ઇઝરાયલમાં વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની ખુરશી પર સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. 27 ઓક્ટોબરે યોજાનારી ચૂંટણી પહેલાં આવેલા 4 મુખ્ય સર્વેમાંથી 2માં વિપક્ષી પક્ષ આગળ છે, જ્યારે એકમાં બંને પક્ષો બરાબરી પર છે અને એકમાં નેતન્યાહૂની પક્ષ આગળ છે. કોઈપણ સર્વેમાં એકપણ પક્ષને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી બેઠકો મળતી દેખાઈ રહી નથી. આવી સ્થિતિમાં ચૂંટણી બાદ સત્તાની ચાવી નાના પક્ષોના હાથમાં જઈ શકે છે. ઇઝરાયલની સંસદમાં કુલ 120 બેઠકો છે. સરકાર બનાવવા માટે કોઈપણ પક્ષને ઓછામાં ઓછા 61 બેઠકોનું સમર્થન જરૂરી છે. ચૂંટણી પહેલાં આવેલા ચાર મુખ્ય સર્વેમાં કોઈપણ પક્ષને આ આંકડો મળતો દેખાઈ રહ્યો નથી. ઇઝરાયલમાં ચૂંટણી પહેલાં લોકોના મત વહેંચાયેલા યેરુશલમના મહાને યેહુદા બજારમાં ચૂંટણીના પોસ્ટરો વચ્ચે 76 વર્ષીય ફળવિક્રેતા અબ્રાહમ લેવીને વિશ્વાસ છે કે નેતન્યાહૂ ફરી સરકાર બનાવશે. તેઓ કહે છે, ‘નેતન્યાહૂએ પોતાનું કામ પૂરું કરવાનું છે.’ પરંતુ આ જ શહેરની જાફા સ્ટ્રીટ પર દુકાનદાર ઇલ્ડાનો અભિપ્રાય અલગ છે. તેમનું કહેવું છે કે હમાસના હુમલાની જવાબદારી નેતન્યાહૂએ લેવી જોઈએ. તેલ અવિવના જાફા વિસ્તારમાં રહેતા તુર્ગેમાન પણ પરિવર્તન ઇચ્છે છે. તેઓ કહે છે કે તેઓ ગાદી આઇઝનકોટનું સમર્થન કરશે. લોકોના આ જુદા જુદા અભિપ્રાયો ઇઝરાયલના ચૂંટણી માહોલને દર્શાવે છે. અહીં કેટલાક લોકો નેતન્યાહૂને ફરી તક આપવા માગે છે, તો કેટલાક હમાસના હુમલા બાદ સરકારની જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ કરી રહ્યા છે. ઇઝરાયલમાં 7 ઑક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસના હુમલામાં આશરે 1,200 લોકો માર્યા ગયા હતા. ત્યારબાદ ગાઝામાં ઇઝરાયલી સૈન્ય કાર્યવાહી દરમિયાન 74 હજારથી વધુ પેલેસ્ટિનિયનોનાં મોત થઈ ચૂક્યાં છે. આશરે ત્રણ વર્ષ બાદ યોજાઈ રહેલી આ ચૂંટણીમાં સુરક્ષા, હમાસના હુમલાની જવાબદારી અને નેતન્યાહૂનું નેતૃત્વ મોટા મુદ્દા છે. હમાસના હુમલામાં પોતાના લોકોને ગુમાવનાર પરિવારો પણ વહેંચાયા 7 ઑક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસના હુમલામાં અનેક પરિવારોએ પોતાના લોકોને ગુમાવ્યા હતા. હવે ચૂંટણીમાં આવા પરિવારો વચ્ચે પણ નેતન્યાહૂને લઈને અલગ-અલગ મતો સામે આવી રહ્યા છે. કિબુત્ઝ બેરીની મેરાવના માતા-પિતા હુમલામાં માર્યા ગયા હતા. તેમનું માનવું છે કે જે સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન આટલો મોટો હુમલો થયો, તેને ફરીથી સત્તામાં આવવું જોઈએ નહીં. બીજી તરફ, નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટીનાં ઉમેદવાર તાલિક દેશને મજબૂત નેતૃત્વ ઈચ્છે છે. આથી સ્પષ્ટ છે કે હુમલાના પીડિતોના પરિવારો પણ આ પ્રશ્ન પર એકમત નથી કે આગામી સરકાર કોની હોવી જોઈએ. પેલેસ્ટીનને અલગ દેશ બનાવવાનો મુદ્દો ચૂંટણી ચર્ચાથી દૂર આ ચૂંટણીમાં