ચીનના શેનઝેન શહેરમાં ટ્રમ્પ, પુતિન અને જિનપિંગની બેઠક યોજાવાની છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ પહેલીવાર ટોચના ત્રણ દેશોના નેતાઓ એકસાથે ત્રિપક્ષીય બેઠક કરશે. 1970ના દાયકા સુધી શેનઝેન માછીમારોનું એક ગામ હતું. 1979માં તેને શહેર બનાવવામાં આવ્યું હતું. ઑગસ્ટ 1980માં તેને ચીનનો પ્રથમ વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો. ત્યારબાદ અહીં ઉદ્યોગ અને વેપારનો વિકાસ થયો. આજે શેનઝેન ઊંચી ઇમારતો અને મોટી કંપનીઓ ધરાવતું આધુનિક શહેર બની ગયું છે. તેનો વિકાસ એટલી ઝડપથી થયો કે તે તેના પાડોશી હોંગકોંગ કરતાં પણ મોટું શહેર બની ગયું. આજે તે વિશ્વનું સૌથી મોટું ઇલેક્ટ્રોનિક્સ હબ છે. શેનઝેનથી ચીનની આર્થિક પ્રગતિને મળી નવી ગતિ 1992માં ચીનના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ દેંગ શિયાઓપિંગે શેનઝેનની બે દિવસની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત ચીનના ઇતિહાસમાં ‘સધર્ન ટૂર’ એટલે કે દક્ષિણી પ્રવાસ તરીકે જાણીતી છે. 1978માં દેંગે ચીનમાં આર્થિક સુધારાઓની શરૂઆત કરી હતી. તેના હેઠળ ખાનગી વ્યવસાયોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું અને વિદેશી કંપનીઓ માટે ચીનમાં રોકાણના માર્ગો ખોલવામાં આવ્યા. હેતુ એ હતો કે ચીનની અર્થવ્યવસ્થા માત્ર સરકારી નિયંત્રણમાં ન રહે, પરંતુ બજાર અને વ્યવસાયોને પણ આગળ વધવાની તક મળે. પરંતુ 1989માં તિયાનઆનમેન ચોક પર થયેલા આંદોલન અને સરકારની કાર્યવાહી બાદ આ સુધારાઓની ગતિ ધીમી પડી ગઈ. કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની અંદર પણ બજારને વધુ સ્વતંત્રતા આપવાનો વિરોધ થવા લાગ્યો. આવા સંજોગોમાં દેંગ શેનઝેન પહોંચ્યા અને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે ચીને આર્થિક સુધારાઓના માર્ગથી પાછળ ન હટવું જોઈએ. વિદેશી રોકાણ અને વ્યવસાયોને પ્રોત્સાહન આપવાની નીતિ ચાલુ રહેવી જોઈએ. તેમની આ મુલાકાત બાદ ચીનમાં આર્થિક સુધારાઓએ ફરી ગતિ પકડી. વિદેશી કંપનીઓનું રોકાણ વધ્યું અને ચીન ધીમે ધીમે વિશ્વનું મોટું મેન્યુફેક્ચરિંગ કેન્દ્ર બની ગયું. શેનઝેન વિશ્વની મોટી ટેક કંપનીઓનું કેન્દ્ર આજે વિશ્વની ઘણી મોટી કંપનીઓનો કારોબાર શેનઝેનથી ચાલે છે. ઍપલ માટે આઇફોન અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક સામાન બનાવતી કંપની ફોક્સકોનના અહીં મોટા કારખાના છે. જ્યારે વૉલમાર્ટ ચીનમાં પોતાનો કારોબાર આ જ શહેરથી સંભાળે છે. ચીનની ઘણી મોટી કંપનીઓનાં મુખ્યાલયો પણ અહીં જ છે. તેમાં હુઆવેઇ, BYD અને ડ્રોન બનાવતી કંપની DJIનો સમાવેશ થાય છે. શેનઝેનમાં શી જિનપિંગ સામે 4 મોટા એજન્ડા 1. ચીનની ટેક્નોલોજીની તાકાત દર્શાવવી ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ અનુસાર, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ માટે શેનઝેન માત્ર એક શહેર નથી. તે ચીનની તકનીકી તાકાત અને મોટા ઉદ્દેશોને દુનિયા સમક્ષ દર્શાવવાનું એક મોટું મંચ પણ છે. આ શહેરમાં હુઆવેઈ અને ઝેડટીઈ જેવી મોટી ચીની ટેકનિકલ કંપનીઓનાં મુખ્ય મથકો છે. અમેરિકા આ કંપનીઓને પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો માને છે. આ ઉપરાંત, શેનઝેનમાં એવી ઘણી ચીની કંપનીઓ પણ કાર્યરત છે, જે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ક્ષેત્રમાં અમેરિકન કંપનીઓને ટક્કર આપવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આમાંથી ઘણી કંપનીઓ અમેરિકન પ્રતિબંધોના દાયરામાં પણ છે. શી જિનપિંગ આ પરિષદ દ્વારા દુનિયાને એ સંદેશ આપવા માગે છે કે અમેરિકાના તમામ પ્રતિબંધો છતાં ચીન પોતાની તકનીકી ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે અને આત્મનિર્ભર બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. હકીકતમાં, અમેરિકાએ ઑક્ટોબર 2022માં ચીનને અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગ ચિપ્સ અને સેમિકન્ડક્ટર બનાવતી મશીનોના પુરવઠા પર કડક પ્રતિબંધો લાદવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેનો હેતુ ચીનની અદ્યતન ચિપ્સ બનાવવાની અને AI તકનીક વિકસાવવાની ક્ષમતાને મર્યાદિત કરવાનો હતો. ત્યારબાદ ચીને પોતાની ચિપ્સ અને તકનીક વિકસાવવા પર વધુ ભાર મૂક્યો. હવે ચીન હુઆવેઈના પોતાના પ્રોસેસર અને ડીપસીક જેવા એઆઈ મોડલ્સને પોતાની તકનીકી પ્રગતિના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરે છે. તેનો સંદેશ છે કે અમેરિકી પ્રતિબંધો છતાં તે પોતાની તકનીકી ક્ષમતાઓ વિકસાવવામાં સફળ થઈ રહ્યું છે. ચીન હવે અન્ય દેશોને પણ એઆઈ ક્ષેત્રમાં પોતાની તકનીક, સંસાધનો અને સહયોગ આપવાની ઓફર કરી રહ્યું છે. આ માધ્યમથી તે વૈશ્વિક તકનીકી બજારમાં પોતાની ભાગીદારી અને પ્રભાવ વધારવા માંગે છે. બીજી તરફ, અમેરિકા પણ પોતાના સહયોગી દેશોને સાથે જોડીને એવું તકનીકી નેટવર્ક તૈયાર કરવા માંગે છે, જેમાં અદ્યતન ચિપ, એઆઈ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ તકનીકો માટે ચીન પરની નિર્ભરતા શક્ય તેટલી ઓછી રહે. આ રીતે શેનઝેનનું આ સંમેલન માત્ર વેપાર અને રોકાણનું મંચ નથી. તે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલી તકનીકી સ્પર્ધામાં પોતાની તાકાત દર્શાવવાની તક પણ છે. 2. એનવિડિયા જાસૂસી વિવાદ પરથી ધ્યાન હટાવવું આ સમિટના થોડા સમય પહેલાં ચીન માટે એનવિડિયા સાથે જોડાયેલો જાસૂસી વિવાદ મોટી મુશ્કેલી બની ગયો. એનવિડિયાના CEO જેન્સન હુઆંગની નજીક રહેલી એક ચીની ઉદ્યોગપતિ મહિલા પર ચીન માટે ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવાનો આરોપ લાગ્યો હતો. રિપોર્ટ સામે આવ્યાના થોડા દિવસો બાદ હુઆંગે પોતાનું પદ છોડવું પડ્યું. કંપનીના બોર્ડે પણ આ મામલે તપાસ કરાવવાની વાત કરી. ચીને આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. આ વિવાદથી અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે થનારી વાતચીત પર અસર પડવાની આશંકા હતી. બંને દેશો વચ્ચે પહેલેથી જ વેપારને લઈને તણાવ છે. આવી સ્થિતિમાં જાસૂસીના આરોપોથી તેમનો વેપાર કરાર પણ જોખમમાં પડી શક્યો હોત. પરંતુ ચીને આ મામલાને એવી રીતે લીધો, જાણે બધું