ભારતીય રમતગમતના ઇતિહાસમાં કેટલાંક મેદાનો એવા છે, જે માત્ર મેચો માટે જ નહીં, પરંતુ અનેક યાદગાર ક્ષણો માટે પણ ઓળખાય છે. દિલ્હીના પહાડગંજ વિસ્તારમાં આવેલું કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમ આવું જ એક મેદાન છે. અહીં એથ્લેટ પાન સિંહ તોમરે રાષ્ટ્રીય રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો, રેલવેએ રણજી ટ્રોફીનો ખિતાબ જીત્યો હતો અને અનેક જાણીતા ક્રિકેટરોએ પોતાની રમતનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. પરંતુ હવે આ ઐતિહાસિક મેદાનના ભવિષ્ય સામે સવાલ ઊભા થયા છે. 2026-27ની રણજી ટ્રોફી સીઝન માટે રેલવેની ટીમે પોતાના ઘરઆંગણાની મેચો મુંબઈના બ્રેબોર્ન સ્ટેડિયમમાં રમવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ માત્ર મેદાન બદલવાની ઘટના નથી, પરંતુ રેલવે ક્રિકેટ સાથે દાયકાઓથી જોડાયેલા એક મેદાનના મહત્વમાં આવેલા ઘટાડાની પણ કહાની છે. 

પાન સિંહ તોમરે અહીં બનાવ્યો હતો રાષ્ટ્રીય રેકોર્ડ

કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમની સૌથી રસપ્રદ વાતોમાંની એક એ છે કે અહીં ક્રિકેટ ઉપરાંત એથ્લેટિક્સના ઇતિહાસની પણ મહત્વની ઘટના બની હતી. વર્ષ 1964માં પાન સિંહ તોમરે આ મેદાન પર 3000 મીટરની સ્ટીપલચેઝ દોડમાં રાષ્ટ્રીય રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. પાન સિંહ તોમરનું નામ આજે પણ રમતગમતના ચાહકોને યાદ છે. તેમના જીવન પર આધારિત ફિલ્મમાં અભિનેતા ઇરફાન ખાને તેમની ભૂમિકા ભજવી હતી. ફિલ્મની તૈયારી દરમિયાન ઇરફાન ખાન અને દિગ્દર્શક તિગ્માંશુ ધુલિયા આ સ્ટેડિયમની મુલાકાતે પણ આવ્યા હતા, જેથી પાન સિંહ તોમરના રમતજીવન સાથે જોડાયેલા વાતાવરણને સમજી શકે. આ રીતે કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમની ઓળખ માત્ર ક્રિકેટ પૂરતી મર્યાદિત રહી નહોતી. અહીં એથ્લેટિક્સ, ફૂટબોલ, હોકી, બોક્સિંગ અને બેડમિન્ટન જેવી રમતો પણ રમાતી હતી.

1954માં બન્યું, 1978માં મળ્યું નવું નામ

આ સ્ટેડિયમનું નિર્માણ 1954માં થયું હતું. શરૂઆતમાં તેને પહાડગંજ રેલવે સ્ટેડિયમ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. ત્યારબાદ 1978માં રેલવેના જાણીતા અધિકારી કરનૈલ સિંહના સન્માનમાં તેનું નામ બદલીને કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમ રાખવામાં આવ્યું. વર્ષો સુધી આ મેદાન રેલવેની ક્રિકેટ ટીમનું ઘર રહ્યું. અહીં રેલવેના કર્મચારીઓ, તેમના પરિવારો અને સ્થાનિક ક્રિકેટપ્રેમીઓ મેચ જોવા આવતા હતા. મેદાનની આસપાસ રેલવેની વસાહત હોવાથી ખેલાડીઓ અને દર્શકો વચ્ચે નજીકનો સંબંધ હતો. આ સ્ટેડિયમમાં સલિમ દુર્રાની જેવા જાણીતા ક્રિકેટર પણ રમ્યા હતા. તેમની રમત જોવા માટે મોટી સંખ્યામાં દર્શકો ઉમટતા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમોએ પણ અહીં પ્રેક્ટિસ કરી હતી.

