શ્રીલંકાના દરિયાકાંઠા નજીક આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં ઈરાનના 19 જહાજો ફસાયેલા છે. આ જહાજોમાં ખાદ્યપદાર્થો, પાણી અને ઈંધણની અછત ઊભી થઈ છે. તેમ છતાં શ્રીલંકા સરકાર હાલમાં તેમની મદદ કરવાથી દૂર રહી રહી છે. સરકારને ભય છે કે ઈરાની જહાજોને સહાય પૂરી પાડવાથી અમેરિકન પ્રતિબંધોનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. શ્રીલંકાનું કહેવું છે કે તે કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલાં પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં લેશે. શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા થુષારા રોડ્રિગોના જણાવ્યા મુજબ, આ જહાજો દેશના દરિયાકાંઠાથી લગભગ 24 નોટિકલ માઈલ દૂર ઊભા છે. જોકે, ઈરાની જહાજોની મદદ કરવા બદલ શ્રીલંકા વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે એવી અમેરિકાની કોઈ સત્તાવાર ચેતવણી હજુ સુધી મળી નથી. હોર્મુઝમાં અમેરિકન નાકાબંધી બાદથી ફસાયેલા જહાજો શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી વિજિતા હેરાથે સંડે ટાઇમ્સને જણાવ્યું કે આ ઈરાનના તેલ ટેન્કરો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, હોર્મુઝમાં અમેરિકાની નૌકાદળની નાકાબંધી ફરી શરૂ થયા બાદથી ડઝનબંધ ઈરાની જહાજો ફસાયેલા છે અને પોતાના દેશમાં પરત ફરી શકતા નથી. હોર્મુઝ પર્શિયન ખાડીને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. વિશ્વના મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંથી થતી સપ્લાયનો મોટો હિસ્સો આ જ દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. અમેરિકાએ શ્રીલંકા નજીક ઈરાની જહાજને ડુબાડ્યું હતું આ વર્ષે માર્ચમાં યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ શ્રીલંકાના કિનારા નજીક ઈરાનનું યુદ્ધજહાજ IRIS દેના ડુબાડી દીધું હતું. તેમાં 100થી વધુ સૈનિકો માર્યા ગયા હતા. આ ઘટના શ્રીલંકાના કિનારા નજીક બની હતી. રોયટર્સ મુજબ, ઈરાની ફ્રિગેટ શ્રીલંકાના ગાલે શહેરથી આશરે 19 નોટિકલ માઈલ દૂર ડૂબ્યું હતું. આ વિસ્તાર શ્રીલંકાના વિશિષ્ટ આર્થિક ક્ષેત્ર એટલે કે EEZમાં આવે છે. શ્રીલંકાના અમેરિકા અને ઈરાન, બંને સાથે વેપારી સંબંધો શ્રીલંકા માટે આ નિર્ણય સરળ નથી. દેશ હાલમાં આર્થિક સંકટમાંથી બહાર આવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે અને અમેરિકા તથા ઈરાન બંને તેના વેપારી ભાગીદાર છે. શ્રીલંકાને આર્થિક સંકટ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) પાસેથી રાહત પેકેજ અપાવવામાં અમેરિકાએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. અમેરિકાની મદદથી કૃષિ ક્ષેત્રને ખાદ્ય સંકટમાંથી બહાર લાવવાના પ્રયાસો પણ કરવામાં આવ્યા હતા. શ્રીલંકાના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, જહાજોને સામાન અને અન્ય સેવાઓ પૂરી પાડતી કંપનીઓ અમેરિકન પ્રતિબંધોના સંભવિત જોખમને લઈને સતર્ક છે. આવી સ્થિતિમાં સરકારને માનવતાવાદી જરૂરિયાતો અને અમેરિકા સાથેના પોતાના સંબંધો વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડી રહ્યું છે. શ્રીલંકા અગાઉ પણ ઈરાની જહાજને મદદ કરી ચૂક્યું છે લગભગ સાત મહિના પહેલાં અમેરિકન ટોર્પિડો હુમલામાં ઈરાનનું નૌકાદળનું જહાજ IRIS Dena ડૂબી ગયું હતું. આ ઘટનામાં 87 ઈરાની નૌસૈનિકોના મોત થયા હતા. આ જહાજ ભારતના આમંત્રણ પર આયોજિત નૌકાદળની કવાયતમાં ભાગ લીધા બાદ પોતાના દેશમાં પરત ફરી રહ્યું હતું. ત્યારબાદ બીજા એક ઈરાની જહાજને તકનીકી ખામીના કારણે શ્રીલંકાના બંદરે લાવવામાં આવ્યું હતું. તેના ઘાયલ નાવિકોની શ્રીલંકાની હોસ્પિટલોમાં સારવાર કરવામાં આવી હતી. જહાજમાંથી બચાવવામાં આવેલા લોકો અને ઘાયલ નાવિકોને બાદમાં સુરક્ષિત રીતે ઈરાન મોકલી દેવામાં આવ્યા હતા. નિષ્ણાતે કહ્યું- હુમલો થાય ત્યારે મદદ કરવી નૈતિક જવાબદારી આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના જાણકાર દયાન જયતિલકે કહ્યું કે શ્રીલંકા મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં છે અને તેની મદદ કરવાની પણ વ્યવહારિક મર્યાદાઓ છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, દુનિયાએ સમજવું જોઈએ કે શ્રીલંકા જાણીજોઈને સહાયનો ઇનકાર કરી રહ્યું નથી, પરંતુ તેને સાવચેતીપૂર્વક નિર્ણય લેવો પડી રહ્યો છે. જયતિલકેએ કહ્યું કે આ યુદ્ધજહાજો નથી, પરંતુ માલવાહક જહાજો છે, જે ઈરાનથી ચીન સુધી તેલ લઈ જતા હતા. જો આ જહાજો પર હુમલો થાય અને તેઓ મદદ માટે શ્રીલંકાના જળક્ષેત્રમાં આવે, તો તેમને તાત્કાલિક સહાય આપવી દેશની નૈતિક જવાબદારી હશે.