાત સમજાઈ છે. પહેલાં માનવામાં આવતું હતું કે જો અમેરિકન સૈનિકો અને વિમાનોને દુશ્મનની મિસાઇલોની પહોંચથી દૂર રાખવામાં આવે, તો તેઓ સુરક્ષિત રહેશે. પરંતુ ડ્રોને આ વિચાર બદલી નાખ્યો છે. ડ્રોન નાના હોય છે, તેમને છુપાવવા સરળ હોય છે અને તેમનો ઉપયોગ ખૂબ દૂરથી પણ હુમલો કરવા માટે કરી શકાય છે. અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, યુક્રેને ગયા વર્ષે રશિયા સામે આવી જ વ્યૂહરચના અપનાવી હતી. તેણે ડ્રોનને ટ્રકોમાં છુપાવીને રશિયાની અંદર સુધી પહોંચાડ્યા અને ત્યાંથી તેમને ઉડાવીને લશ્કરી વિમાનો પર હુમલો કર્યો. હવે અમેરિકાને ડર છે કે આવી જ વ્યૂહરચનાનો ઉપયોગ તેના લશ્કરી મથકો સામે પણ થઈ શકે છે. ઈરાની સેના નબળી પડી, પરંતુ તેણે અમેરિકાને રોકી દીધું ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે શરૂઆતના હુમલાઓમાં ઈરાનની સંપૂર્ણ નૌકાદળનો નાશ થઈ ગયો છે અને તેની વાયુસેના પણ કામ કરવાની સ્થિતિમાં નથી. તેમ છતાં ઈરાને અમેરિકી સેનાને અનેક સ્થળોએ પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરી છે. આ જ આ યુદ્ધની સૌથી મોટી વિસંગતતા છે. ઈરાની સેનાને ભારે નુકસાન થયું છે, પરંતુ તે અમેરિકી સૈનિકોને ઈરાનની નજીક આવેલા ઠેકાણાઓ પર ટકી રહેવા દેતી નથી. અમેરિકી સૈનિકોને હવે પહેલાં કરતાં વધુ દૂર રહેવું પડી રહ્યું છે. અમેરિકા લાંબા સમયથી મિડલ ઈસ્ટમાં પોતાની સૈન્ય હાજરીને આ દલીલ સાથે યોગ્ય ઠેરવતું રહ્યું છે કે તેનાથી દુનિયાના મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો સુરક્ષિત રહે છે. પરંતુ હવે અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને લાલ સમુદ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવર માટે સંપૂર્ણ ગેરંટી આપી શકતું નથી. અમેરિકાને પોતાના સૈનિકોને વધુ દૂર લઈ જવા પડી શકે છે પેન્ટાગોન હવે ઇઝરાયલ અને જોર્ડનમાં નવા સૈન્ય મથકો બનાવવાની વિચારણા કરી રહ્યું છે. પરંતુ આ સરળ કામ નથી. નવા મથકો માટે અમેરિકી કોંગ્રેસ પાસેથી નાણાં લેવા પડશે. ત્યારબાદ બાંધકામ અને તૈયારીમાં ઘણા વર્ષો લાગી શકે છે. આ દરમિયાન અમેરિકાએ પોતાના હાલના સૈનિકો અને હથિયારોને અન્ય સુરક્ષિત મથકો પર રાખવા પડશે. આ જ કારણ છે કે અમેરિકા હવે પોતાના દેશની અંદર પણ એક મોટા નવા સૈન્ય મથકની યોજના અંગે વિચારી રહ્યું છે. રક્ષા મંત્રી પીટ હેગસેથે તાજેતરમાં અમેરિકી સૈનિકો સાથે વાત કરતાં મિડલ ઈસ્ટમાં ક્ષતિગ્રસ્ત મથકોને બદલે અમેરિકાની અંદર નવો મોટો બેઝ બનાવવાની વાત કરી હતી. સૌથી મોટો સવાલ: શું અમેરિકા હજુ પણ પહેલાં જેવું વર્ચસ્વ ધરાવે છે? અમેરિકા સામે હવે ત્રણ મોટી સમસ્યાઓ છે. અમેરિકા માટે આ માત્ર એક સૈન્ય સમસ્યા નથી. તેની રાજકીય અસર પણ થઈ શકે છે. ઈરાનને નબળું માનવામાં આવે છે, છતાં તેના હુમલાઓને કારણે અમેરિકાને પોતાના સૈનિકો અને વિમાનોને વારંવાર પાછળ હટાવવા પડી રહ્યા છે. તેથી અન્ય દેશોને એવો સંદેશ મળી શકે છે કે સીધી અમેરિકી સેના સાથે ટકરાવા બદલે તેના સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવીને પણ તેને પીછેહઠ કરવા માટે મજબૂર કરી શકાય છે. આ જ આ યુદ્ધની સૌથી મોટી વિપરીત અસર છે। ટ્રમ્પ ઈરાનને ઝુકાવવા માટે યુદ્ધમાં ઉતર્યા હતા। પરંતુ હવે અમેરિકાને જ એ નક્કી કરવું પડી રહ્યું છે કે ઈરાનની નજીક પોતાની સેનાને સુરક્ષિત કેવી રીતે રાખવી.