ઇઝરાયલમાં નવી સરકારની રચનાની તસવીર ધીમે ધીમે સ્પષ્ટ થતી દેખાઈ રહી છે. રાષ્ટ્રપતિ ઇસાક હર્ઝોગ સાથે બે દિવસની ચર્ચા બાદ વિપક્ષના નેતા ગાદી આઇઝેનકોટને વડાપ્રધાન પદ માટે 56 સાંસદોનું સમર્થન મળ્યું છે. હાલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુના પક્ષમાં 46 સાંસદોએ ભલામણ કરી છે. ધાર્મિક પક્ષ યુનાઇટેડ તોરા જ્યુડિઝમ (UTJ)એ કોઈપણ ઉમેદવારનું સમર્થન કર્યું નથી. તેનાથી નેતન્યાહુની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે. રાષ્ટ્રપતિ હર્ઝોગે તમામ પક્ષોને કહ્યું છે કે જો તેઓ દેશને ફરીથી ચૂંટણીમાં જતાં અટકાવવા માંગતા હોય, તો તેમણે પોતાની કેટલીક શરતો અને વચનો છોડવા પડશે. હકીકતમાં, 27 ઑક્ટોબરે યોજાયેલી ચૂંટણીમાં કોઈપણ ગઠબંધનને બહુમતી મળી ન હતી. હવે સરકાર બનાવવા માટે અલગ-અલગ પક્ષોને એકસાથે લાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. નેતન્યાહુને હટાવવા માટે ચાર વિપક્ષી નેતાઓ એકસાથે આવ્યા ચૂંટણી બાદ 3 નવેમ્બરે નેતન્યાહુના વિરોધી ચાર મોટા નેતાઓએ હર્ઝલિયામાં બેઠક યોજી. તેમાં ગાદી આઇઝેનકોટ, નફ્તાલી બેનેટ, યાયર લાપિડ અને યાયર ગોલાન સામેલ હતા. આ નેતાઓએ નેતન્યાહુને સત્તા પરથી હટાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરવા અને સરકાર બનાવવાની વાટાઘાટો તાત્કાલિક શરૂ કરવા પર સહમતી દર્શાવી. બેઠકમાં આ નેતાઓએ રાષ્ટ્રીય કટોકટીની સરકાર બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. આ માટે ચાર મૂળભૂત સિદ્ધાંતો નક્કી કરવામાં આવ્યા. જોકે, આ નેતાઓ પાસે કુલ 48 બેઠકો જ છે. બહુમતી માટે તેમને ઓછામાં ઓછા 13 વધુ સાંસદોની જરૂર છે. તેથી તેમને આરબ પક્ષો અથવા અન્ય પક્ષોનું સમર્થન લેવું પડશે. આ જ તેમની સામેનો સૌથી મોટો રાજકીય પડકાર છે. રાષ્ટ્રપતિની બેઠકમાં કોણે કોનું સમર્થન કર્યું? નેતન્યાહુના સમર્થનમાં: ધાર્મિક દક્ષિણપંથી પાર્ટી શાસ અને ધાર્મિક ઝાયોનિઝમે નેતન્યાહુને ફરી સરકાર બનાવવાની તક આપવાની ભલામણ કરી. જિહુત પાર્ટીએ પણ તેમનું સમર્થન કર્યું. આઇઝેનકોટના સમર્થનમાં: અવિગદોર લિબરમેનની યિસ્રાઇલ બેટેનુ પાર્ટીએ આઇઝેનકોટને સમર્થન આપ્યું. રાઅમ પાર્ટીનું સમર્થન: આરબ પાર્ટી રાઅમે પણ આઇઝેનકોટને સરકાર બનાવવાની તક આપવાની ભલામણ કરી. તેના 8 સાંસદોના સમર્થનથી આઇઝેનકોટના પક્ષમાં ભલામણોની સંખ્યા વધીને 56 થઈ ગઈ. UTJએ સમર્થન આપ્યું નહીં: યુનાઇટેડ તોરા જુડેઇઝમની દિગેલ હતોરા શાખાએ કોઈપણ ઉમેદવારનું સમર્થન કરવાનો ઇનકાર કર્યો. તેના 4 સાંસદો છે. પાર્ટીના ધાર્મિક નેતાઓએ આ નિર્ણય લીધો. આરબ પાર્ટીઓના સમર્થનને લઈને વિપક્ષમાં જ મતભેદ આઇઝેનકોટ સામે સૌથી મોટો પડકાર આરબ પક્ષોનું સમર્થન મેળવવાનો છે. ઇઝરાયલની સંસદમાં આરબ પક્ષો પાસે કુલ 19 બેઠકો છે. તેમાં મન્સૂર અબ્બાસની રાઅમ પાર્ટી પાસે 8 અને જોઇન્ટ લિસ્ટ પાસે 11 બેઠકો છે. રાઅમે આઇઝેનકોટનું સમર્થન કર્યું છે, પરંતુ જોઇન્ટ લિસ્ટે હજુ સુધી સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે તે તેમને સમર્થન આપશે કે નહીં. જો બંને આરબ પક્ષો આઇઝેનકોટ સાથે આવે, તો વિપક્ષની સ્થિતિ ઘણી મજબૂત બની શકે છે. જોકે, વિપક્ષી પક્ષો વચ્ચે આ મુદ્દે સહમતી નથી. ઇઝરાયલ બેટેનુના નેતા અવિગદોર લિબરમેન આરબ પક્ષો સાથે સરકાર બનાવવાની વિરુદ્ધમાં છે. તેઓ તમામ નાગરિકો માટે લશ્કરી સેવા ફરજિયાત કરવાના પણ સમર્થક છે. આવી સ્થિતિમાં આઇઝેનકોટ સામે બેવડો પડકાર છે. આરબ પક્ષોનું સમર્થન મેળવવાથી તેમના કેટલાક યહૂદી સહયોગીઓ નારાજ થઈ શકે છે. પરંતુ તેમના સમર્થન વિના બહુમતી મેળવવી પણ મુશ્કેલ છે. એક રસ્તો એ હોઈ શકે છે કે વિપક્ષી પક્ષો સરકાર બનાવે અને આરબ પક્ષો બહારથી સમર્થન આપે. એટલે કે તેઓ સરકારમાં સામેલ ન થાય, પરંતુ સંસદમાં જરૂર પડે ત્યારે તેના પક્ષમાં મત આપે અથવા મતદાનથી દૂર રહે. જોકે, આ વ્યવસ્થા અંગે પણ તમામ વિપક્ષી પક્ષો સહમત નથી. ધાર્મિક પક્ષોની માગથી પણ ગૂંચવણ ઊભી થઈ શકે છે સરકાર બનાવવાના પ્રયાસમાં ધાર્મિક પક્ષોની ભૂમિકા પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને યુનાઇટેડ તોરા જુડિઝમ (UTJ)ના વલણથી નેતન્યાહુ અને વિપક્ષ, બંનેની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. UTJ પાસે 7 બેઠકો છે. આ પાર્ટી બે જૂથોમાં વહેંચાયેલી છે. દેગેલ હતોરાહ પાસે 4 અને અગૂદાત ઇઝરાયલ પાસે 3 બેઠકો છે. દેગેલ હતોરાહે કોઈપણ વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવારને સમર્થન આપ્યું નથી. UTJ લાંબા સમયથી નેતન્યાહુની સહયોગી રહી છે, પરંતુ આ વખતે તે તેમનાથી નારાજ છે. તેનું મુખ્ય કારણ ધાર્મિક શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ભણતા યહૂદી યુવાનોને સેનામાં ફરજિયાત સેવા આપવા માટે છૂટ આપતો કાયદો છે. નેતન્યાહુની અગાઉની સરકાર આ કાયદો પસાર કરાવી શકી નહોતી. UTJ ઇચ્છે છે કે આગામી સરકાર એવો કાયદો બનાવે, જેના કારણે ધાર્મિક સંસ્થાઓમાં ભણતા યુવાનોને સેનામાં ભરતીમાંથી છૂટ મળી શકે. આ માગ આઇઝેનકોટ માટે પણ મુશ્કેલી ઊભી કરે છે. વિપક્ષી નેતાઓએ તમામ નાગરિકો માટે ફરજિયાત લશ્કરી સેવાની વાત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં ધાર્મિક પક્ષોની માગ સ્વીકારવાથી આઇઝેનકોટને પોતાના જ સહયોગીઓના વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે. 42 દિવસમાં સરકાર બનાવવી પડશે, 10 નવેમ્બરે સંસદની બેઠક ઇઝરાયલમાં રાષ્ટ્રપતિનું પદ સામાન્ય રીતે ઔપચારિક માનવામાં આવે છે, પરંતુ ચૂંટણી બાદ સરકારની રચનામાં તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. રાષ્ટ્રપતિ તે નેતાને સરકાર બનાવવાનું આમંત્રણ આપે છે, જેના પાસે સંસદમાં બહુમતી મેળવવાની સૌથી સારી સંભાવના હોય. આ માટે તેઓ સૌથી વધુ ભલામણો મેળવનારા નેતાને પસંદ કરવા માટે બંધાયેલા નથી. સરકાર બનાવવાની તક મળ્યા બાદ સંબંધિત નેતાને 28 દિવસનો સમય આપવામાં આવે છે. જો આ દરમિયાન સરકાર બની ન શકે, તો રાષ્ટ્રપતિ 14 દિવસનો વધારાનો સમય આપી શકે છે. એટલે કે કુલ 42 દિવસમાં સરકાર બનાવવાનો પ્રયાસ પૂર્ણ કરવો પડે છે. ઇઝરાયલની નવી સંસદની પ્રથમ બેઠક 10 નવેમ્બરે યોજાવાની અપેક્ષા છે. જો આઇઝેનકોટ અથવા નેતન્યાહુ નિર્ધારિત સમયમાં સરકાર બનાવી ન શકે, તો રાષ્ટ્રપતિ અન્ય કોઈ નેતાને તક આપી શકે છે. તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ જાય તો નવી ચૂંટણીનો માર્ગ ખુલ્લો થઈ શકે છે.