ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની પાર્ટી લિકુડને 2026ની ચૂંટણીમાં 27 બેઠકો મળી છે. છેલ્લી 8 ચૂંટણીઓમાં આ તેમની પાર્ટીનું સૌથી નબળું પ્રદર્શન છે. આ પહેલાં લિકુડને 2009માં 27 બેઠકો મળી હતી. ઇઝરાયલની સંસદ નેસેટમાં કુલ 120 બેઠકો છે. નેતન્યાહૂના ગઠબંધનને 53 બેઠકો મળી છે. સરકાર બનાવવા માટે 61 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર છે. તેમની પાર્ટી બહુમતીથી 34 બેઠકો દૂર છે, પરંતુ સત્તામાં તેમની વાપસીની સંભાવનાઓ છે. આનું કારણ વિપક્ષી દળો વચ્ચેના મતભેદો અને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી સમર્થન મેળવવાની શક્યતાઓ છે. નેતન્યાહૂ પાસે સરકાર બનાવવાના ત્રણ રસ્તા પહેલો રસ્તો: વિપક્ષી દળોના સાંસદોનું સમર્થન નેતન્યાહૂ વિપક્ષી છાવણીમાં સામેલ કેટલાક દળો અથવા સાંસદોને પોતાની સાથે લાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. વિપક્ષ પાસે કુલ 48 બેઠકો છે. જો તેમના કેટલાક સહયોગીઓ નેતન્યાહૂને સમર્થન આપવા તૈયાર થઈ જાય, તો તેમના માટે 61 બેઠકોનો આંકડો મેળવવો શક્ય બની શકે છે. પડકાર- આ રસ્તામાં સૌથી મોટો પડકાર વિપક્ષી નેતાઓનો વિરોધ છે. તેમણે ચૂંટણીમાં નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી હટાવવાનું વચન આપ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં તેમના માટે નેતન્યાહૂ સાથે જવું રાજકીય રીતે મુશ્કેલ બનશે. બીજો રસ્તો: રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર નેતન્યાહૂ વિપક્ષી નેતા ગાદી આઇઝનકોટ અને તેમના સહયોગીઓ સાથે મળીને રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર બનાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આવી સરકારમાં અલગ-અલગ વિચારધારા ધરાવતા પક્ષો સામેલ થઈ શકે છે. પડકાર- નેતન્યાહૂના કેટલાક સહયોગીઓએ પણ આ વિકલ્પ પર ચર્ચા કરી છે. તેનાથી તેમને વડાપ્રધાન પદ પર બની રહેવાની તક મળી શકે છે. જોકે, આઇઝેનકોટ નેતન્યાહૂના નેતૃત્વનો વિરોધ કરી ચૂક્યા છે. તેથી આ પ્રસ્તાવ પર સહમતિ બનવી સરળ નહીં હોય. ત્રીજો રસ્તો: લઘુમતી સરકાર નેતન્યાહૂ લઘુમતી સરકાર બનાવવાનો પ્રયાસ પણ કરી શકે છે. આવી સરકાર પાસે પોતાના ગઠબંધનમાં 61 સાંસદો હોતા નથી, પરંતુ તેને સંસદમાં અન્ય પક્ષોનું સમર્થન અથવા કેટલાક કિસ્સામાં તેમનો વિરોધ ન મળવાની જરૂર હોય છે. પડકાર- લઘુમતી સરકારે બજેટ, વિશ્વાસ મત અને અન્ય મહત્ત્વના નિર્ણયો પર સમર્થન મેળવવું પડે છે. તેથી આવી સરકાર બની પણ જાય, તો તેને લાંબા સમય સુધી ચલાવવી પડકારજનક બની શકે છે. વિપક્ષ પાસે 48 બેઠકો, બહુમતી માટે વધુ 13ની જરૂર પૂર્વ સૈન્ય પ્રમુખ ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વવાળા વિપક્ષી જૂથને 48 બેઠકો મળી છે. સરકાર બનાવવા માટે તેને વધુ 13 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર છે. વિપક્ષનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી હટાવવાનો રહ્યો છે, પરંતુ તેની સામે પણ ગઠબંધનને એકજૂટ રાખવાનો પડકાર છે. તેના સહયોગીઓ વચ્ચે આરબ પાર્ટીઓ સાથે સરકાર બનાવવા અંગે મતભેદો છે. આઇઝેનકોટ્ટે એવી સરકાર બનાવવાની વાત કરી છે જે યહૂદી હોય અને તમામ નાગરિકો માટે લશ્કરી સેવા ફરજિયાત કરવાની તરફેણ કરે. આ વલણને કારણે આરબ પાર્ટીઓ અને અતિ-રૂઢિવાદી યહૂદી પક્ષો સાથે સમજૂતી કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે. જો વિપક્ષ પોતાના સહયોગીઓ વચ્ચે સહમતી બનાવી નહીં શકે, તો નેતન્યાહૂને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી સમર્થન એકત્ર કરવાની તક મળી શકે છે. અરબ પાર્ટીઓની 19 બેઠકો શા માટે મહત્વપૂર્ણ ઇઝરાયલની અરબ પાર્ટીઓને ચૂંટણીમાં કુલ 19 બેઠકો મળવાનો અંદાજ છે. તેમાં જૉઇન્ટ લિસ્ટને 11 અને યુનાઇટેડ અરબ લિસ્ટ એટલે