દાળ જેમ કે તુવેર, મસૂર, ચણા અને બીજી ઘણી બધી કે જે ભારતીય ઘરના રસોડામાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. લોકો સ્વાભાવિક રીતે જ તેના ભાવ પર નજીકથી નજર રાખતા હોય છે; ભાવમાં થોડો પણ વધારો ઘરના ખાદ્ય બજેટને ખોરવી શકે છે. આ પરિસ્થિતિને જોતાં, ભારતમાં વિદેશથી થતી દાળની આયાતમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ગત વર્ષ કરતા દાળની આયાત 67 ટકા વધી
ઉલ્લેખનીય છે કે, નાણાકીય વર્ષ 2026-24 એપ્રિલથી ઓગસ્ટ દરમિયાન, દાળની આયાતમાં ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં 67%નો વધારો થયો છે અને તે 2.06 મિલિયન ટન સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઊભો કરે છે: શું નજીકના ભવિષ્યમાં દાળ વધુ મોંઘી થઈ શકે છે?
ગયા વર્ષની સરખામણીમાં દાળ મોંઘી
એ નોંધવું જોઈએ કે દાળની ઘણી જાતો એક વર્ષ પહેલાંની સરખામણીમાં અત્યારે નોંધપાત્ર રીતે મોંઘી છે:
- (તુવેર)નો ભાવ ₹132.75 પ્રતિ કિલો છે જે ગયા વર્ષ કરતાં 15% વધુ છે.
- અડદનો ભાવ ₹125.46 પ્રતિ કિલો છે જે ગયા વર્ષ કરતાં 10% વધુ છે.
- ચણાનો ભાવ ₹96.48 પ્રતિ કિલો છે જે ગયા વર્ષ કરતાં 7.5% વધુ છે.
દાળ કેમ મોંઘી થઈ રહી છે?
રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષને કારણે રશિયાથી થતો પુરવઠો ખોરવાયો છે, જેની અસર કેનેડાથી આયાત થતી મસૂર અને પીળા વટાણાના ભાવ પર પડી છે.
આ ઉપરાંત, ચણા, પીળા વટાણા અને મસૂર પર આયાત શુલ્ક (import duties) લાદવામાં આવે છે, જેનાથી વિદેશથી તેને મંગાવવાનો ખર્ચ વધુ વધી જાય છે.
બીજી તરફ, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકના અમુક વિસ્તારોમાં અપૂરતા વરસાદને કારણે દાળના પાક પર થનારી અસર અંગે ચિંતા વધી રહી છે.
દાળની આયાતનો વધતો ખર્ચ
ભારતમાં દાળની આયાતનું પ્રમાણ જ વધ્યું છે એવું નથી, પરંતુ આ ખરીદી પાછળ થતો કુલ ખર્ચ પણ વધ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલથી ઓગસ્ટ દરમિયાન, આ આયાત પાછળ 1.18 અબજ ડોલરનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. મહત્વની વાત એ છે કે, આ આંકડો ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં 38 ટકા વધુ છે.
શું કઠોળના ભાવમાં હજુ વધારો થશે?
હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું નજીકના ભવિષ્યમાં કઠોળના ભાવ વધી શકે છે? ભાવમાં વધારો થશે કે નહીં, તેનો આધાર પાકની લણણી, વિદેશથી થતો પુરવઠો અને હવામાનની સ્થિતિ જેવા પરિબળો પર રહેલો છે. દરમિયાન, સરકાર પાસે લગભગ ૪૫ લાખ ટન (૪.૫ મિલિયન ટન) કઠોળનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. આ સંજોગોમાં, ભાવ વધશે કે કેમ તે અનિશ્ચિત છે. જોકે, જો કોઈ કારણસર કઠોળના ભાવમાં વધારો થાય છે, તો તેની અસર સામાન્ય લોકોના ઘરના બજેટ પર ચોક્કસપણે પડશે.