અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે ઈરાનને હરાવ્યા પછી તેઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકાનો ‘પ્રદેશ’ જાહેર કરશે. તેમણે આ વાત શુક્રવારે ન્યૂયોર્કમાં પોતાના સમર્થકોને સંબોધિત કરતા કહી. તેઓ ન્યૂયોર્કમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીની રેલીને સંબોધિત કરી રહ્યા હતા. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન લગભગ છ મહિનાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે સમજૂતીનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેમના આ નિવેદન પછી ઈરાને પણ પલટવાર કર્યો. ઉપ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગરીબાબાદીએ કહ્યું કે હોર્મુઝ ઈરાનનું હતું, છે અને રહેશે. તેને કોઈ ટ્વીટ કે ચૂંટણી ભાષણ દ્વારા કબજે કરી શકાય નહીં. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન ન તો ધમકીઓથી ડરે છે અને ન તો કોઈ તાકાત સામે ઝુકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દુનિયાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ માનવામાં આવે છે. આ જ માર્ગે દુનિયાના ઘણા દેશો સુધી તેલ, કુદરતી ગેસ અને ખાતર પહોંચે છે. યુદ્ધ શરૂ થતા પહેલા દુનિયાની લગભગ 20% તેલ સપ્લાય આ જ માર્ગેથી પસાર થતી હતી. ટ્રમ્પે કહ્યું- અમેરિકીઓ મોંઘા પેટ્રોલ માટે તૈયાર રહે ટ્રમ્પે ઈરાનને ‘બુરાઈથી ભરેલો દેશ’ ગણાવતા કહ્યું કે સંઘર્ષ ચાલુ રહે ત્યાં સુધી અમેરિકી લોકોને મોંઘા પેટ્રોલ માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું, જો ઈરાનને પરમાણુ હથિયારો બનાવતા રોકવું હોય તો અમેરિકી લોકોને પેટ્રોલ માટે થોડા વધુ પૈસા આપવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે શુક્રવારે અમેરિકામાં પેટ્રોલની સરેરાશ કિંમત 4.08 ડોલર પ્રતિ ગેલન હતી. એક વર્ષ પહેલા તે 3.16 ડોલર પ્રતિ ગેલન હતી. એટલે કે એક વર્ષમાં કિંમત લગભગ 29% વધી ગઈ. ટ્રમ્પે કહ્યું- અમેરિકાનું હોર્મુઝ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ ટ્રમ્પ પહેલા પણ દાવો કરી ચૂક્યા છે કે અમેરિકાનું આ દરિયાઈ માર્ગ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે અને તે તેને પોતાના નિયંત્રણમાં જાળવી રાખશે. ટ્રમ્પે એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં અમેરિકી નૌસૈનિક નાકાબંધીને સ્ટીલની દીવાલ ગણાવી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન પાસે તેનો મુકાબલો કરવાનો કોઈ રસ્તો નથી. ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે તેહરાનનું સૈન્ય માળખું ખરાબ રીતે નબળું પડી ગયું છે. ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાને નકારી કાઢ્યો ટ્રમ્પના નિવેદન પછી તરત જ ઈરાને તેમના દાવાને નકારી કાઢ્યો. ઈરાને કહ્યું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હજુ પણ બંધ છે અને જ્યાં સુધી તેની શરતો માનવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી તેને ફરીથી ખોલવામાં આવશે નહીં. પર્શિયન ગલ્ફ સ્ટ્રેટ ઓથોરિટી (PGSA) એ પણ કહ્યું કે અમેરિકી અધિકારીઓ દ્વારા વારંવાર એવું કહેવાથી કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલી ગયું છે, જમીની હકીકત બદલાતી નથી. ઓથોરિટી અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હજુ પણ બંધ છે અને ઈરાનની શરતો પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી બંધ જ રહેશે ઈરાને મૂકી 7 મોટી શરતો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવાના બદલામાં ઈરાને પણ અમેરિકા સામે ઘણી શરતો મૂકી છે. સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ મોહમ્મદ બાઘેર ઝોલઘદાર અનુસાર, અમેરિકાએ… 28 ફેબ્રુઆરીથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલની હેરફેર પ્રભાવિત રહી 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઇરાન પરના હુમલાઓ પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલની હેરફેર સતત પ્રભાવિત રહી. દરિયાઈ સુરંગો, મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓના જોખમો, અમેરિકા અને ઇરાનની નાકાબંધી તેમજ વધેલા વીમા ખર્ચને કારણે આ માર્ગેથી દરરોજ પસાર થતું ક્રૂડ ઓઇલ 2 કરોડ બેરલથી ઘટીને 37 લાખ બેરલ થઈ ગયું. હોર્મુઝ પર ઇરાન શા માટે દાવો કરે છે? હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઇરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલું છે. તેનો ઉત્તરીય કિનારો ઇરાન પાસે છે, જ્યારે દક્ષિણી કિનારો ઓમાન પાસે છે. સૌથી સાંકડી જગ્યાએ તેની પહોળાઈ માત્ર 21 નોટિકલ માઈલ (લગભગ 39 કિલોમીટર) છે. શરૂઆતમાં બંને દેશોનો દરિયાઈ વિસ્તાર માત્ર 3 નોટિકલ માઈલ સુધીનો માનવામાં આવતો હતો. પરંતુ બાદમાં દરિયાઈ કાયદાઓમાં ફેરફાર થયા પછી ઈરાને 1959માં અને ઓમાને 1972માં પોતપોતાના દરિયાઈ વિસ્તારની સીમા વધારીને 12-12 નોટિકલ માઈલ (લગભગ 22-22 કિલોમીટર) કરી દીધી. આ નિર્ણય પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો સૌથી સાંકડો ભાગ સંપૂર્ણપણે ઈરાન અને ઓમાનના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં આવી ગયો. જોકે, દરિયાઈ અવરજવર ચાલુ રહે તે માટે 2-2 નોટિકલ માઈલનો પહોળો ટ્રાન્ઝિટ લેન બનાવવામાં આવ્યો.