2002માં રેલવેએ અહીં જીત્યો હતો રણજી ખિતાબ

કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમ રેલવે ક્રિકેટની એક મોટી સિદ્ધિનું સાક્ષી પણ રહ્યું છે. વર્ષ 2002માં રેલવેની ટીમે અહીં રણજી ટ્રોફીની ફાઇનલ રમીને પોતાના જ મેદાન પર ખિતાબ જીત્યો હતો. આ ઉપરાંત, 1997ના મહિલા ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ દરમિયાન શ્રીલંકા અને વેસ્ટ ઇન્ડિઝ વચ્ચેની મેચો પણ આ મેદાન પર રમાઈ હતી. આ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ભલે આ સ્ટેડિયમ મોટાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ મેદાનો જેટલું ભવ્ય ન હોય, પરંતુ ભારતીય ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં તેનું પોતાનું મહત્વ રહ્યું છે. 

પિચની સમસ્યાએ સ્ટેડિયમની મુશ્કેલી વધારી

સમય જતાં મોટા ક્રિકેટ મેદાનો અને આધુનિક સુવિધાઓનું મહત્વ વધ્યું. બીજી તરફ, કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમની સુવિધાઓ અને પિચની સ્થિતિને લઈને સવાલો ઊભા થવા લાગ્યા. વર્ષ 2012માં પિચની સ્થિતિ અંગે ફરિયાદો બાદ ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડે અહીં પોતાની ટૂર્નામેન્ટની મેચો યોજવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. ત્યારબાદ રેલવેની ટીમે ઘરઆંગણાની મેચો રમવા માટે બીજા મેદાનો શોધવા પડ્યા હતા. સુધારા પછી અહીં ફરી પ્રથમ કક્ષાનું ક્રિકેટ શરૂ થયું, પરંતુ મુશ્કેલીઓ પૂરી થઈ નહોતી. 2022-23ની રણજી ટ્રોફી સીઝનમાં રેલવે અને પંજાબ વચ્ચેની મેચ દરમિયાન પિચ પર બોલ અસમાન રીતે અને જોખમી ઊછળતો હતો. માત્ર 103 ઓવરની રમતમાં 24 વિકેટ પડી હતી. ઝડપી બોલિંગ સામે બેટિંગ કરવી મુશ્કેલ બની હતી અને કેટલાક ખેલાડીઓને ઈજાઓ પણ થઈ હતી. રેલવેના બેટ્સમેન અરિંદમ ઘોષની આંગળીમાં ફ્રેક્ચર થયું હતું. અમ્પાયરોએ પિચને જોખમી ગણાવીને બોર્ડને અહેવાલ મોકલ્યો હતો. ત્યારબાદ મેચ અટકાવીને બીજા દિવસે બીજી પિચ પર ફરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. રેલવેની બાકીની ઘરઆંગણાની મેચો પણ અન્ય મેદાનો પર ખસેડવામાં આવી હતી. 

હવે મુંબઈ બનશે રેલવેનું નવું ઘર

2026-27ની રણજી ટ્રોફી સીઝન માટે રેલવેની ટીમ પોતાની ઘરઆંગણાની મેચો મુંબઈના બ્રેબોર્ન સ્ટેડિયમમાં રમશે. આ નિર્ણય સાથે કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમ અને રેલવે ક્રિકેટ વચ્ચેનો લાંબા સમયનો સંબંધ વધુ નબળો પડ્યો છે. સ્ટેડિયમમાં અન્ય રમતોની પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રહી શકે છે અને અહીં ક્રિકેટ પણ રમાઈ શકે છે, પરંતુ ભારતીય ક્રિકેટ બોર્ડની ટૂર્નામેન્ટની મેચો માટે તેનું ભવિષ્ય અનિશ્ચિત છે.

એક સમયે જ્યાં ખેલાડીઓની સિદ્ધિઓ, રણજી ટ્રોફીની જીત અને દર્શકોના ઉત્સાહની યાદો જોડાયેલી હતી, ત્યાં હવે મેદાનની સુવિધાઓ અને પિચની સમસ્યાઓની ચર્ચા થાય છે. કરનૈલ સિંહ સ્ટેડિયમની કહાની ભારતીય રમતગમતને એક સવાલ પૂછે છે: શું ઐતિહાસિક મેદાનોને આધુનિક સુવિધાઓ આપીને ફરી રમતગમતના કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવી શકાય?

આ પણ વાંચો: PAK VS ENG: 154 રનમાં 9 વિકેટ, છતાં પાકિસ્તાન જીત્યું! શાદાબ-હારિસે ઇંગ્લેન્ડ પાસેથી જીત છીનવી લીધી