રશિયા સાથે લગભગ 5 વર્ષથી યુદ્ધ લડી રહેલા યુક્રેન સામે હવે એક નવી મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. જે અમેરિકાના હથિયારો અને ગુપ્તચર માહિતીના આધારે યુક્રેનની સેના રશિયન હુમલાઓનો સામનો કરી રહી છે, એ જ દેશના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની સાથે ઊભેલા નજરે પડી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે માત્ર એક અઠવાડિયામાં એવા 4 પગલાં લીધાં, જેના કારણે યુક્રેનની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે. હવે સવાલ એ છે કે જો ટ્રમ્પે યુક્રેનને સૈન્ય મદદ અને ગુપ્તચર માહિતી આપવાનું બંધ કરી દીધું, તો ઝેલેન્સ્કીની સેનાનું શું થશે? શું યુક્રેન અમેરિકન મદદ વિના રશિયાનો સામનો કરી શકશે? અને ટ્રમ્પના બદલાયેલા વલણથી પુતિનને કેટલો ફાયદો મળી શકે છે? 9 ઑક્ટોબર: ડીઝલના વધેલા ભાવ માટે યુક્રેન યુદ્ધને જવાબદાર ઠેરવ્યું ટ્રમ્પે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને અમેરિકામાં ડીઝલના વધતા ભાવનું કારણ ગણાવ્યું. ત્યાર બાદ તેમણે રશિયન ડીઝલના વેચાણ પર લાગેલા પ્રતિબંધોમાં અસ્થાયી રાહત આપી. તેમનું કહેવું હતું કે તેનાથી ઇંધણના ભાવ ઘટાડવામાં મદદ મળશે. આ નિર્ણય એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે રશિયા તેલ અને ગેસના વેચાણથી મોટી કમાણી કરે છે. આ કમાણીથી તેને યુદ્ધનો ખર્ચ ઉઠાવવામાં પણ મદદ મળે છે. રશિયન ઇંધણના વેચાણમાં રાહત મળવાથી મોસ્કોને આર્થિક લાભ થઈ શકે છે. 10 ઓક્ટોબર: ઝેલેન્સ્કીને કહ્યું- નવા રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી કરો આગલા દિવસે ટ્રમ્પે સીધો ઝેલેન્સ્કીના નેતૃત્વ પર સવાલ ઉઠાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે યુક્રેને નવા રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી કરવી જોઈએ, જે રશિયા સાથે સમજૂતી કરીને યુદ્ધ સમાપ્ત કરી શકે. ટ્રમ્પનો આરોપ હતો કે ઝેલેન્સ્કી પાસે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની ઘણી તકો હતી, પરંતુ તેમણે તેનો લાભ લીધો નહીં. તેમનું કહેવું હતું કે યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિએ રશિયા સાથે સમજૂતીની દિશામાં આગળ વધવું જોઈએ. 11 ઓક્ટોબર: ઝેલેન્સ્કી સાથે વાત કર્યા વિના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત ત્રીજા દિવસે ટ્રમ્પે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં ઊર્જા ઠેકાણાઓ પરના હુમલા રોકવા માટે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી. ઊર્જા ઠેકાણાઓમાં વીજળી મથકો, તેલ રિફાઇનરી અને ઇંધણ સાથે સંકળાયેલા અન્ય મહત્વપૂર્ણ માળખાઓનો સમાવેશ થાય છે. રશિયા અને યુક્રેન બંને એકબીજાના ઊર્જા ઠેકાણાઓ પર હુમલા કરતા રહ્યા છે. આ હુમલાઓથી વીજળી પુરવઠો, ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને સૈન્ય અભિયાનો પર અસર પડે છે. પરંતુ ટ્રમ્પની જાહેરાત બાદ વિવાદ ઊભો થયો. ઝેલેન્સ્કીએ કહ્યું કે તેમને આ સમજૂતીની અગાઉથી કોઈ જાણકારી નહોતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે યુક્રેન રશિયાના ઊર્જા મથકો પરના હુમલા ત્યારે જ રોકશે, જ્યારે રશિયા પણ યુક્રેન પર આવા હુમલા બંધ કરશે. 13 ઑક્ટોબર: સ્ટારલિંક સર્વિસની સ્પીડ ઓછી કરી યુક્રેન જે ઇન્ટરનેટની મદદથી ઝડપી ડ્રોન ઉડાવીને રશિયામાં હુમલા કરી રહ્યું હતું, તેની સ્પીડ પર અચાનક લૉક લગાવી દેવામાં આવ્યું. અગાઉ આ ડ્રોન 200 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે હુમલા કરતા હતા. લૉક લાગ્યા બાદ તેમની ઝડપ 160 કિમી પ્રતિ કલાક રહી ગઈ. કોઈ ડ્રોન આ ઝડપથી વધુ ઝડપથી ઉડતું થતાં જ તેના પર લાગેલો ઇન્ટરનેટ સિગ્નલ કપાઈ જતો અને ડ્રોન નીચે પડવા લાગતું. ઝેલેન્સ્કીએ આ માટે મસ્કને જવાબદાર ઠેરવ્યા. બાદમાં મસ્કે આ જવાબદારીથી હાથ ખંખેરી નાખતાં કહ્યું કે આ અમેરિકન સરકાર કરી રહી છે. અમેરિકાએ મદદ રોકી દીધી તો યુક્રેનનું શું થશે? 