રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિનના નજીકના માનવામાં આવતા સર્બિયાના રાષ્ટ્રપતિ અલેક્ઝાન્ડર વુચિચને ચૂંટણીમાં હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. લગભગ બે વર્ષથી તેમના વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના ગઠબંધન ‘સ્ટુડન્ટ લિસ્ટ’એ ચૂંટણી જીતી લીધી છે. વિદ્યાર્થીઓ સરકારના ભ્રષ્ટાચાર અને સરમુખત્યારશાહી વલણ વિરુદ્ધ આંદોલન કરી રહ્યા હતા. વુચિચના જણાવ્યા અનુસાર, વિદ્યાર્થીઓના ગઠબંધનને સંસદની 250માંથી ઓછામાં ઓછી 135 બેઠકો મળી છે, જ્યારે તેમની પાર્ટીને લગભગ 105 બેઠકો મળવાની ધારણા છે. વુચિચ 2012થી સર્બિયાની રાજનીતિના સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓમાં સામેલ રહ્યા છે. તેઓ રાષ્ટ્રપતિ અને વડાપ્રધાન, બંને પદો પર રહી ચૂક્યા છે. વુચિચે હાર સ્વીકારતાની સાથે જ રાજધાની બેલગ્રેડમાં હજારો લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા. તેમાં મોટાભાગના યુવાનો હતા. લોકોએ સર્બિયાના ધ્વજ લહેરાવ્યા, ગાડીઓના હોર્ન વગાડ્યા અને ફટાકડા ફોડીને ઉજવણી કરી. વુચિચની હાર બાદ ઉજવણીની 3 તસવીરો નવેમ્બર 2024માં થયેલા અકસ્માત બાદ શરૂ થયેલું વિદ્યાર્થી આંદોલન નવેમ્બર 2024માં નોવી સાદ શહેરના એક રેલવે સ્ટેશનની છત ધરાશાયી થઈ ગઈ હતી. આ અકસ્માતમાં 16 લોકોનાં મોત થયા હતા. આ ઘટના બાદ લોકોનો ગુસ્સો વધ્યો. સવાલો ઊઠવા લાગ્યા કે સુરક્ષાની વ્યવસ્થામાં બેદરકારી શા માટે થઈ અને તેના માટે જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી શા માટે કરવામાં આવી નહીં. લોકોએ સરકાર પર ભ્રષ્ટાચાર અને જવાબદારીથી બચવાના આરોપો લગાવ્યા. ધીમે-ધીમે વિદ્યાર્થી આંદોલન મોટું થતું ગયું. પ્રદર્શનકારીઓ સરકારમાં બદલાવની માગ કરવા લાગ્યા. તેમણે વુચિચના રાજીનામાની પણ માગ કરી. વિદ્યાર્થીઓના સતત પ્રદર્શનોના દબાણ હેઠળ વુચિચે સપ્ટેમ્બરમાં નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલી ચૂંટણી યોજી હતી. વિક્રમી મતદાન, પરંતુ સરકાર બનાવવી મોટો પડકાર ચૂંટણીમાં આશરે 70% લોકોએ મતદાન કર્યું. સર્વે એજન્સીઓ અને ચૂંટણી પંચના આંકડા મુજબ, 1992માં યુગોસ્લાવિયાના વિઘટન બાદ આ સૌથી વધુ મતદાન છે. યુગોસ્લાવિયાના વિઘટન પહેલાં સર્બિયા તેનો જ એક ભાગ હતું. ચૂંટણી જીત્યા પછી પણ સ્ટુડન્ટ લિસ્ટ સામે અનેક પડકારો છે. નવી સરકારનું નેતૃત્વ કોણ કરશે અને વિદ્યાર્થી આંદોલન પોતાના વચનો કેવી રીતે પૂર્ણ કરશે, તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. સ્ટુડન્ટ લિસ્ટમાં 250 ઉમેદવારો છે. તેમાં યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસરો, અભિનેતાઓ અને ખેડૂતોનો સમાવેશ થાય છે. તેના ઘણા ઉમેદવારો રાષ્ટ્રીય સ્તરે ખાસ જાણીતા નથી. યાદીનું નેતૃત્વ હૃદયરોગ નિષ્ણાત ઇલિયા સરદાનોવિચ કરી રહ્યા છે. આંદોલને ભ્રષ્ટાચાર પર રોક લગાવવાનું, કાયદાનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવાનું અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારો કરવાનું વચન આપ્યું છે. પરંતુ નવી કેબિનેટમાં કોણ-કોણ હશે અને સરકાર કેવી રીતે ચાલશે, તે હજુ નક્કી નથી. રાજકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, નવી સરકાર પર સરકારી સંસ્થાઓમાં સુધારા કરવાનો દબાણ રહેશે. તેમાં પોલીસ, સુરક્ષા એજન્સીઓ અને મંત્રાલયોમાં ફેરફારનો સમાવેશ થઈ શકે છે. ચીન, રશિયા અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે નવી સરકાર સામે વિદેશ નીતિનો પણ પડકાર રહેશે. સર્બિયાએ ચીન, રશિયા અને યુરોપિયન સંઘ સાથેના પોતાના સંબંધો સંભાળવા પડશે. ચીન સર્બિયામાં વધુ રોકાણ કરે છે. રશિયા તેનો જૂનો સહયોગી છે અને તેને કુદરતી ગૅસ પણ આપે છે. યુરોપિયન યુનિયન સર્બિયાનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે. નવી સરકારે આ ત્રણેય સાથે સંબંધો જાળવી રાખતાં પોતાના નિર્ણયો લેવા પડશે. યુરોપિયન નેતાઓએ જીતનું સ્વાગત કર્યું યુરોપિયન નેતાઓ અને અધિકારીઓએ સ્ટુડન્ટ લિસ્ટની જીતનું સ્વાગત કર્યું છે. યુરોપિયન યુનિયનનાં અધ્યક્ષ ઉર્સુલા ફૉન ડેર લેયેને જણાવ્યું કે યુનિયન, સર્બિયાને પોતાની સભ્યપદની દિશામાં આગળ વધવામાં મદદ કરવા માટે તેની સાથે કામ કરવા તૈયાર છે. યુરોપિયન સંઘનાં વિસ્તરણ કમિશનર માર્તા કોસે પણ ચૂંટણીનાં પરિણામોનું સ્વાગત કર્યું. આ જીતની અસર સર્બિયાની બહાર પણ જોવા મળી શકે છે. યુરોપના ઘણા દેશોમાં વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણ, રોજગારની તકો અને સરકારની કામગીરી જેવા મુદ્દાઓને લઈને વિરોધ પ્રદર્શન કરી ચૂક્યા છે. હવે સ્ટુડન્ટ લિસ્ટ સામે સૌથી મોટો પડકાર ચૂંટણીમાં મળેલી જીતને એવી સરકારમાં બદલવાનો છે, જે કામ કરી શકે. તેને ભ્રષ્ટાચાર પર અંકુશ મૂકવા અને સરકારી સંસ્થાઓ પર લોકોનો વિશ્વાસ પાછો મેળવવાના પોતાના વચનો પૂરા કરવા પડશે.