સામાન્ય હોય. તેને રાહત મળી કે વિવાદ છતાં ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગની મુલાકાત રદ થઈ નથી. ટ્રમ્પે પણ આ મુદ્દે ચીનને ઘેરવાનું ટાળ્યું છે. સોમવારે વ્હાઇટ હાઉસની બહાર પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન તેમણે કહ્યું હતું કે ચીન પહોંચવાના થોડા સમય પહેલાં તેને નારાજ કરવું યોગ્ય નહીં હોય. જોકે, આ વિવાદની અસર દેખાવા લાગી છે. સોમવારે ટ્રમ્પ પ્રશાસને નવો નિયમ લાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. તેના હેઠળ ચીની કંપનીઓને અન્ય દેશોના ડેટા સેન્ટર મારફતે અદ્યતન એનવિડિયા ચિપ મેળવવાથી રોકવાની તૈયારી છે. આ ઉપરાંત મલેશિયા, સિંગાપોર, થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા અને બ્રાઝિલની કંપનીઓને ચિપ વેચવા માટે પણ અમેરિકાથી લાઇસન્સ લેવું જરૂરી બનશે. 3. ચીની સામાનને લઈને બીજા દેશોની નારાજગી દૂર કરવી ચીનની સૌથી મોટી તાકાત તેનો સામાન બનાવવાનો અને અન્ય દેશોમાં વેચવાનો વેપાર છે. તેના કારખાનાઓમાં સોલર પેનલ, ઇલેક્ટ્રિક કાર અને રોજિંદા ઉપયોગની અન્ય વસ્તુઓ મોટા પાયે બનાવવામાં આવે છે. આ વર્ષના પ્રથમ 10 મહિનામાં ચીનની નિકાસ તેની આયાત કરતાં 1 લાખ કરોડ ડૉલરથી વધુ રહી છે. આ ગતિએ ચીન ગયા વર્ષનો પોતાનો રેકોર્ડ પણ તોડી શકે છે. પરંતુ ચીનની વધતી નિકાસથી માત્ર અમેરિકા જ નહીં, પરંતુ યુરોપિયન સંઘ સહિત ઘણા અન્ય દેશો પણ પરેશાન છે. તેમનું કહેવું છે કે ચીન ખૂબ ઓછી કિંમતે સામાન વેચી રહ્યું છે. તેનાથી અન્ય દેશોની કંપનીઓને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. તેથી ઘણા દેશો ચીની સામાન પર પ્રતિબંધો લાદવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ચીન ઇચ્છે છે કે અન્ય દેશો તેના સામાન પર પ્રતિબંધ ન લગાવે. આ જ કારણસર તે આ સંમેલનમાં મુક્ત વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા અને અન્ય દેશો દ્વારા લાદવામાં આવી રહેલા પ્રતિબંધોનો વિરોધ કરવાની વાત કરી રહ્યું છે. જોકે, ચીન પોતે પણ વિદેશી કંપનીઓ માટે મુશ્કેલીઓ વધારી રહ્યું છે. તે વિદેશી ટેક્નોલોજી, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કાર કંપનીઓની જગ્યાએ પોતાની કંપનીઓને આગળ વધારી રહ્યું છે. 4. ટ્રમ્પ અને પુતિન સાથે એક મંચ પર આવવું શી જિનપિંગ ગુરુવારે ટ્રમ્પ અને પુતિન સાથે બેઠક કરશે. ત્રણેય દેશોના નેતાઓની એકસાથે યોજાનારી આ પ્રથમ બેઠક હશે. આ બેઠક દ્વારા ચીન પોતાને એવી તાકાત તરીકે દર્શાવવા માંગે છે, જે અમેરિકા અને રશિયા જેવા મોટા દેશોને એકસાથે વાતચીતના ટેબલ પર લાવી શકે છે. જિનપિંગ દુનિયા અને ખાસ કરીને પોતાના દેશના લોકોને એ બતાવવા માંગે છે કે તેમના નેતૃત્વ હેઠળ વિશ્વમાં ચીનની મોટી ભૂમિકા છે. અન્ય દેશો તેની વાત સાંભળે છે અને તેને સન્માન આપે છે.
ચીનની તાકાત બતાવવા જિનપિંગે શેનઝેન શહેર પસંદ કર્યું:અહીં APEC સમિટ; 45 વર્ષ પહેલાં માછીમારોનું ગામ હતું, હવે દુનિયાનું સૌથી મોટું ઇલેક્ટ્રોનિક્સ હબ
📅 Published: November 18, 2026 |
📂 Category: International