1. મિસાઇલ હુમલાની ચેતવણી મળવામાં મુશ્કેલી: અમેરિકાની ગુપ્ત માહિતી યુક્રેનને રશિયન મિસાઇલોના હુમલા અંગે અગાઉથી ચેતવણી આપવામાં મદદ કરે છે. તેનાથી સૈનિકો અને સામાન્ય નાગરિકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ પહોંચવાનો સમય મળે છે. અમેરિકન માહિતી બંધ થવાથી આ વ્યવસ્થા નબળી પડી શકે છે. 2. પેટ્રિયોટ મિસાઇલોની અછત: યુક્રેન પેટ્રિયોટ મિસાઇલોની મદદથી રશિયન બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને તોડી પાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. જો અમેરિકા તેમનો પુરવઠો અટકાવી દે, તો યુક્રેનનાં શહેરો અને સૈન્ય મથકોની સુરક્ષા કરવી વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. 3. સૈન્ય અભિયાનો પર અસર: અમેરિકન સંચાર ટેક્નોલોજીમાં વિક્ષેપ આવવાથી ડ્રોન દ્વારા દેખરેખ રાખવી અને હુમલા કરવા, યુદ્ધભૂમિ પર સૈનિકોની હિલચાલ પર નજર રાખવી અને હુમલાઓની યોજના બનાવવામાં મુશ્કેલી પડશે. 4. રશિયા પર દબાણ બનાવવાની વ્યૂહરચના નબળી: યુક્રેન રશિયન તેલ રિફાઇનરીઓ અને ઊર્જા મથકો પર હુમલા કરીને રશિયાની આવક અને યુદ્ધ ક્ષમતાને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. જો અમેરિકા આ હુમલાઓનો વિરોધ કરે અને રશિયન ઇંધણના વેચાણ પર રાહત આપે, તો યુક્રેનની વ્યૂહરચના પર દબાણ વધી શકે છે. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે અમેરિકન મદદ બંધ થતાં જ યુક્રેન યુદ્ધ હારી જશે. યુક્રેને પોતાના દેશમાં હથિયારોનું ઉત્પાદન વધાર્યું છે અને યુરોપિયન દેશો પણ તેને સૈન્ય સહાય પૂરી પાડે છે. પરંતુ અમેરિકન ગુપ્તચર માહિતી અને કેટલાક વિશિષ્ટ હથિયારોનો સંપૂર્ણ વિકલ્પ તૈયાર કરવો સરળ નહીં હોય. ટ્રમ્પના નિર્ણયોથી રશિયાને શું ફાયદો? રશિયા માટે સૌથી મોટો ફાયદો એ હોઈ શકે છે કે યુક્રેન અને અમેરિકા વચ્ચે મતભેદ વધવાથી કીવ પર દબાણ વધશે. જો યુક્રેનને ગુપ્તચર માહિતી અને હથિયારો ઓછા મળે, તો તેને રશિયન હુમલાઓનો સામનો કરવામાં વધુ મુશ્કેલી પડી શકે છે. રશિયન ઈંધણના વેચાણ પર રાહત મળવાથી રશિયાને આર્થિક ફાયદો પણ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, ઊર્જા મથકો પરના હુમલા રોકવા માટેનું દબાણ યુક્રેનની તે વ્યૂહરચનાને નબળી પાડી શકે છે, જેના દ્વારા તે રશિયાની યુદ્ધ ક્ષમતાને નુકસાન પહોંચાડવા માગે છે. ટ્રમ્પે ઝેલેન્સ્કીનો સાથ છોડી દેવા પાછળનું કારણ શું છે? 1. યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે યુક્રેન પર દબાણ: ટ્રમ્પ ઇચ્છે છે કે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે વહેલી તકે સમજૂતી થાય. આ માટે તેઓ ઝેલેન્સ્કીને છૂટછાટો આપવા કહી રહ્યા છે. 2. રશિયા સાથે સંબંધો સુધારવાનો પ્રયાસ: ટ્રમ્પ રશિયા સાથે વાતચીત અને આર્થિક સંબંધોને આગળ વધારવા માગે છે. આનાથી યુક્રેનને મળતી અમેરિકન મદદ પર અસર થવાની આશંકા છે. 3. અમેરિકામાં તેલના ભાવ ઘટાડવા: યુક્રેન દ્વારા રશિયન તેલ રિફાઇનરીઓ પર કરવામાં આવેલા હુમલાઓથી નારાજ ટ્રમ્પે કહ્યું કે આ હુમલાઓને કારણે ડીઝલના ભાવ વધી રહ્યા છે. તેઓ રશિયા પાસેથી ડીઝલનો પુરવઠો વધારીને ભાવ ઘટાડવા માંગે છે. 4. પુતિન સાથે સમજૂતી કરવાનો પ્રયાસ: ટ્રમ્પે રશિયાને ડીઝલના વેપારની મંજૂરી આપવા અને ઝેલેન્સ્કી પર હુમલા રોકવા માટે દબાણ બનાવવા જેવા પગલાં લીધા છે. તેનાથી રશિયાને આર્થિક લાભ મળી શકે છે, જ્યારે યુક્રેનની સ્થિતિ નબળી પડવાની આશંકા છે.