દિવાળીનો તહેવાર નજીક છે. આ પ્રસંગે ઘરોમાં અનેક પ્રકારની વાનગીઓ બનાવવામાં આવે છે. ઘણી જગ્યાએ સૂરણનું શાક બનાવવાની પણ પરંપરા છે. આ પાછળ અનેક ધાર્મિક માન્યતાઓ છે. સૂરણને જમીનમાંથી કાઢ્યા પછી તેનો થોડો ભાગ પણ માટીમાં રહી જાય તો તે ફરીથી ઊગી જાય છે. આ જ કારણસર તેને સુખ-સમૃદ્ધિ અને બરકતનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, દિવાળીએ સૂરણનું શાક બનાવવું અને ખાવું શુભ હોય છે. ઉપરાંત, પોષણની દૃષ્ટિએ પણ સૂરણ ખાસ છે. તેમાં ફાઇબર, પોટેશિયમ અને અનેક જરૂરી પોષક તત્ત્વો હોય છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. વર્ષ 2016માં ‘સાયન્સ ડાયરેક્ટ’માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, સૂરણમાં એન્ટિ-ઇન્ફ્લેમેટરી અને એન્ટિઑક્સિડન્ટ ગુણધર્મો હોય છે. જોકે, સૂરણમાં રહેલા કેલ્શિયમ ઑક્સલેટને કારણે કેટલાક લોકોને મોં અને ગળામાં ખંજવાળ અથવા બળતરા થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તેને બનાવતી વખતે અને ખાતી વખતે કેટલીક સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે. આથી આજે ‘કામના સમાચાર’માં સૂરણના હેલ્થ બેનિફિટ્સ વિશે વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. અનુ અગ્રવાલ, સિનિયર ક્લિનિકલ ડાયટિશિયન, સ્થાપક- ‘વનડાયટટુડે’ સવાલ- સૂરણમાં કયા પોષક તત્વો હોય છે? જવાબ- ‘યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ એગ્રીકલ્ચર’ (USDA) મુજબ, સૂરણમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ, ફાઇબર, પોટેશિયમ અને વિટામિન C સહિત ઘણા જરૂરી પોષક તત્વો હોય છે. તેમાં થોડી માત્રામાં પ્રોટીન અને અન્ય મિનરલ્સ પણ હોય છે. ગ્રાફિકમાં 100 ગ્રામ કાચા સૂરણની ન્યુટ્રિશનલ વેલ્યુ જુઓ- પ્રશ્ન- સૂરણ આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું ફાયદાકારક છે? જવાબ- સૂરણ પોષક તત્વોથી ભરપૂર શાકભાજી છે. તેને સંતુલિત આહારમાં સામેલ કરવાના ઘણા સંભવિત સ્વાસ્થ્ય લાભો છે, જેમ કે- સૂરણના તમામ સંભવિત ફાયદા ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- સૂરણને કઈ રીતે પોતાના આહારમાં સામેલ કરી શકાય? જવાબ- સૂરણને ઘણી રીતે પોતાના આહારમાં સામેલ કરી શકાય છે, જેમ કે- સવાલ- તેને ખાવા અને પકાવવાની યોગ્ય રીત શું છે? જવાબ- સૂરણને યોગ્ય રીતે સાફ કરીને અને સારી રીતે પકાવીને ખાવું જોઈએ. તેમાં રહેલા કેલ્શિયમ ઑક્સલેટને કારણે મોં અને ગળામાં ખંજવાળ અથવા બળતરા થઈ શકે છે. તેનાથી બચવા માટે કેટલીક સાવધાનીઓ રાખો- બધી જરૂરી સાવચેતીઓ ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- શું ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો સૂરણ ખાઈ શકે છે? જવાબ- હા, ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો તેને સંતુલિત આહારમાં સામેલ કરી શકે છે. જોકે, તેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ પણ હોય છે, તેથી કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો- પ્રશ્ન- સૂરણ વજન નિયંત્રણમાં કેવી રીતે મદદરૂપ છે? જવાબ- આને મુદ્દાઓ દ્વારા સમજો- ધ્યાન રાખો, માત્ર સૂરણ ખાવાથી વજન ઓછું થતું નથી. આ માટે કુલ કેલરીનું સંતુલન અને નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ પણ જરૂરી છે. સવાલ- શું વધુ સૂરણ ખાવાથી કોઈ આડઅસર પણ થઈ શકે છે? જવાબ- હા, વધુ પડતું અથવા અધપાકું સૂરણ ખાવાથી કેટલીક સમસ્યાઓ થઈ શકે છે, જેમ કે- જો ખાધા પછી ગળામાં સોજો આવે અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય, તો તરત જ તબીબી મદદ લો. સવાલ- કયા લોકોએ સૂરણ ખાતી વખતે સાવચેતી રાખવી જોઈએ? જવાબ- કેટલાક લોકોએ સૂરણ ખાતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. તેને ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- સૂરણ ખરીદતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું? જવાબ- આ દરમિયાન સૂરણની તાજગી અને ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. તેના માટે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો- સૂરણ સાથે જોડાયેલા કેટલાક સામાન્ય પ્રશ્નો-જવાબો સવાલ- સૂરણ ખાવાથી મોઢામાં ખંજવાળ અથવા બળતરા કેમ થાય છે? જવાબ- કાચા અથવા અધકચરા સૂરણમાં રહેલા કેલ્શિયમ ઑક્સાલેટના સ્ફટિકો મોઢા અને ગળામાં બળતરા પેદા કરી શકે છે. સવાલ- સૂરણને રાંધવાની યોગ્ય રીત કઈ છે? જવાબ- તેને સારી રીતે ઉકાળીને અને કોઈ ખાટી વસ્તુ ઉમેરીને જ રાંધો. સવાલ- શું સૂરણ ખાવાથી કબજિયાતમાં ફાયદો થાય છે? જવાબ- તેમાં ફાઇબર હોય છે, જે કબજિયાતથી બચવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે સૂરણ ખાવાથી પાઇલ્સનો ઇલાજ થાય છે. સવાલ- શું સૂરણ દરરોજ ખાઈ શકાય? જવાબ- હા, જો તે તમને અનુકૂળ આવે તો સંતુલિત માત્રામાં નિયમિત રીતે ખાઈ શકો છો. સવાલ- સૂરણ ખાવાનો યોગ્ય સમય કયો છે? જવાબ- સૂરણના કિસ્સામાં ખાવાનો સમય વધુ મહત્વનો નથી. તેને બપોરના અથવા રાત્રિના ભોજનમાં ખાઈ શકો છો. સવાલ- શું સૂરણ ખાવાથી કિડનીમાં પથરીનું જોખમ વધે છે? જવાબ- આ અંગે કોઈ પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી. પરંતુ જે લોકોને પહેલેથી કિડનીમાં પથરી હોય, તેમણે ડૉક્ટરની સલાહ અવશ્ય લેવી જોઈએ. સવાલ- શું સૂરણ ખાવાથી ગેસ, પેટ ફૂલવાની અથવા કબજિયાતની સમસ્યા થઈ શકે છે? જવાબ- હા, વધુ પડતું સૂરણ ખાવાથી કેટલાક લોકોને ગેસ અથવા પેટ ફૂલવાની સમસ્યા થઈ શકે છે. તેમાં ફાઇબર હોવાથી સૂરણ ખાધા પછી દિવસભર પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી જરૂર પીવું જોઈએ. **************** ગ્રાફિક્સ- અજિત સિંહ