કે રાઅમને 8 બેઠકો મળી છે. આ પાર્ટીઓનું સમર્થન વિપક્ષને બહુમતી સુધી પહોંચવામાં મદદ કરી શકે છે. વિપક્ષની 48 બેઠકોમાં જો રાઅમની તમામ 7 બેઠકો ઉમેરાય, તો સંખ્યા 55 થશે. બહુમતી માટે ત્યારે પણ વધુ 6 બેઠકોની જરૂર પડશે. જો જૉઇન્ટ લિસ્ટ અને રાઅમ બંનેનું સમર્થન મળી જાય, તો વિરોધી છાવણીની સંખ્યા 67 સુધી પહોંચી શકે છે. પરંતુ આ ત્યારે જ શક્ય બનશે, જ્યારે બંને અરબ પાર્ટીઓ સમર્થન આપવા તૈયાર હોય અને વિરોધ પક્ષના અન્ય સહયોગીઓ પણ આ વ્યવસ્થા પર સંમત થાય. નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી હટાવવા માટે આરબ પક્ષોએ અન્ય પક્ષો સાથે મળીને કામ કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. પરંતુ વિપક્ષના કેટલાક સાથી પક્ષો આરબ પક્ષો સાથે ગઠબંધનનો વિરોધ કરતા રહ્યા છે. તેથી તેમનું સમર્થન મેળવવું માત્ર બેઠકોના ગણિતનો મુદ્દો નથી, પરંતુ રાજકીય સહમતિનો પણ પ્રશ્ન છે. નેતન્યાહૂએ પદ છોડવું પડશે અથવા તેઓ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે રહેશે ચૂંટણીમાં કોઈપણ જૂથને બહુમતી ન મળવાનો અર્થ એ નથી કે નેતન્યાહૂએ તરત જ વડાપ્રધાન પદ છોડવું પડશે. નવી સરકાર બને ત્યાં સુધી તેઓ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે કામ કરી શકે છે. ઇઝરાયલના રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હર્ઝોગ ચૂંટણી પછી રાજકીય પક્ષો સાથે વાતચીત કરશે. ત્યાર બાદ તેઓ તે નેતાને સરકાર બનાવવાની પ્રથમ તક આપશે, જેની પાસે બહુમતી એકત્ર કરવાની સૌથી સારી સંભાવના હશે. સરકાર બનાવવા માટે નેતાને શરૂઆતમાં 28 દિવસ મળે છે. જરૂર પડે તો રાષ્ટ્રપતિ 14 દિવસનો વધારાનો સમય આપી શકે છે. એટલે કે સરકાર બનાવવાનો પ્રયાસ કરવા માટે કુલ 42 દિવસ સુધીનો સમય મળી શકે છે. આ દરમિયાન પક્ષો વચ્ચે ગઠબંધન, મંત્રાલયોના પદો અને નીતિઓને લઈને વાતચીત થાય છે. જો કોઈ પણ નેતા બહુમતી એકત્ર કરવામાં નિષ્ફળ રહે, તો ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની સ્થિતિ પણ ઊભી થઈ શકે છે. નેતન્યાહૂ માટે ચૂંટણી શા માટે મહત્વપૂર્ણ હતી નેતન્યાહૂએ લાંબા સમયથી પોતાની રાજનીતિને મજબૂત નેતૃત્વ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના વચનના આધારે આગળ ધપાવી છે. પરંતુ 7 ઑક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસના હુમલા બાદ ઇઝરાયલની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા. ત્યારબાદ ગાઝામાં લાંબું યુદ્ધ ચાલ્યું અને ઈરાન સાથેના યુદ્ધે પણ પ્રાદેશિક તણાવ વધાર્યો. વિપક્ષે ચૂંટણીમાં નેતન્યાહૂના નેતૃત્વ અને સુરક્ષા નીતિને નિશાન બનાવ્યાં. બીજી તરફ, સેનામાં ભરતીને લઈને વિવાદ અને ન્યાયતંત્રની સત્તાઓમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રયાસ પણ ઇઝરાયલની રાજનીતિમાં મોટા મુદ્દા રહ્યા છે. આ મુદ્દાઓનો ચૂંટણી પરિણામો પર કેટલો પ્રભાવ પડ્યો, તે માત્ર બેઠકોના આંકડાઓથી નક્કી કરી શકાય નહીં. પરંતુ લિકુડને 2022ની સરખામણીએ 5 બેઠકોનું નુકસાન થયું છે અને નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન બહુમતીથી દૂર છે. શું નેતન્યાહૂ ફરીથી વડાપ્રધાન બની શકશે? નેતન્યાહૂની પાર્ટીને બહુમતી મળી નથી, પરંતુ તેમનું સમગ્ર ગઠબંધન સરકાર બનાવવાની દોડમાં છે. વિપક્ષને પણ બહુમતી માટે અન્ય પક્ષોના સમર્થનની જરૂર છે. અરબ પક્ષોની 19 બેઠકો સરકાર રચનાના ગણિતમાં મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ વિપક્ષી છાવણીમાં તેમની સાથે ગઠબંધન કરવાને લઈને મતભેદો છે. આ જ નેતન્યાહૂ માટે સૌથી મોટી તક બની શકે છે. આખરે, સરકાર કોણ બનાવશે, તે આ બાબત પર નિર્ભર કરશે કે કયો નેતા 61 સાંસદોનું સમર્થન મેળવી શકે છે. નેતન્યાહૂ માટે ચૂંટણી સરળ રહી નથી, પરંતુ સત્તામાં તેમની વાપસીની શક્યતા હજી સમાપ્ત થઈ નથી.