પેલેસ્ટીનને અલગ દેશ બનાવવાનો મુદ્દો મુખ્ય યહૂદી પક્ષોની ચર્ચામાં વધુ સ્થાન મેળવી રહ્યો નથી. નેતન્યાહૂ પેલેસ્ટિની વિસ્તારો પર ઇઝરાયલનું સુરક્ષા નિયંત્રણ જાળવી રાખવાના પક્ષમાં છે. વિપક્ષી પક્ષો પણ સુરક્ષાના મામલે કડક વલણ ધરાવે છે. એટલે કે નેતન્યાહૂનો વિરોધ કરતા તમામ પક્ષો પેલેસ્ટાઇનના મુદ્દે તેમનાથી અલગ મત ધરાવતા નથી. સરકાર બદલવાની માગ હોવા છતાં સુરક્ષા અને પેલેસ્ટાઇનના ભવિષ્યને લઈને મોટા પક્ષો વચ્ચેના મતભેદ મર્યાદિત દેખાય છે. સર્વે મુજબ, વિપક્ષી મતદારોમાં 36% અને આરબ નાગરિકોમાં 57% લોકો બે-રાષ્ટ્ર ઉકેલનું સમર્થન કરે છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન બે અલગ-અલગ દેશ હશે. સરકાર બનાવવામાં આરબ પક્ષો અને નાના પક્ષોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ ઇઝરાયલમાં કોઈપણ જૂથને બહુમતી ન મળવાની સ્થિતિમાં નાના પક્ષો સરકાર બનાવવાનું સમીકરણ બદલી શકે છે. ચૂંટણી બાદ નેતન્યાહૂ અને વિપક્ષ, બંનેને સરકાર બનાવવા માટે અન્ય પક્ષોના સમર્થનની જરૂર પડી શકે છે. આપવામાં આવેલા અંદાજો મુજબ, કેટલાક નાના પક્ષોને 12થી 15 બેઠકો મળવાની શક્યતા છે. તેમાં રામ પક્ષને 5, સંયુક્ત આરબ યાદીને 7થી 9, ઓફર વિન્ટરની પાર્ટીને 5 અને હેન્ડેલ-ઝેલખાને 4 બેઠકો મળવાનો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. આ પક્ષોને કોનું સમર્થન મળે છે, તે ચૂંટણી બાદ સરકાર રચવા અંગેની ચર્ચામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જોકે, બેઠકોના આ અંદાજો કયા સર્વે સાથે સંકળાયેલા છે અને શું બધા આંકડા એક જ સર્વેના છે, તેની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે. 7 વર્ષ જૂના ભ્રષ્ટાચાર કેસમાં ચૂંટણીના 16 દિવસ પહેલાં કોર્ટમાં પહોંચ્યા નેતન્યાહૂ ચૂંટણી પહેલાં નેતન્યાહૂને ભ્રષ્ટાચારના મામલે પણ અદાલતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. રવિવાર, 11 ઑક્ટોબરે તેઓ આ મામલાની સુનાવણી માટે અદાલતમાં હાજર થયા. સુનાવણી દરમિયાન ઇઝરાયલના ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ અવિચાઈ મેન્ડેલબ્લિટે જુબાની આપી. મેન્ડેલબ્લિટે જ 2019માં નેતન્યાહૂ વિરુદ્ધ કેસ ચલાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો. તેમણે અદાલતને જણાવ્યું કે તેમની મંજૂરી વિના નેતન્યાહૂના તે સમયના ચીફ ઑફ સ્ટાફનો ફોન ટૅપ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે એક સમયે તેમને લાગ્યું હતું કે પોલીસ કોઈ અન્યના કહેવાથી કામ કરી રહી હતી. નેતન્યાહૂ પર ભ્રષ્ટાચારનો મામલો શું છે? નેતન્યાહૂ પર વેપારીઓ પાસેથી મોંઘી ભેટો લેવાના અને મીડિયા સંસ્થાઓને લાભ પહોંચાડવાના બદલામાં પોતાના પક્ષમાં સમાચાર પ્રકાશિત કરાવવાના આરોપો છે. 2019માં તેમની વિરુદ્ધ લાંચ, છેતરપિંડી અને વિશ્વાસઘાતના આરોપોમાં કેસ શરૂ થયો હતો. નેતન્યાહૂ આ આરોપોને નકારતા રહ્યા છે. આ મામલાની સુનાવણી અદાલતમાં ચાલુ છે.