અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમની વાટાઘાટ કરનારી ટીમને ઈરાન સાથેની વાટાઘાટો રોકવા જણાવ્યું છે. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે આ નિર્ણય ત્યાં સુધી લીધો છે, જ્યાં સુધી તેહરાન કોઈ સોદા માટે તૈયાર ન થાય. અમેરિકી અધિકારીએ અલ જઝીરાને જણાવ્યું કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અત્યાર સુધી સકારાત્મક વાતચીત થઈ હતી, પરંતુ ટ્રમ્પે આગળની વાતચીત શરૂ કરતા પહેલા રાહ જોવાનો નિર્ણય કર્યો. ટ્રમ્પે મંગળવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકાનો ભાગ ગણાવતા સોશિયલ મીડિયા પર નકશો પોસ્ટ કર્યો હતો. ટ્રમ્પની પોસ્ટ બાદ ઈરાનના ઉપ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગરીબાબાદીએ કહ્યું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકાનો ભાગ ગણાવવો માત્ર એક ગેરસમજ છે. પોસ્ટમાં ટ્રમ્પે લખ્યું- નવો અમેરિકી પ્રદેશ ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર એક ગ્રાફિક પોસ્ટ કર્યું, જેના ઉપર ‘નવો અમેરિકી પ્રદેશ’ લખેલું હતું. આ મેપમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને તેની આસપાસનો દરિયાઈ વિસ્તાર દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. તેમાં ઈરાન, ઓમાન અને UAE ના ભાગો પણ દેખાઈ રહ્યા હતા. ટ્રમ્પ બોલ્યા- હોર્મુઝમાં નાકાબંધી ચાલુ ટ્રમ્પે મંગળવારે હોર્મુઝને લઈને કહ્યું કે ત્યાં અમેરિકી નૌકાદળની નાકાબંધી હજુ પણ સંપૂર્ણપણે લાગુ છે. હોર્મુઝ ખુલ્લું છે અને ત્યાં અવરજવર ચાલુ છે. જ્યારે, ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફે કહ્યું કે અમેરિકા પોતાનું વચન પૂરું ન કરે ત્યાં સુધી ઈરાન હોર્મુઝને ફરીથી ખોલશે નહીં. ટ્રમ્પના કહેવાથી હોર્મુઝ અમેરિકાનો ભાગ બની જશે? સીધો જવાબ છે- ના. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે સ્થિત એક આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગ છે. આ માર્ગ પરથી દુનિયાના ઘણા દેશોના તેલ અને ગેસ ભરેલા જહાજો પસાર થાય છે. તેથી તેના પર માત્ર કોઈ એક દેશનો અધિકાર નથી હોતો. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ તમામ દેશોના જહાજોને આ માર્ગ પરથી અવરજવર કરવાનો અધિકાર છે. આ જ કારણોસર કોઈ પણ દેશ માત્ર પોતાના દમ પર આ દરિયાઈ માર્ગ પર કબજાનો દાવો કરી શકતો નથી. તેથી ટ્રમ્પનો નકશો એક રાજકીય દાવો અથવા સંદેશ માની શકાય છે, પરંતુ તેનાથી અમેરિકાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર આપમેળે કોઈ નવો કાનૂની અધિકાર મળી જતો નથી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કોનો અધિકાર છે? હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો ઉત્તરીય ભાગ ઈરાન પાસે છે, જ્યારે દક્ષિણી ભાગ ઓમાનના મુસંદમ ક્ષેત્રને અડીને આવેલો છે. ફારસની ખાડીમાંથી નીકળતા જહાજો આ જ માર્ગે અરબી સમુદ્ર અને પછી હિંદ મહાસાગર તરફ જાય છે. આ જ કારણોસર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ માત્ર એક દેશનો નહીં, પરંતુ ઘણા દેશો માટે મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. અમેરિકા અહીં પોતાના યુદ્ધ જહાજો અને નૌકાદળ તૈનાત રાખે છે જેથી દરિયાઈ વેપાર અને પોતાના સહયોગી દેશોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી શકાય. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ આટલો મહત્વપૂર્ણ કેમ છે? ખાડી દેશોમાંથી દુનિયાને મોકલવામાં આવતા લગભગ 20% ક્રૂડ ઓઇલ અને મોટી માત્રામાં કુદરતી ગેસનો પુરવઠો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી થાય છે. ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થતા પહેલા દરરોજ લગભગ 2 કરોડ બેરલ તેલ આ માર્ગેથી પસાર થતું હતું. ભારત, ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોનો ઊર્જા પુરવઠો મોટાભાગે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. આ જ કારણ છે કે અમેરિકા ઈચ્છે છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોની અવરજવર જલદીથી સામાન્ય થાય. બીજી તરફ, ઈરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા તેની નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવતું નથી અને કરારમાં કરેલા વચનો પૂરા કરતું નથી, ત્યાં સુધી આ માર્ગ ખોલવામાં આવશે નહીં.